Ολόκληρη η ομιλία του Ελευθερίου Βενιζέλου από τα πρακτικά εκείνης της συνεδρίασης, η οποία μάλιστα κυκλοφόρησε την επόμενη ημέρα σε ειδικό φυλλάδιο, είχε ως εξής:

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός).

Ο άρτι καταβάς από του βήματος αξιότιμος βουλευτής Αχαΐας και Ηλιδος κ. Μεϊτάνης προκαλεί εκ μέρους μου από του βήματος τούτου διάψευσιν, η οποία γενομένη σήμερον δια την εφημερίδων επαναλαμβάνεται και πάλιν εντεύθεν, την διάψευσιν τουτέστι της ειδήσεως, ότι μεταξύ του Ελληνικού Βασιλείου και της γείτονος επικράτειας εγένοντο συμφωνίαι αφορώσαι το Κρητικόν ζήτημα, κατά τας οποίας επι μίαν δεκαετίαν-διότι τούτο είναι το γραφέν-το Κρητικό ζήτημα δεν μέλλει να ανακινηθή.

Και ταύτα μόνον απαντών εις τα λεχθέντα υπό του αξιοτίμου εξ Αχαΐας και Ηλιδος βουλευτού, του τελευταίου ομιλήσαντος, έρχομαι ήδη εις απάντησιν προς τα ερωτήματα, τα οποία μοι απηυθύνθησαν υπό του ετέρου εξ Αχαΐας και Ηλιδος αξιότιμου Βουλευτού, του πρώτου λαβόντος τον λόγον.

Ηρώτησεν ο αξιότιμος βουλευτής Αχαΐας και Ηλιδος τί συμβαίνει εν Κρήτη και ποία είναι η έκτασις και η σημασία των εκεί γινομένων, ή αν η Ελληνική Κυβέρνησις είναι σύμφωνος προς τα γινόμενα, ηρώτησεν ακόμη τίνα μέτρα έλαβε και τίνα μέτρα σκέπτεται να λάβη, όπως απομακρύνη πάντα κίνδυνον από του Κράτους και του Ελληνισμού εκ των εν Κρήτη γινομένων και επικείμενων.

Εχω καθήκον κύριοι βουλευταί, απαντών εις πάντα τα ερωτήματα ταύτα να αρχίσω τον λόγον, δηλών ότι η εν Κρήτη κατάστασις μοι εμπνέει ζωηροτάτας ανησυχίας.

Η δυσφορία, η οποία ήτο φυσικόν να καταλάβη τον Κρητικόν λαόν δια παράτασιν προσωρινού καθεστώτος, το οποίον και από απόψεως του εσωτερικού δημοσίου δικαίου και από απόψεως εξωτερικής παρίσταται απροσδιόριστον, η δυσφορία αύτη ήγαγε την προ μηνός συνεδριάζουσαν Συνέλευσιν του Κρητικού λαού εις σκέψεις αν δεν ήτο ο χρόνος εύθετος, όπως ζητηθή παρά των Δυνάμεων η οριστική λύσις του Κρητικού ζητήματος. Οι ζωηρότεροι δε των δυσφορούντων εφρόνουν ότι έπρεπε να επιδιωχθή εξαναγκασμός των Δυνάμεων προς τούτο, αλλʼ ότι ο εξαναγκασμός και η εκβίασις έπρεπε να απευθυνθή και κατά του ελευθέρου Βασιλείου δια της αποστολής των Κρητών Βουλευτών, όπως συμπαρεδρεύσωσι μεθʼ ημών εις το Εθνικόν τούτο Βουλευτήριον, οπότε η Κυβέρνησις η Ελληνική θα ευρίσκετο ενώπιον του διλήμματος, ή να αποκρούση τούτους και να προκαλέση ίσως εσωτερικάς ανωμαλίας, ή να αποδεχθή, μεν τούτους να προκαλέση δʼ ασφαλώς τον πόλεμον προς την γείτονα Επικράτειαν.

Η Ελληνική Κυβέρνησις δεν παρέλειψε το επιβεβλημένον εις αυτήν καθήκον να διαμηνύση προς τους εν Κρήτη ότι τα μελετώμενα ήσαν κατ΄εξοχήν επικίνδυνα, αλλά να διαδήλωση προς τούτοις προς αυτούς ρητώς και κατηγορηματικώς ότι η Ελληνική Κυβέρνησις δεν ήτο διατεθειμένη να αποδεχθή αποστελλόμενους σήμερον τους Κρήτας βουλευτάς εις το εν Αθήναις Βουλευτήριον, διότι η αποδοχή αυτών θα προεκάλει ασφαλώς πόλεμον προς την γείτονα επικράτειαν, και εις πόλεμον τοιούτον δεν ήτο διατεθειμένη η σημερινή Κυβέρνησις να εμπλέξη το Κράτος.

