Στις 23 Ιανουαρίου του 1902, όταν ο Έβανς μετέβαινε στην Κρήτη για να συνεχίσει τις ανασκαφές του, έδωσε μια συνέντευξη στην εφημερίδα «Νέον Άστυ» της Αθήνας, του Δ. Κακλαμάνου.

«Πολλά πράγματα εύρομεν, όχι όμως όλα ακόμη», έλεγε εκείνη την ημέρα, για να δείξει ότι τα μυστικά των Μινωιτών δεν του είχαν ακόμη αποκαλυφθεί. Ήταν όμως σίγουρος για την αξία της αποκάλυψης του. «Η μυθολογία μετεβλήθη εις ιστορίαν», έλεγε στο δημοσιογράφο της εφημερίδας. Το ρεπορτάζ του Νικολάου Επισκοπόπουλου ανέφερε:

«Η ΕΛΛΑΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΟΣ ΑΙ ΑΝΑΣΚΑΦΑΙ ΤΗΣ ΚΝΩΣΣΟΥ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΥ κ. ΑΡΘ. ΕΒΑΝΣ

Ολόκληρος η Ευρώπη του πνεύματος ομιλεί σήμερον δια τον ευτυχή και μέγαν αρχαιολόγον, όστις, αφού έκαμε τόσας άλλας εργασίας επί της προϊστορικής Ελλάδος· αφού έκαμε τόσας ανακαλύψεις επί των προϊστορικών Ελλήνων και ανεύρε το κυπριακόν αλφάβητον, ανεύρε τώρα και τον καλόν αστέρα, όστις ωδήγει τον Σλήμαν εις τας ερεύνας του και μας ανοίγει και αυτός ένα μέγαν και ευρύν πολιτισμόν, τον οποίον δυνάμεθα να παρακολουθήσωμεν σήμερον εις όλην του σχεδόν την εξέλιξιν: τον πολιτισμόν του Μίνωος.

Ωμιλήσαμεν πολλάκις εις το «Νέον Αστυ» δια τας θαυμασίας ταύτας ανασκαφάς της Κνωσσού, αι οποίαι γράφουν ένα νέον και πρώτον κεφάλαιον εις την προϊστορικήν της Ελλάδος εποχήν, και ωμιλήσαμεν δια τα καταπλήσσοντα αυτά ανάκτορα του Μίνωος, τα οποία εύρε πλήρη τοιχογραφιών, πλήρη αγγείων, πλήρη πολυτίμων αντικειμένων τέχνης ο νεαρός αρχαιολόγος. Χθες όμως έσχομεν την ευτυχίαν να συνομιλήσωμεν επί ώραν πολλήν με αυτόν τον εξερευνητήν του κρητικού πολιτισμού, με αυτόν τον κ. Έβανς και εξερχόμεθα από την γοητείαν της συνδιαλέξεώς του, της πλημμυρισμένης από γεγονότα και από σοφίαν. Ομιλητικός, αρκετά ευγενής, με την ολίγον παγωμένην, αλλά και τόσον συμπαθή προσήνειαν των Άγγλων, μας υπεδέχθη ο κ. Έβανς εις το ξενοδοχείον της «Μινέρβας», όπου διαμένει. Κοντός το ανάστημα, εξυρισμένος, με δύο ευφυεστάτους οφθαλμούς, με μίαν ιδιαιτέραν ευγένειαν φυσιογνωμίας, ο κ. Έβανς ομιλεί με αρκετήν ευχέρειαν την γαλλικήν και αντιλαμβάνεται θαυμασίως και την ελληνικήν, καταστήσας προ πολλού την Κύπρον και την Κρήτην δευτέρας του πατρίδας και αγαπών αυτάς τουλάχιστον όσον και την Οξφόρδην, όπου διαμένει.

- Ηθέλομεν να μάθωμεν τι νέον εθαυματουργήσατε εις την Κνωσσόν, κ. Έβανς, τον ηρωτήσαμεν.

