Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Με χρηματιστήριο που ελέγχεται από 5-6 μεγαλοεισαγωγείς σε όλη την Ελλάδα οι οποίοι γνωρίζουν καλά ότι «οι αγορές κάνουν τους εμπόρους» και βέβαια προτιμούν τα φθηνά προϊόντα, μοιάζει το εμπόριο των φρούτων και των λαχανικών στη χώρα μας.

Οι συνθήκες είναι εξαιρετικά ασταθείς, δεν μπορούν να εγγυηθούν ένα «δίκτυ» ασφαλείας τιμών παραγωγού και κερδίζουν όσοι διαχειρίζονται προϊόντα τρίτων χωρών με χαμηλό κόστος λόγω φθηνών εργατικών και οι οικονομίες κρατών της Δυτικής Ευρώπης που έχουν στηρίξει το μοντέλο τους σε κάθετες μονάδες υψηλής παραγωγικότητας.

Σε όλα αυτά δεν υπάρχει χώρος για τους Έλληνες παραγωγούς οι οποίοι στην ουσία έχουν εκτοπιστεί από την αγορά. Οι Έλληνες από…ένστικτο αποφασίζουν «τι θα καλλιεργήσουν φέτος» αφού η έννοια της έρευνας αγοράς δεν υφίσταται στον αγροτικό τομέα της χώρας μας.

Επιπλέον, πολλές φορές οι αγρότες έρχονται αντιμέτωποι με υπέρμετρες, απότομες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής όπως πέρυσι με τα λιπάσματα και φέτος με τα καύσιμα.

Κι όταν λόγω συγκυριών αυξάνονται οι τιμές παραγωγού σε ένα από τα λίγα προϊόντα που εξακολουθούμε να παράγουμε ως χώρα (π.χ. τομάτα), τότε οι μεγαλοεπιχειρηματίες φροντίζουν να κάνουν εισαγωγές για να πέσουν στο «ναδίρ» οι τιμές με τις οποίες οι ίδιοι προμηθεύονται τα προϊόντα και να «σβήσουν» ξανά τα χαμόγελα των αγροτών. Στο μεταξύ, ορισμένοι μεγαλέμποροι έχουν προλάβει να εκτινάξουν τα κέρδη τους από τις ελληνοποιήσεις εισαγόμενων προϊόντων…



Ο εκτοπισμός των κρητικών προϊόντων

Κάπως έτσι, σε συνδυασμό με τον εφησυχασμό των επιδοτήσεων, εκτοπίστηκαν από την αγορά τα ντόπια προϊόντα με αποτέλεσμα να τρώμε τις περισσότερες φορές σταφίδες και λεμόνια Τουρκίας, τομάτες Σκοπίων, κρεμμύδια Γαλλίας, πατάτες Αιγύπτου και Κύπρου, μήλα Γερμανίας, αχλάδια Ισπανίας, μπανάνες Αμερικής, κουνουπίδια Ιταλίας κλπ Πολλές φορές, κυρίως στις τομάτες και τις πατάτες, γίνονται τα γνωστά «βαφτίσια» των ελληνοποιήσεων, γεγονός που κατά καιρούς σηκώνει «κύματα» διαμαρτυριών από τους αγρότες, αλλά ουδέποτε υπήρξε αποτέλεσμα…

Οι τιμές στις οποίες εισάγουν τα προϊόντα οι 5-6 μεγαλέμποροι αποτελούν επτασφράγιστο μυστικό.

Τα εισαγόμενα και τα ντόπια προϊόντα φθάνουν στους μανάβηδες σε τιμές με σχετικά μικρές αποκλίσεις εκτός από τις μπανάνες και τις πατάτες όπου οι διαφορές είναι τεράστιες. Μερικές φορές και στις τομάτες ανάλογα με τις συγκυρίες. Τα μεγάλα κέρδη από τις υπεραξίες των εισαγωγών φθηνών προϊόντων καταλήγουν κυρίως στους εκτός Κρήτης εισαγωγείς.



Καλλιεργούν σε μια…ξένη χώρα

Οι Κρήτες παραγωγοί μοιάζουν σαν να καλλιεργούν τα προϊόντα τους σε μια…ξένη χώρα:

-Δεν υπάρχει έρευνα αγοράς ώστε να γνωρίζουν λίγο-πολύ σε ποια προϊόντα να κατευθυνθούν. Ποια προϊόντα δηλαδή έχουν ανάγκη η εσωτερική και η διεθνής αγορά. Οι παραγωγοί νωπών προϊόντων αποφασίζουν τις περισσότερες φορές από μόνοι τους τι θα καλλιεργήσουν. Και καλλιεργούν το είδος που την προηγούμενη χρονιά άφησε κέρδη, πράγμα που έχει συνήθως ως αποτέλεσμα την επόμενη χρονιά να αυξάνεται η προσφορά και να μειώνονται οι τιμές.