Ευτυχώς αι συστάσεις αι γενόμεναι εισηκούσθησαν τότε και μετά προσωρινήν τίνα ταλάντευσιν της γνώμης της Κρητικής Συνελεύσεως απεφασίσθη, όπως η ενέργεια των εν Κρήτη περιορισθή εις υπόμνημα απευθυνόμενων προς τας Προστάτιδας Δυνάμεις, εκλέγη δε η υπηρεσιακή Κυβέρνησις και κηρυχθή η διάλυσις της παρούσης Βουλής, διατασσομένων νέων εκλογών κατά τον Μάρτιον του προσεχούς έτους.

Αλλα μόλις η Βουλή ή η Συνέλευσις, όπως λέγεται εν Κρήτη, διέλυσεν εαυτήν, εκείνοι εκ των ανηκόντων εις την Συνέλευσιν, οι οποίοι εξεπροσώπουν τας ακροτέρας γνώμας, επεδίωξαν, όπως εφαρμόσωσιν αυτάς και έξω πλέον της Βουλής δια τρόπου ουχί κανονικού, αλλά δια τρόπου ανωμάλου και, όπως αυτοί ούτοι χαρακτηρίζουσιν αυτό, επαναστατικού.

Κατά τας πληροφορίας, αι οποίαι έφθασαν προς την Κυβέρνησιν οι εν λόγω Κρήτες πολιτευταί συγκαλούσι τον λαόν δια την προσεχή Κυριακήν εις ένοπλα συλλαλητήρια, των οποίων σκοπός θα είναι, να διαμαρτυρηθώσι δια την αναβολήν της λύσεως του ζητήματός των, άλλα συγχρόνως να συγκροτήσωσιν επαναστατικήν Αντιπροσωπείαν του Κρητικού λαού και επαναστατικήν Κυβέρνησιν και να στείλωσι τους αντιπροσώπους των, όπως συμπαρεδρεύωσι μεθʼ ημών εις το Βουλευτήριον τούτο.

Η Ελληνική Κυβέρνησις ουδʼ επί στιγμήν ανέβαλε να καταστήση και πάλιν γνωστήν την αντίληψιν αύτης και τας γνώμας αύτης, ουδʼ επι στιγμήν παρέλειψε να δώση τας συμβουλάς, τας οποίας εδικαιούτο να δώση· εδήλωσε δε και πάλιν ότι η πορεία, προς την οποίαν εφέρετο ωθούσα τα εν Κρήτη πράγματα μια μεγάλη μερίς των πολιτικών αυτής ανδρών, ήτο πορεία κατʼ εξοχήν επικίνδυνος, ότι όμως εν πάση περιπτώσει οι εν Κρήτη έπρεπε να γνωρίζωσιν ότι εφʼ όσον η παρούσα Κυβέρνησις θα είχε την τιμήν να προϊσταται των κοινών εν Ελλάδι, οι Κρήτες αντιπρόσωποι δεν θα εγίνοντο δεκτοί, όπως συμπαρεδρεύσωσι μεθʼ ημών εν τη αιθούση ταύτη. Η Κυβέρνησις η Ελληνική κατέστησε γνωστόν προς τους εν Κρήτη, ότι η πολιτική αυτής είναι σαφώς και καθαρώς διαγεγραμμένη, είναι πολιτική ειρηνική, αποσκοπούσα εις την στρατιωτικών ανασύνταξιν του Κράτους και την άλλην εσωτερικήν ανάπλασιν, της οποίας η επιτυχία απαραίτητον προϋπόθεσιν έχει την ειρήνην και την εσωτερικήν και εξωτερικήν γαλήνην.

