“Στην Ελλάδα δεν καταλαβαίνουν τη σχέση που έχει η επιστήμη με την οικονομία”
Ο Δημήτρης Χριστοδούλου, διακεκριμένος μαθηματικός, Καθηγητής του Πολυτεχνείου ΕΤΗ της Ζυρίχης και μέλος της Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, μιλά στην “Π”
Η σύνδεση της έρευνας με τη βιομηχανία αποτελεί ένα ζητούμενο για την Ελλάδα. Αυτό τονίζει, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» ο διακεκριμένος μαθηματικός, καθηγητής του Πολυτεχνείου ΕΤΗ της Ζυρίχης και μέλος της Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, Δημήτρης Χριστοδούλου, ο οποίος τιμάται σήμερα με το βραβείο του ΤΕΙ Κρήτης.
«Χωρίς να έχει μια χώρα βιομηχανία δεν μπορεί να ανήκει στις προηγμένες χώρες του σημερινού κόσμου», αναφέρει. Η τελετή της απονομής θα γίνει απόψε στις 8 στο Νέο Αμφιθέατρο του ΤΕΙ Κρήτης και θα ξεκινήσει με προσφώνηση από τον Πρόεδρο του ΤΕΙ Κρήτης, Καθηγητή Ευάγγελο Καπετανάκη.
Θα ακολουθήσει παρουσίαση του έργου του τιμώμενου από τον Καθηγητή του ΤΕΙ Κρήτης, Ταξιάρχη Παπακώστα, ανάγνωση του ψηφίσματος του Συμβουλίου του ΤΕΙ Κρήτης για την απονομή, επίδοση του Βραβείου του ΤΕΙ στον Δημήτρη Χριστοδούλου από τον Κοσμήτορα της Σχολής Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης, Καθηγητή Νίκο Κυλάφη. Στη συνέχεια, θα μιλήσει ο κ. Χριστοδούλου ενώ την εκδήλωση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος-συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης.
Ο Δημήτρης Χριστοδούλου είναι από τους σημαντικότερους Μαθηματικούς στον κόσμο σήμερα. Το ερευνητικό του έργο αφορά την Γεωμετρική Ανάλυση Υπερβολικών εξισώσεων (ευστάθεια του χωροχρόνου Minkowski, φαινόμενο μνήμης), την μελέτη ιδιομορφιών στα πλαίσια της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Einstein και είναι σημαντική η συνεισφορά του στην απόδειξη της Αρχής της Κοσμικής Λογοκρισίας (Cosmic Censorship), όπως επίσης σπουδαία είναι η προσφορά στην μελέτη των εξισώσεων Euler της Υδροδυναμικής.
Τι σημασία έχει για σας η σημερινή βράβευση από το ΤΕΙ Κρήτης;
«Νομίζω ότι οφείλω να συμβάλω στην καλυτέρευση των πραγμάτων στην πατρίδα μας και το ΤΕΙ παίζει πολύ σημαντικό ρόλο διότι το μεγαλύτερο ίσως μειονέκτημα της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας είναι το γεγονός ότι δεν έχουμε εναρμονιστεί με την εξέλιξη των πραγμάτων στις άλλες χώρες και κυρίως της Ευρώπης και της Αμερικής. Αυτοί έχουν εισέλθει εδώ και 200 χρόνια περίπου στη βιομηχανική εποχή κι εμείς κατά κάποιο τρόπο έχουμε μείνει πίσω. Νομίζω πως δεν κατανοείται επαρκώς στην Ελλάδα η σχέση που έχει η επιστήμη με την οικονομία και αυτό μας έχει στερήσει από πράγματα που θα μπορούσαν να μας δημιουργήσουν ανάπτυξη οικονομική. Νομίζω ότι το ΤΕΙ συμβάλλει σε αυτό διότι από τη μια πλευρά έχουμε τη θεωρητική έρευνα, το βασικό τμήμα των θετικών επιστημών και έχουμε και την εφαρμογή τους, χωρίς την οποία
δεν μπορούμε να συνδεθούμε με την οικονομική εξέλιξη. Αν έχουμε μόνο θεωρητικές γνώσεις και όχι την εφαρμογή θα έχουμε ανακολουθία, όσο καλό κι αν είναι το θεωρητικό κομμάτι δε θα συμβάλλει στη γενικότερη ανάπτυξη της οικονομίας στη χώρα μας και μέσω αυτής και στην κοινωνική.
Θα μπορούσαν να γίνουν τεχνολογίες στην Ελλάδα οι οποίες να εξάγονται στις χώρες της Μεσογείου , τουλάχιστον. Θα μπορούσαμε να παράγουμε ενέργεια κατά τρόπους που αξιοποιούν τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού χώρου ή στις διάφορες καλλιέργειες... Αυτό θα έπρεπε να γίνει.
Από την άλλη πλευρά οι επενδυτές εδώ δε βλέπω να ενδιαφέρονται. Κυρίως ήταν το εμπόριο που τους τραβούσε και όχι η βιομηχανία. Αλλά χωρίς να έχει μια χώρα βιομηχανία δεν μπορεί να ανήκει στις προηγμένες χώρες του σημερινού κόσμου. Αυτό δεν το καταλαβαίνανε ποτέ και δε δίνανε κίνητρα για να αναπτυχθεί μια εγχώρια τεχνολογία.»