-Ούτε η στοιχειώδης έρευνα αγοράς υπάρχει έστω και στη…γειτονιά μας, όπως ο υπολογισμός των αναγκών των ξενοδοχειακών μονάδων, ώστε να υπάρξει σχεδιασμός μαζικών παραγωγών ανάλογα με αυτές τις ανάγκες, κάτι που θα μείωνε το κόστος παραγωγής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν γνώριζαν οι αξιόπιστοι συνεταιρισμοί τις ποσότητες σε προϊόντα που έχουν ανάγκη οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες της Κρήτης κάθε χρόνο, θα κατηύθυναν τις παραγωγές για την κάλυψη αυτών των αναγκών. Θα υπήρχε ένας προγραμματισμός, πράγμα που θα οδηγούσε τουλάχιστον σε ένα βαθμό στη μείωση του κόστους παραγωγής. Και γιατί όχι, να υπογράφονταν ακόμα και συμβόλαια μεταξύ ξενοδοχειακών μονάδων και των συνεταιριστικών οργανώσεων. Πρόθυμα οι οργανώσεις θα το δεχόταν, αν γνώριζαν ότι προσφέρουν στους παραγωγούς τους τουλάχιστον τιμές ασφαλείας.

-Οι αγρότες της Κρήτης ξεκινούν να παράγουν τα προϊόντα τους σε κάθε καλλιεργητική περίοδο, χωρίς να μπορούν να υπολογίσουν το κόστος παραγωγής: Πόσο θα «πάρουν» φέτος τα λιπάσματα, πόσο τα γεωργικά φάρμακα, πόσο το νερό; (Όταν υπάρχει νερό…) Τις περισσότερες φορές δεν υπάρχουν απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις. Το πετρέλαιο κίνησης στοιχίζει φέτος 1,5 ευρώ. Μόνο οι….εξαιρετικά τολμηροί χρησιμοποιούν θέρμανσης. Κι όλα αυτά εκτοξεύουν το κόστος παραγωγής. Πώς λοιπόν να είναι ανταγωνιστικά τα κρητικά προϊόντα;

Μόδα

ή ανάγκη τα 4Χ4;

Αναμφίβολα τα αγροτικά αυτοκίνητα 4Χ4 αποτελούν μια ακριβή μόδα κυρίως για τους νέους γεωργούς και κτηνοτρόφους. Για τους περισσότερους όμως, εκείνους που δεν ζουν από τις παχυλές αγροτικές επιδοτήσεις, αλλά εργάζονται, αποτελούν και ανάγκη. Μια βόλτα τώρα το χειμώνα στις καλλιέργειες των αγροτικών περιοχών της Κρήτης θα πείσει και τους πιο επιφυλακτικούς…Δεν υπάρχει περίπτωση να πάνε σε καλλιέργειες χωρίς σημαντικές φθορές στα αυτοκίνητα όταν δεν είναι 4Χ4. Αυτή είναι η κατάσταση της αγροτικής οδοποιίας.

Ο πολυτεμαχισμένος κλήρος, που εκτοξεύει το κόστος παραγωγής στα ύψη, είναι άλλη μία πολυσυζητημένη διάσταση.

Πώς λοιπόν τα κρητικά προϊόντα να ανταγωνιστούν τα ισπανικά κηπευτικά, τις καλλιέργειες με τους μεγάλους κλήρους και τα ατέλειωτα θερμοκήπια; Στην Κρήτη ένα θερμοκήπιο 15 στρεμμάτων μοιάζει τεράστιο. Στην Ισπανία δεν…φαίνεται!



Εφαρμοσμένη έρευνα…

Τι είναι αυτό;

Οι οργανώσεις παραγωγών της Δυτικής Ευρώπης αλλά και τρίτων χωρών όπως το Ισραήλ, είναι σε άμεση επαφή με τα ερευνητικά ιδρύματα ή τις εταιρείες που απαντούν στις ανάγκες τους για μείωση του κόστους παραγωγής και αναβάθμιση της ποιότητας, για αντιμετώπιση νέων εχθρών και ασθενειών. Εδώ κάτι τέτοιο δεν υπάρχει ή τουλάχιστον η δουλειά που γίνεται είτε δεν αρκεί, είτε δεν φθάνει στους ίδιους τους παραγωγούς.

Όλη κι όλη μια μεγάλη έρευνα έγινε τα τελευταία πέντε χρόνια για την αμπελουργία από το ΤΕΙ Κρήτης και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο. Και ακόμα το κράτος να την πληρώσει στους μελετητές…

Τα ερευνητικά ιδρύματα υποχρηματοδοτούνται κι όταν κάνουν έρευνα μέσω κοινοτικών προγραμμάτων, αυτή κατευθύνεται κυρίως από τις ανάγκες των προγραμμάτων και όχι της παραγωγής.