Αλλά της στρατιωτικής ανασυντάξεως και της άλλης εσωτερικής αναπλάσεως άλλη προϋπόθεσις απαραίτητος είναι η εδραία οικονομική βάσις. Και ότε έχομεν υπʼ όψει ότι τα χρήματα, τα οποία είναι αναγκαία και δια την στρατιωτικήν ανασύνταξιν και δια την άλλην εσωτερικήν ανάπλασιν, είναι αδύνατον να πορισθώμεν δια περαιτέρω επιβαρύνσεως του ελληνικού λαού, είναι πρόδηλον, ότι πρέπει να έχωμεν περίοδον πλήρους γαλήνης και ησυχίας, εσωτερικής και εξωτερικής, κατά την οποίαν δια της κρείττονος διαχειρίσεως των οικονομικών ημών θα δυνηθώμεν άνευ περαιτέρω επιβαρύνσεως να πορισθώμεν τας περαιτέρω εισπράξεις, αι οποίαι είναι απαραίτητοι, ίνα αχθή εις πέρας, το πολιτικόν πρόγραμμα της παρούσης Κυβερνήσεως.

Τούτων ούτως εχόντων, εδηλώθη σαφώς προς τους εν Κρήτη, ότι η παρούσα Κυβέρνησις είναι αδύνατον να διαψεύση εαυτήν, είναι αδύνατον να καταπροδώση την προς αυτήν εμπιστοσύνην του ελληνικού λαού δεχόμενη να παρασυρθή εις πολιτικήν, την οποίαν θεωρεί αυτή ολέθριαν, εις πολιτικήν, η οποία δεν είναι ιδική της πολιτική.

Εδηλώθη ακόμη προς τους εν Κρήτη, ότι η δυσφορία αυτών, όσον και αν είναι ευεξήγητος, είναι αδύνατον να θεωρηθή δε δικαιολογημένη, οφθάνουσα εις τοιαύτας υπερβολάς, ώστε να επιδιώκηται η εξανάγκασις του ελευθέρου Κράτους, όπως τραπή πολιτικήν, την οποίαν σήμερον αποστέργει.

Εδηλώθη προς αυτούς, ότι ηδύναντο να εμπνευσθώσιν από το παράδειγμα των πατέρων των οι οποίοι υπό περιστάσεις πολύ δυσχερεστέρας, ασυγκρίτως δυσχερεστέρας, υπέμειναν όχι απλώς επί δεκαετηρίδας, αλλʼ επί αιώνας. Και ηξιώθη παρʼ αυτών, ελευθέρων ήδη όντων αι κυρίων εν τω ιδίω οίκω, να επιδείξωσι και αυτοί υπομονήν τίνα. Ελέχθη προς αυτούς ακόμη, ότι είναι αδύνατον να αναγνωρισθή το δικαίωμα εις αυτούς, αποτελούντας το εν όγδοον η το εν ένατον του πληθυσμού του ελευθέρου Βασιλείου, όπως υπαγορεύσωσι και επιβάλωσιν αυτοί εκβιαστικώς την πολιτικήν αυτών εις το ελεύθερον Βασίλειον.

Εδηλώθη ακόμη προς αυτούς, ότι είχον υποχρεώσεις απέναντι του ελεύθερου Κράτους, το οποίον τοσαύτα έπαθε χάριν της Κρήτης και το οποίον δικαίωμα έχει και χάριν εαυτού και χάριν των γενικωτέρων ελληνικών συμφερόντων να προβή απερισπάστως εις το έργον της στρατιωτικής ανασυντάξεως και εσωτερικής αναπλάσεως της χώρας, εδηλώθη λέγω προς αυτούς, ότι δεν είναι δικαίωμα των, λαμβανομένων υπʼ όψιν των υποχρεώσεων, τας οποίας έχουσιν απέναντι του ελευθέρου Κράτους, να θέλωσι να παρασύρωσι τούτο εις πολιτικήν, την οποίαν τούτο αποστέργει και θεωρεί ολεθρίαν.

Αλλά, Κύριοι, η γλώσσα της Ελληνικής Κυβερνήσεις υπήρξε τόσον σαφής, τόσον κατηγορηματική, ώστε ελπίζω ότι το κίνημα των εν Κρήτη συμπατριωτών μου δεν θέλει εύρει απήχησιν εν Ελλάδι και δεν θέλει παρασύρει το Κράτος εις πολιτικήν, την οποίαν τούτο αποστέργει.

Εχω καθήκον και πάλιν να επαναλάβω ό,τι είπον αρχόμενος του λόγου μου, ότι τα εν Κρήτη πράγματα παρέχουσιν αφορμήν ζωηρότατων ανησυχιών εις την Κυβέρνησιν, διότι, εαν η Ελλάς δύναται σταθερώς πολιτευόμενη να μη εμπλακή παρά την γνώμην αυτής εις πόλεμον, τα εν Κρήτη όμως πράγματα δεν έχουσι να ωφεληθώσιν εκ των παραβόλων αποφάσεων, εις τας οποίας άγονται.

