VΙΙI
Αγαπημένη μου
“Αγαπητή μου ανεψιά,
“Πιστεύω πως θα μου κάμης τη χάρη νάρθης το απόγευμα από το σπίτι, για να πάμε στης Κυρίας Παρίση, που δέχεται σήμερον. Η κόρη της είνε εδώ από μέρες, κʼ είναι ντροπή νομίζω να μην πάμε να της πούμε τα συγχαρητήριά μας που βγήκε από το σχολείο”.
Η θεία μου η Ειρήνη, η πάρα πολύ τυπική και αριστοκρατίζουσα θεία μου Ειρήνη, μου μηνούσε μʼ αυτό το μπιλλιετάκι, χωρίς πολλά λόγια να ετοιμαστώ για επισκέψεις. Θα καταλαβαίνεις βέβαια το θυμό μου και την απελπισία μου. Μεταξύ μας, έστειλα στο Δαίμονα και την κυρία Παρίση και την νεοφερμένη κόρη της, και όλες τις θείες του κόσμου πούχουν τα ξυπασμένα μυαλά της δικής μου. Στο Θεό σου, τι γύρευα εγώ μέσα στη φοβερή αυτή αριστοκρατία, και τι τόπο είχα στα σαλόνια της κυρίας Παρίση, και τι είξευρα εγώ να πω που να κινήση την προσοχήν του κόσμου που δέχεται, για να χαλάσω την ησυχία μου στα καλά καθούμενα για χατήρι της;
Νʼ αρνηθώ; Μα την γνωρίζεις την θεία μου. Θάταν άξια να το πάρη για περιφρόνησι, και να κάμη έτσι χρόνια να μου μιλήση. Αλλως τε δα δεν άξιζε και τον κόπο. Το καλό θάταν να μη μου τύχη μια τέτοια αγγαριά· μια όμως και μούλαχε, το φρόνιμο ήταν να υποβληθώ υπομονητικά και γενναία στην τύχη μου και να πάρω φιλοσοφικά το ζήτημα. Για φόρεμα, διάλεξα το μπλε μαρέν πούκαμα πέρισυ, και το άσπρο μου καπέλο. Οσο μπορούσα πειο απλά, για να φουρκιστή η θεία μου που αγαπά τα βαρειά λούσα και τις πολυτέλειες. Αφού δε μπορούσα να την εκδικηθώ αλλιότικα, ας ήταν κι έτσι.
Πραγματικώς, μόλις μʼ είδε τα κατέβασε λίγο. Εκείνη, φορούσε μια θαυμασία λιλά τουαλέττα κι ένα κατάμαυρο καπέλλο με μεγάλες μαύρες πένες.
- Μα γιατί δεν έβαζες το καινούργιο σου φόρεμα, που σου πηγαίνει τόσο ωραία; Ξέρεις τι κόσμο θα συναντήσομε σήμερα εκεί;
- Τι! αυτό, κακό ʽνε; αποκρίθηκα δήθεν μʼ απορία, κυττάζοντας το φόρεμά μου. Τότε ας μην έρθω.
- Δε λέω... μα... τέλος πάντων... Ας είνε τώρα... Πάμε. Είνε διαβολεμένη κοκέττα η θεία μου η Nini. Ετσι φραντσέζικα το γράφει το μικρό της όνομα εκείνη. Διαβολεμένη κοκέττα! Πού την χάνεις, πού την βρίσκεις, ανάμεσα σε φιγουρίνια και σε μόδες. Στοιχηματίζω, πως δε θα συλλογάται άλλο τίποτε, νύχτα μέρα. Μα και προφτάνει; να πούμε και του στραβού το δίκηο; Ξέρεις τι θα πει νάχη κανείς τόσα νταραβέρια με τον κόσμο; Παναγία μου, είνε να χάσω το νου μου να το σκέπτομαι. Τώρα μαθαίνει και ιππασία, αγόρασε και “διαβολό”. Ας είνε.
Το σαλόνι της κυρίας Παρίση το ξέρεις. Φορτωμένο έπιπλα. Τραπεζάκια, ταμπουρέ, εταζέρες, γλάστρες, πιάνα, καναπέδες, πολυθρόνες, ζωγραφιές, λάμπες, ότι θες.
Η μόδα, λέει, η μόδα αρνουβό ή καλλίτερα, μόντερν-στάϊλ, απαιτεί να μη βρίσκης τάξι, σε μια όπως πρέπει σάλα. Νάναι δηλ. όλα άνω-κάτω, σαν σε μετακόμισι. Και η κυρία Παρίση μπορεί νάναι πολύ περήφανη σʼ αυτό επάνω. Την έχει θαυμάσια αταχτοποίητη τη δική της. Ενα καμάρι!