Εξηγήστε μας με απλά λόγια το αντικείμενο της έρευνάς σας.
«Είμαι κυρίως μαθηματικός αλλά ασχολούμαι με μαθηματικά προβλήματα που προκύπτουν στη φυσική και στα μαθηματικά, αυτός ο τομέας που ασχολούμαι λέγεται μερικές διαφορικές εξισώσεις, είναι κάτι πολύ θεμελιώδες που ανακαλύφθηκε κατά το 17ο αιώνα, κυρίως από τον Ισαάκ Νεύτωνα. Από την αρχαιότητα φαινόταν ότι η περιγραφή των φυσικών δεδομένων συναντούσε μια μεγάλη δυσκολία διότι η φύση συνεχώς αλλάζει, δε φαινόταν ότι είναι ένα σταθερό αντικείμενο του οποίου να μπορούμε να έχουμε γνώση γιατί φαινόταν ότι γνώση μπορεί κανείς να έχει μόνο σε κάτι που δεν αλλάζει, παραμένει σταθερό. Την εποχή της λεγόμενης επιστημονικής επανάστασης (στην Ελλάδα δεν υπάρχει καν αυτός ο όρος), 15 χρόνια πριν να κλείσει ο 17ος αιώνας, ο Νεύτων εισάγει μια καινούργια ιδέα, ήταν κάτι στο οποίο συνέβαλαν κι άλλοι, ότι αυτό το οποίο παραμένει αμετάβλητο και μπορούμε να έχουμε μια πλήρη γνώση είναι αυτός ο ίδιος ο νόμος της αλλαγής, η αλλαγή η ίδια διέπεται από ένα νόμο που δεν αλλάζει. Αυτό ήταν μια νέα ιδέα και η μαθητική της ενσάρκωση είναι ακριβώς η διαφορική εξίσωση. Αργότερα, βέβαια, προστέθηκε και το γεγονός ότι τα πράγματα δε μεταβάλλονται ως προς το χρόνο μόνο αλλά και σε μετατόπιση στο χώρο και έχουμε την έννοια της μερικής διαφορικής εξίσωσης. Οι βασικοί νόμοι της φύσης, της κλασικής φυσικής έχουν τη μορφή των μερικών διαφορικών εξισώσεων και είναι μη γραμμικές και προξενεί μεγάλες μαθηματικές δυσκολίες.
Έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, η οποία είναι η μοντέρνα θεωρία της βαρύτητας, που ισχύει ακόμα και όταν οι εν δυνάμει ταχύτητες δεν είναι πλέον αμελητέες σε σχέση με την ταχύτητα του φωτός στο κενό. Οταν είναι αμελητέες τότε έχουμε την παλιά θεωρία του Νεύτωνα. Είναι κάτι πράγματι καταπληκτικό γιατί, κατά κάποιο τρόπο, αποτελεί την κορωνίδα μιας εξέλιξης που άρχισε από τους αρχαίους Έλληνες, από τη γεωμετρία του Ευκλείδη γιατί γεωμετροποιεί ένα τμήμα της φυσικής, τη βαρύτητα και την κίνηση των σωμάτων υπό την επίδραση της βαρύτητας. Η βαρύτητα στην θεωρία του Αϊνστάιν δεν είναι παρά η καμπυλότητα του χωροχρόνου.
Το άλλο θέμα που ασχολήθηκα και ασχολούμαι ακόμα είναι η υδροδυναμική, γενικότερα η μηχανική των ρευστών. Εχει πάρα πολλές εφαρμογές, ακόμα και χωρίς να εξετάσουμε το σύμπαν, ένα μεγάλο μέρος της γης είναι σε ρευστή κατάσταση, οι ωκεανοί, η ατμόσφαιρα, ακόμα και το εσωτερικό της γης, ο πυρήνας, ένα μεγάλο μέρος του, είναι σε ρευστή κατάσταση. Το πώς εξελίσσεται ένα ρευστό και ποιοι είναι οι νόμοι της εξέλιξής του, είναι το αντικείμενο της υδροδυναμικής. Τα πολύ σημαντικά φαινόμενα εμπίπτουν στην καθημερινή εμπειρία. Αν έχουμε μία πέτρα σε ένα ποτάμι που τρέχει γρήγορα, πίσω από την πέτρα δημιουργούνται στρόβιλοι, οι οποίοι σε κάποια απόσταση αποκτούν μία χαώδη συμπεριφορά.
Αυτή λέγεται τύρβη και παρόλο ότι στην περίπτωση του νερού, που είναι και κάτι που μπορεί να το θεωρήσει κανείς ασυμπίεστο, οι νόμοι που διέπουν το ρευστό είναι εξισώσεις που γράφτηκαν από τον Λέοναρντ Όιλερ, κορυφαίο μαθηματικό του 18ο αιώνα, έχουν περάσει από τότε 260 χρόνια κανείς δεν κατόρθωσε να εξηγήσει την τύρβη, παρά τα άπειρα πειράματα. Υπάρχουν και τα κύματα κρούσεως σε συμπιεστά ρευστά, είναι ασυνέχειες που δημιουργούνται αυθόρμητα στην πίεση, τη θερμοκρασία και την ταχύτητα και έχω ασχοληθεί εκτενώς με την περιγραφή των ασυνεχειών αυτών σε ένα βιβλίο 1000 σελίδων».