- Πολλά πράγματα εύρομεν, όχι όμως όλα ακόμη, μας απαντά με μειδίαμα. Έχομεν ακόμη μιαν πλευράν του ανακτόρου του Μίνωος, η οποία μένει υπό την γην, και, αν δεν απατώμαι πολύ, είνε η σπουδαιοτέρα πλευρά και ημπορεί να μας φυλάττη πολλά απρόοπτα. Ακριβώς πηγαίνω εις την Κρήτην δια να συνεχίσω τας ανασκαφάς.

Τα τελευταία ευρήματα ρίπτουν πολύ φως εις την ιστορίαν του πρώτου κρητικού πολιτισμού. Γνωρίζετε τας τοιχογραφίας, αι οποίαι ευρέθησαν και αι οποίαι μας αποκαλύπτουν, ότι πεντακόσια περίπου έτη προ της ακμής των Μυκηνών υπήρχε μία τέχνη ανεπτυγμένη, μία γλυπτική και μία ζωγραφική εις την πόλιν του Μίνωος. Εξ άλλου εύρομεν τελευταίως εν άγαλμα, το οποίον αφήνει πολύ μακράν του τα αρχαϊκά αγάλματα και το οποίον υπερβαίνει επίσης πολύ την τέχνην των χρυσών του Βαφειού.

- Είσθε βέβαιος, ότι ευρίσκεσθε εις το ανάκτορον του Μίνωος;

- Ευρήκαμεν και το στέμμα ενός βασιλέως μάλιστα τελευταίως. Έν στέμμα μεγαλοπρεπές με άνθη κρίνου.

- Ώστε οι πρώτοι βασιλείς της Κρήτης είχον και αυτοί το έμβλημα των βασιλέων της Γαλλίας;

- Το ίδιον και απαράλλακτον. Δυστυχώς το στέμμα παρίσταται επί γυψίνου αναγλύφου και κάτωθι του στέμματος η κεφαλή ελλείπει εις τρόπον ώστε είνε απίθανον αν θα μάθωμέν ποτέ ποίος το εφόρει. Και εύρομεν διάφορα αντικείμενα, αγγεία, των οποίων πολλά έχουν τέχνην αξιοθαύμαστον, και ανάγλυφα και αντικείμενα διάφορα, τα οποία όλα μας δεικνύουν ένα πολιτισμόν ιδιαιτέρως ανεπτυγμένον. Φαντάζεσθε αίφνης, ότι δυόμισυ χιλιάδας έτη προ Χριστού οι υπήκοοι του Μίνωος έπαιζον ζατρίκιον! Μάλιστα εύρομεν εν ζατρίκιον θαυμαστής τέχνης με επικολλήσεις αργύρου, του οποίου θα σας επιδείξω την εικόνα και το οποίον δεν είνε δυνατόν παρά να εχρησίμευεν ως παιγνίδιον. Εκ του ζατρικίου τούτου, εκ των όλως τελείων διακόσμων των γυναικών, εκ των αμφιέσεων, αι οποίαι φαίνονται εξελθούσαι από την κομψοτέραν μοδίσταν των Παρισίων, δύναται κανείς να είπη, ότι οι Κρήτες δεν εστερούντο ποιάς τινος λεπτότητος εις τον πολιτισμόν των. Μεταξύ των πολυτελειών πρέπει νʼ αναφέρω και την πολύπλοκον αρχιτεκτονικήν με τα τέσσαρα πατώματα και με τας πολυπλόκους κλίμακας.

- Ευρήκατε και επιγραφάς; Εγένετο λόγος μάλιστα περί των αρχείων του Μίνωος. Δυστυχώς φαίνεται ότι θα μείνουν πάντοτε αινιγματώδη διʼ ημάς.

- Ποίος ηξεύρει. Ήδη ανέγνωσα τα σημεία των αριθμών. Εις τα αρχεία ταύτα του Μίνωος, τα οποία λέγετε, ευρίσκονται μετά κάθε όνομα και ένας αριθμός, ο οποίος είνε εύκολον να εννοηθή. Σιγά-σιγά θα δυνηθώμεν ίσως νʼ αναγνώσωμεν και τα άλλα.

- Θα ήθελα πολύ να μοι ελέγετε εις ολίγας λέξεις πώς αντιλαμβάνεσθε την προϊστορικήν της Κρήτης εποχήν; Σεις ο οποίος ζήτε εντός της αρχαίας Κνωσσού θα δύνασθε να μου είπητε πώς φαντάζεσθε το βασίλειον αυτό του Μίνωος.