Οι Κρήτες είναι κύριοι εν τω ιδίω οίκω, έχουσι το δικαίωμα να ρυθμίζωσι τα εσωτερικά τουλάχιστον αυτών πράγματα κατʼ ιδίαν γνώμην, έχουσι το δικαίωμα να συγκροτώσιν νόμιμον αντιπροσωπείαν του Κρητικού λαού και νόμιμον Κυβέρνησιν, προερχομένην εκ της αντιπροσωπείας ταύτης. Και, ενώ ταύτα έχουσιν, επιδιώκουσι σήμερον υπʼ ουδενός πιεζόμενοι ουδενός εσωτερικώς αντιτασσομένου, αντί της εκλογής νομίμων αντιπροσώπων, να προβώσιν εις εκλογήν επαναστατικής Συνελεύσεως, και αντί της ιδρύσεως νομίμου Κυβερνήσεως, απορρεούσης από νόμιμον ανάδειξιν αντιπροσωπευτικού Σώματος, να προβώσιν εις εκλογήν επαναστατικής Κυβερνήσεως. Και ερωτά τις διαπορών. Τί δύναται να επιδιωχθή καλόν διά τοιαύτης πολιτικής; Πώς, αφού οι ζωηρότεροι των ηγουμένων της κινήσεως ταύτης αναγνωρίσουσιν, ότι πάσα διατάραξις της τάξεως ταύτης θα ήτο ολεθρία δια τον τόπον εκείνον, πως φθάνουσιν εις το συμπέρασμα, ότι εξερχόμενοι εντελώς της νομιμότητος, ουδενός ανθισταμένου, και περιερχόμενοι εις αναρχίαν δια συτάσεως επαναστατικής αντιπροσωπείας και επαναστατικής Κυβερνήσεως, πώς λέγω, ελπίζουσιν, ότι δύνανται να ωφελήσωσι κατά τι την πατρίδα αυτών; Το επʼ εμοί Κύριοι, ομολογώ από του βήματος τούτου, ότι δεν δύναμαι να εννοήσω τοιαύτην πολιτικήν είναι η μετριωτέρα έκφρασις, την οποίαν δύναμαι να απευθύνω προς τους συμπατριώτας μου εκεί κάτω. Πρέπει ακόμη να σας είπω, όπως εννοήσητε πόσον ολίγην πεποίθησιν έχουσι περί της εκβάσεως των παρατόλμων αυτών τολμημάτων αυτοί οι ηγούμενοι, αυτών, ότι, ενώ, συνεδριάζουσης της Συνελεύσεως προυτάθη εις τους επιφανέστερους εξ αυτών υπό των αντιφρονούντων να αναλάβωσιν αυτοί την αρχήν και υπευθύνως να χειρισθώσι το ζήτημα κατά την έμπνευσιν και κατά τας ιδέας των, απέστερξαν να πράξωσιν τούτο και επέμειναν όπως εκλεγή Κυβέρνησις υπηρεσιακή, και μόλις η υπηρεσιακή Κυβέρνησις συνεκροτήθη, συγκαλούσι τον λαόν εις ένοπλα συλλαλητήρια, δια να καταλύσωσι την Κυβέρνησιν ταύτην.

Το εν Κρήτη, Κύριοι, κίνημα είναι βεβαίως ιθαγενές, αλλʼ έχω το καθήκον να διακηρύξω από του βήματος τούτου ότι επράχθη και εντεύθεν υπό τινών κύκλων αντιπολιτευομένων την παρούσαν Κυβέρνησιν ό,τι ήτο δυνατόν, ουχί όπως συγκρατηθή ο ευέξαπτος Κρητικός πατριωτισμός από διαβήματα επικίνδυνα δια το μέλλον και της Κρήτης και της Ελλάδος, αλλά τουναντίον, όπως ο πατριωτισμός ούτος εξαφθή ετι περισσότερον, δια να φθάση εις τας αποφάσεις ταύτας τας επικίνδυνους.

Εχω το καθήκον προς αποφυγήν πάσης παρεξηγήσεως να δηλώσω ότι αι ενέργειαι αύται δεν προήρχοντο από τους υπευθύνους ηγέτας των μεγάλων παλαιών κομμάτων, αλλά την δήλωσιν ταύτην ποιούμενος κατά καθήκον έχω επίσης καθήκον να δηλώσω, να διακηρύξω από του βήματος τούτου, ότι γίνεται ενέργεια συστηματική, όπως ωθηθώσι τα εν Κρήτη εις το βάραθρον επί τη προσδοκία ότι και τα εν Ελλάδι θα έφθανον εις το βάραθρον κατʼ αντίκτυπον των εν Κρήτη.

Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Να καταγγείλητε τους προδότας αυτούς.

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί ολιγίστας έχει ελπίδας η Κυβέρνησις, ότι το μελετώμνον δια την προσεχή Κυριακήν κίνημα είναι δυνατόν να αποσοβηθή θα ήθελον εν τούτοις να ειπώ, ότι έχω ελπίδας τινάς ακόμη, ότι δύναται και γενόμενον τούτο να μη φθάση εις τα άκρα εκείνα, από των οποίων δεν είναι δυνατόν παρά συμφορά να ενσκήψη και εις την Κρήτην και ενδεχομένως εις την Ελλάδα.

Αλλά διατηρών ελπίδας δια τούτο δεν είμαι ήσυχος παντάπασιν· εκείνο, περί του οποίου είμαι ησυχώτερος, εκείνο, δια το οποίον δύναμαι να ειπώ ότι είμαι ήσυχος μέχρι της στιγμή ταύτης τουλάχιστον, είναι τούτο, ότι η εν Ελλάδι κοινή γνώμη ανδρωθείσα και μεταβαλούσα ριζικώς τρόπον του σκέπτεσθαι μετά την επανάστασιν του 1909 θέλει παράσχει εαυτήν έρεισμα προς την Κυβέρνησιν, θέλουσαν να επιβάλη την ιδίαν αυτής πολιτικήν και μη στέργουσαν να εφαρμόση πολιτικήν αλλοτρίαν.

Πολλοί βουλευταί. Μάλιστα, μάλιστα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Χειροκροτείται ο επικήδειος της Κρήτης!

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αλλοι ζητούσι την κήδευσιν της Κρήτης· ούτε θέλω καν να επικαλεσθώ από του βήματος τούτου την ιδιαιτέρως λεπτήν, την τραγικήν, θα ηδυνάμην να είπω, αντίθεσιν, υπό την οποίαν διατελώ ως Πρόεδρος της Ελληνικής Κυβερνήσεως την στιγμήν ταύτην, αλλά και ως Κρης, εις τους αγώνας του οποίου και τους στρατιωτικούς και τους πολιτικούς κάτι οφείλεται δια την εν Κρήτη κατάστασιν, δεν θέλω να επικαλεσθώ τούτο, δια να ειπώ ότι δεν είμαι εγώ εκείνος, ο οποίος θα επιδιώξω την κήδευσιν της Κρήτης.

Ηρωτήθην από τον αξιότιμον εξ Αχαΐας και Ηλιδος Βουλευτήν τίνα μέτρα έλαβεν η Κυβέρνησις και τίνα μέτρα προτίθεται να λάβη, όπως απομακρύνη πάντα κίνδυνον από του Κράτους και του Ελληνισμού εκ των τελουμένων εν Κρήτη. Εγώ δηλώ, ότι, εφʼ όσον η παρούσα Κυβέρνησις απολαύει της εμπιστοσύνης του Ελληνικού λαού, θέλει λάβει όλα τα μέτρα, τα οποία ενδείκνυνται υπό των περιστάσεων, όπως μη κατασταθή δυνατόν να τεθή δαυλός του εμπρησμού εις την πυρίτιδα καθʼ ήν στιγμήν η Κυβέρνησις θέλει να μένη αύτη στεγνή και ξηρά. Εις τους παλαιούς συμπατριώτας μου εδήλωσα ότι δεν θα γίνωσι δεκτοί εδώ ερχόμενοι ως αντιπρόσωποι του Κρητικού λαού να παρακαθίσωσιν εν τω μέσω ημών σήμερον. Η Κυβέρνησις, επαναλαμβάνω, εφʼ όσον θα ευρίσκηται εις την αρχήν, θα λάβη όλα εκείνα τα μέτρα, τα οποία θα ενδείξωσιν αι περιστάσεις, ίνα η πρόθεσις των εν Κρήτη, όπως άπαντας παρασύρωσιν ημάς εις πόλεμον, μη πραγματοποιηθή, όπως η πρόθεσις ίνα παρακαθίσωσιν ακόντων ημών εν τω βουλευτηρίω τούτω σήμερον μη πραγματοποιηθή.

Γ. ΠΩΠ. Απορώ πώς δεν χειροκροτούσιν!