Μολαταύτα, μόλις βρέθηκα στο κατώφλι εγώ, κοντοστάθηκα. Αρα γε μήπως η μόντερν-στάϊλ, απαιτούσε ακόμη να σκαρφαλώνουνε αι επισκέπτριαι απάνω στα έπιπλα για να περνούνε; Μήπως έπρεπε να πατήσω στο ντιβάνι που μούφραζε την είσοδο; Ποιος ξέρει! Ισως. Μα και πώς περάσανε η άλλες επισκέψεις που ήσαν μέσα; Απλούστατο, αγαπημένη μου. Η Mademoiselle Maud ήρθε και τράβηξε λιγάκι τον καναπέ, και περάσαμε. Ως τόσο εγώ φαίνεται είμαι και θα πεθάνω μπα-πεπλ.
Περάσαμε δίχως να ρίξωμε τίποτε! Τα φορέματά μας δεν μπερδέψανε πουθενά. Δεν σκοντάψαμε στα χαλιά του πατώματος· μικροί σιξαντέδες πού και πού στρωμένοι μπρος στα καθίσματα. Τέλος πάντων, ωραία φερθήκαμε. Εβλεπα της κυρίες και μας κύτταζαν με κάποια αγωνία. Αραγε εσκέπτοντο, θα κατορθώση η Δις Α. να μην δώση καμμιά στο τραπεζάκι εκείνο το κινέζικο πούναι δίπλα της, με το σερβίτσιο του λικέρ; όπως στέκει, δεν το βλέπει· μια μικρή κίνησι του χεριού της και πάει!
Η οικοδέσποινα, φορούσε μια φορεσιά μαύρη μεταξωτή εντελώς σκέτη, κάτι τι Μαρίας Αντουανέττας. Γιακάς ψηλός ανοικτός με νταντέλλες άσπρες, ουρά μακρυά και χτένισμα αλλά-Κλεό. Ετσι όπως ήταν, μου φάνηκε πολύ επίσημη. Η κόρη της πάλι φορούσε κάτασπρα. Αυτής να λέμε την αλήθεια, της φαίνεται πως ανετράφη έξω. Δεν γελιέται να λέη ό,τι της έρθη, μη δίδουσα έτσι καιρό της μαμάς της να μιλήση όπως συνήθως γίνεται. Τίποτε. Κάθεται ήσυχα και περιμένει νάρθη η στιγμή του τσαϊού να το σερβίρη.
Αξαφνα σηκώθηκε κι ήρθε κοντά μου, και μιλούσαμε. Με κάποια στενοχώρια εγώ και δισταγμό. Φοβούμουν μη μου ξεφύγη καμμία λέξι κάπως ζωηρά και ταραχθή, έτσι η σεμνότης, και η τελεία άγνοια που βασίλευε στην ψυχή του κοριτσιού αυτού, που ό,τι κιʼ έβγαινε από το μοναστήρι. Μην τα ρωτάς, μαρτύριο!
- Σε τι καταγίνεσθε; βλέπω ωραία ταμπλό. Είνε ίσως δικά Σας;
- Ναι, μα δεν αξίζουν τον κόπο. Εγώ δεν έχω κλίσι στη ζωγραφική· εγώ προτιμώ να διαβάζω. Αποκρίθηκε με χαμόγελο.
- Α, διαβάζετε.
- Πολύ. Και μάλιστα ακούπω πως και Σεις έχετε μια καλή βιβλιοθήκη. Θα μου κάμετε τη χάρι, όταν γνωριστούμε καλίτερα να μου δανείζετε ενίοτε βιβλία σας;
Να της δανείζω εγώ βιβλία! Θεέ μου, σαν τι βιβλία θαρεί πως έχει η βιβλιοθήκη μου; κι όμως εγώ δεν πέρνω πλειά ούτε τη “Διάπλασι” ούτε το “Ecolier Ilusire”
- Θα σας δίδω κιʼ εγώ από τα δικά μου. Αν θέλετε μάλιστα σας στέλλω καμμιά ώρα την “Κόμησσα Σάρρα”.
- Την κόμησσα “Σάρρα”; Την έχετε διαβάσςει Σεις την “κόμμησα Σάρρα”;
- Βεβαιότατα! Την θέλετε;
- Ευχαριστώ· κάποτε νομίζω πως την είδα δράμα. Αλλως τε δεν διαβάζω πειά αυτού του είδους τα βιβλία. Προτιμώ τη Φυσική φιλολογία. Αυτά τα μυθιστορήματα που λέτε σεις είνε παλαιά.