- Δυστυχώς δεν γνωρίζω ακόμη μεγάλα πράγματα. Ευρισκόμεθα προ ενός ανακτόρου, το οποίον χάρις εις κάποια λείψανα αιγυπτιακής τέχνης δυνάμεθα να κατατάξωμεν ως σύγχρονον της δωδεκάτης αιγυπτιακής δυναστείας.

- Εις τους ποιμένας βασιλείς;

- Ακριβώς. Αι ταραχαί των Ιξώς φαίνονται σύγχρονοι του κρητικού πολιτισμού. Ο Μίνως - αν πρόκειται περί του Μίνωος - εβασίλευε την εποχήν εκείνην. Τώρα πόσον διήρκεσεν η λαμπρότης της Κρήτης και πώς ετελείωσε δεν γνωρίζομεν ακριβώς. Δύναται κανείς, υποθέτω, να δώση διάρκειαν ημισείας χιλιετηρίδος εις το Κρητικόν βασίλειον και προπάντων δύναται να βεβαιώση ότι η παρακμή του συνέπεσε με την πρώτην μυκηναϊκήν λαμπρότητα. Αι Μυκήναι ανορθούνται, όταν η Κρήτη πίπτη.

- Τάχα τα δύο αυτά γεγονότα συνδέονται;

- Κατʼ εμέ ναι. Ο μυκηναϊκός πολιτισμός είνε μία συνέχεια του κρητικού. Ωρισμένως η κρητική τέχνη και οι Κρήτες τεχνίται επέδρασαν επί των Μυκηναίων. Κατʼ εμέ μάλιστα τʼ αγγεία του Βαφειού ανήκουν εις κρητικόν εργαστήριον.

-Και η Κρήτη ετελείωσε τάχα, όπως ετελείωσαν και αι Μυκήναι με μιαν τραγωδίαν;

- Ακριβώς με μίαν τραγωδίαν. Όπως και εις τας Μυκήνας, και εδώ ίχνη έχομεν δηώσεων, πυρκαϊών, καταστροφών. Ευρέθησαν τέφραι και εις το ανάκτορον του Μίνωνος (sic).

- Ώστε το αίμα εφώτισε και την τελευταίαν ημέραν της κρητικής λαμπρότητος. Δεν μου λέγετε, κύριε Έβανς, αν πιστεύετε, ότι η κάθοδος των Δωριέων έχει καμμίαν σχέσιν με την καταστροφήν της κρητικής κυριαρχίας επί των θαλασσών;

- Υποθέτω, όχι. Οπωσδήποτε εννοείται ότι δεν δύναται κανείς τίποτε να βεβαιώση. Ευρισκόμεθα προ του πρώτου ελληνικού βασιλείου, το οποίον πεντακόσια έτη προ των Μυκηναίων ήκμαζε και ήνθει εν Κρήτη. Η μυθολογία μετεβλήθη εις ιστορίαν. Τούτο είνε αρκετόν. Ο χρόνος πλέον θα μας μάθη περισσότερα.

Και ο θαυματουργός αρχαιολόγος της Οξφόρδης, αφού μας έδειξε τας θαυμασίας του φωτογραφίας, τα ανάγλυφα, τας τοιχογραφίας, τʼ ανάκτορα αυτά με τα τρία και τέσσαρα πατώματα και τας υπερτεθειμένας κλίμακας· αφού μας έδειξε τον θρόνον του Μίνωος με τον σχεδόν γοτθικόν του ρυθμόν· αφού μας έδειξεν όλα αυτά τα απίστευτα πράγματα τα οποία εκθάπτει μετά ύπνον τεσσάρων και ημίσεος χιλιάδων ετών, μας απεχαιρέτισεν. Και εφύγαμεν με εν θάμβος και με μίαν γοητείαν εκ του προϊστορικού τούτου ταξειδίου, το οποίον ο διάδοχος του Σλήμαν εξετέλεσε προς χάριν μας, προηγούμενος ημών με την δάδα της μεγάλης του σοφίας εις τας χείρας.

Ν. Επ.»