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διαπορεί ο αξιότιμος εκ Ψαρών Βουλευτής διατί τα χειροκροτήματα δεν είναι πυκνά και θερμά.

Γ. ΠΩΠ. Τουνατίον απορώ διατί δεν εχειροκρότησαν και τώρα.

ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διαπορείτε, άλλα δεν έπρεπε να διαπορήτε, αλλʼ έπρεπε να κατέχησθε υπό του αυτού αισθήματος υπό του οποίου κατέχεται και ο ομιλών την στιγμήν ταύτην και όλοι οι εν τη αιθούση ταύτη (χειροκροτήματα), υπό του αυτού αισθήματος, δια να εννοήσητε ποία η ψυχολογική κατάστασις και του ομιλούντος και των ακροωμένων την γλώσσαν ταύτην, την οποίαν ακούετε από του βήματος τούτου. (Χειροκροτήματα).

Κύριοι συνάδελφοι, υπάρχουσι προφανώς οι πιστεύοντες και αξιούντες και κηρύττονες ότι η Ελληνική Κυβέρνησις ταύτην ακολουθούσα την πολιτικήν δεν ευρίσκεται εν αρμονία προς την κοινήν γνώμην. Εχω ασφαλή την περί του εναντίου πεποίθησιν, αλλά δύναμαι ακόμη και καθήκον έχω να διαδηλώσω, ότι, εαν εξ ενδείξεων σαφών, αίτινες δύνανται ανά πάσαν στιγμήν εις ελεύθερα πολιτεύματα να προέλθωσι δια των μέσων, τα οποία ασφαλίζει το Σύνταγμα, έχω εξ ενδείξεων σαφών εμόρφουν την γνώμην, ότι η πολιτική, την οποίαν ακολουθεί η παρούσα Κυβέρνησις εν τω ζητήματι τούτω, δεν επιδοκιμάζεται υπό του Ελληνικού λαού, βεβαίως η παρούσα Κυβέρνησις δεν θα ήτο εκείνη, η οποία θα μετέβαλλε την ιδίαν αύτης πολιτικήν δια να την προσαρμμόση προς την κοινήν γνώμην, την οποίαν θα επίστευε πλανωμένην εις την περίστασιν ταύτην, αλλά θα εθεώρει καθήκον αυτής να αποσυρθή από της αρχής, δια να έλθωσιν εκείνοι, οι οιποίοι θα υπεστήριζον την αντίθετον πολιτικήν, να έλθωσιν άλλοι, όπως υπευθύνως αναλάβωσι την εφαρμογήν της πολιτικής ταύτης.

Το θέαμα Κυβερνήσεως ρυμουλκούμενης μέχρι πολέμου παρα την γνώμην αυτής είναι αδύνατον να επανίδη πλέον ο Ελληνικός λαός μετά την επανάστασιν του Αυγούστου του 1909. (Χειροκροτήματα).

Ταύτα είναι Κύριοι, όσα είχον να απαντήσω εις την επερώτησιν των αξιότιμων Βουλευτών Αχαΐας και Ηλιδος. Δύο λέξεις έχω να ειπώ ακόμη, πριν η κατέλθω του βήματος, δια να δικαιολογήσω, διατί προυτάχθη η παρούσα συζήτησις σήμερον και διατί διεκόπη η συζήτησις της άλλης επερωτήσεως της αφορώσης έλεγχον και πάλιν της Κυβερνήσεως. Ενόμισα ότι, καθʼ ην στιγμήν η Κυβέρνησις εδέχθη, ίνα γίνη η προκειμένη συζήτησις, δεν θα ήτο ευπρεπές να ασχολώμεθα εις άλλα μικρότερα πριν η εξαντλήσωμεν το ζήτημα τούτο, το οποίον ήλθε προ ημών. Ερχεται άλλως τε το ζήτημα τούτο ως ζήτημα επικρίσεως πολιτικής της Κυβερνήσεως πολύ γενικωτέρας, πολύ υψηλοτέρας. Δεν διεκόπη η άλλη συζήτησις, ίνα αποφύγη τας ευθύνας η Κυβέρνησις. Η Κυβέρνησις η κατηγορουμένη κατά την άλλην συζήτησιν έρχεται σπεύδουσα ενώπιον ημών, ίνα δώση λόγον περί της πολιτικής της εις το μέγα εθνικόν ζήτημα αφήνουσα εις υμάς να κρίνητε αυτήν, έχοντες υπʼ όψει και την άλλην κατηγορίαν, η οποία ευρίσκεται εκκρεμής ενώπιον σας.