Ετοιμαζόμουν να της συστήσω τον Bourget από τους Γάλλους. Οταν από την απέναντι γωνιά ένα αυστηρό και ιεροξεταστικό:
- Την “κόμησσα Σάρρα”! Εχετε διαβάσεις Σεις Μaud την “Κόμησσα Σάρρα” με διέκοψε εγκαίρως.
Ο κ. Μ. νεώτατος δανδής γνωστός για τα κατορθώματά του τα ερωτικά, παντρεμμένος τώρα-με μια νόστιμη γυναικούλα-. Ακουμπισμένος στο πιάνο, παρηκολούθει φαίνεται την ομιλία μας και βιάστηκε, μπαίνοντας στη μέση, νʼ αναχαιτίση τας τολμηράς εκμυστηρεύσεις της Mademoiselte Mand. Εν τω μεταξύ, επήρε είδησι και η μαμά και φοβερά ταραγμένη είπε: Η Μaud την Κόμμησα Σάρρα; Αδύνατον. Θα ακούσατε λάθος, ε Mand;
Εννοείς το καϋμένο το κορίτσι τάχασε. Κοκκίνησε, εταράχθη, κι αποκρίθηκε ένα θεόρατο:
- Οχι μαμά, δεν το διάβασα αυτό το βιβλίο!
- Ξέρετε, επρόσθεσε τότε η μαμά με χαμόγελο καθησυχαστικό, σαν πως η ταραχή η δική της να μας είχε πιάσει κι εμάς. Ξέρετε, το βιβλίο αυτό είνε της αδελφής μου. Το μεσημέρι το λησμόνησε στην τραπεζαρία και φαίνεται γιʼ αυτό θα λέη η Maud.
- Ακριβώς. Είπα τότε κι εγώ σοβαρότατα. Και το επεισόδιο έληξε-όπως λένε στη Βουλή.
Τη σκηνή αυτή σου την μεταδίδω όπως έγινε, δίχως σχόλια.
Και τώρα, έχω ή δεν έχω δίκαιο να τους συχαίνομαι όλους αυτούς τους αρλεκίνους του καλού κόσμου;
Η ψυχές τους, τα στήθια τους, η ομιλίες τους, τα φερίσματά τους αρλεκίνικα και γελοία.
Ενα κουρέλι ξένης γλώσσης, ένα κουρέλι ξένης ανατροφής, ένα κουρέλι μουσικής, ένα κουρέλι ζωγραφγικής, και κατασκευάζομε το φόρεμα το φανταχτερό, βέβαια ύστερα από τόσα πολύχρωμα κουρέλια με τα οποία γίνεται, και ντύνομε τις προστυχιές μας και της ψευτιές, και τις ταπεινότητες της χυδαίας ράτσας μας, και φιγουράρουμε.
- Maud! Την Κόμησσα Σάρρα!
Θάθελα να της πω: “Κυρία μου, είσθε πολύ αστεία έτσι που κάνετε: η κόρη Σας έχει διαβάσει πολλά τέτοια βιβλία, και χειρότερα ακόμη, σας βεβαιόνω, στο μοναστήρι, όπως τα διάβασα κι εγώ σαν ήμουν· μην τα πέρνετε τόσο τραγικά τα πράγματα. Αλλως τε θα είνε χίλιες φορές ηθικότερη η “Ταβέρνα” του Ζολά, από το μάθημα της ψευτιάς και της υποκρισίας που εδώσατε τώρα μπροστά στο κόσμο, στη κόρη σας. Κι ακόμη σας λέω, κυρία μου, πως τα βιβλία εκείνα δεν είνε τίποτε, και δεν θα μπορέσουν ποτέ να επενεργήσουν στην ψυχή της τόσο, όσο θα επενεργήση ο Κύριος από κει, που βγήκε τόσο θερμός κηδεμονευτής της ειλικρίνειας της με τόσον ενδιαφέρον. Μια σκηνή μόνο να αντιληφθή από τη ζωή του, η κόρη Σας, π.χ. όταν θα κυνηγά να φιλήση την κουβερνάντα του, και την σώνει.
Αυτά δεν τα είπα σʼ εκείνη, γιατί εκείνη μου είνε αδιάφορη και λίγο με νοιάζει για τες ανοησίες της. Τα λέω όμως σʼ εσένα, για να προσέξης εσύ, και να αηδιάσεις κι εσύ.
Σε φιλώ
LALO DE CASTRO
(“Πινακοθήκη” τεύχος 93, 1908)

