
Δύο χρονογραφήματα του Ιωάννη Κονδυλάκη την πρώτη ημέρα του χρόνου, το 1907 και το 1915
Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων
Δύο κείμενα με την υπογραφή του Ιωάννη Κονδυλάκη (Διαβάτη) που αφορούν στη θεά Tύχη, η οποία τις ημέρες που αλλάζει ο χρόνος έχει κυρίαρχο ρόλο, μαζί με τις ελπίδες για μια καλύτερη πορεία, αναδημοσιεύουμε σήμερα. Τα κείμενα έχουν γραφεί με διαφορά 8 ακριβώς χρόνων, κι έχουν δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Εμπρός», στα φύλλα της Πρωτοχρονιάς, του 1907 και του 1915.
Το πρώτο κείμενο (1907) έχει αφορμή την χαρτοπαιξία, που φυσικά και την εποχή εκείνη ήταν το κύριο παίγνιο των εορταστικών ημερών, και όχι μόνο, καθώς παράνομες μπαρμπουτιέρες υπήρχαν σε όλη τη χώρα. Ο Κονδυλάκης αποκηρύσσει αυτό το έθιμο και μάλιστα με κατηγορηματικό τρόπο, σημειώνοντας μάλιστα ότι ο χαρτοπαίκτης δεν παίζει μόνο για το καλό του χρόνου, αλλά όλη τη χρονιά κι αυτό τον καταστρέφει, αφού κανείς συστηματικός χαρτοπαίκτης δεν είναι ποτέ κερδισμένος. Και για να το αποδείξει μεταφέρει την ιστορία του χαρτοπαίκτη που ήλθε σε συμφωνία με το διάβολο και πούλησε την ψυχή του, χωρίς να βρεθεί κερδισμένος. «Δυστυχώς - γράφει- δεν ευρέθη ακόμη τρόπος να κερδίζη κανείς ασφαλώς εις τα τυχηρά παιγνίδια.
Φαίνεται δε ότι και αυτός ο Διάβολος δεν γνωρίζει τοιούτον μυστικόν. Λέγεται ότι κάποιος χαρτοπαίκτης ήλθε ποτέ εις σμφωνίας, ως ο Φάουστ, με τον Σατανάν δια το ζήτημα τούτο. Έδωκε την ψυχήν του εις τον Διάβολον δια να λάβη εις αντάλλαγμα το χάρισμα να κερδίζη πάντοτε. Αφού δε υπέγραψαν το συμβόλαιον, ο Διάβολος είπεν εις τον χαρτοπαίκτην:
-Λοιπόν δια να κερδίζης πάντοτε εις τα χαρτιά, ένας μόνος τρόπος ασφαλής υπάρχει.
-Ποίος;
-Να μη παίζης ποτέ.
-Μα αυτό το ήξευρα κεγώ.
-Το ήξευρες, αλλά δεν το έκανες. Είνε το ίδιο ως να μη το ήξευρες. Άλλος τρόπος δεν υπάρχει».
Στο δεύτερο χρονογράφημα, αυτό που δημοσιεύτηκε την Πρωτοχρονιά του 1915, ο Κονδυλάκης προσεγγίζει περισσότερο ιστορικά και κυρίως φιλοσοφικά το ζήτημα της τύχης, συνδέοντάς το με τη σύγχρονη – τότε- ζωή των ανθρώπων.
«Οι άνθρωποι – σημειώνει- δεν θα παύσουν ποτέ να πιστεύουν εις μίαν εξωτερικήν δύναμιν μυστηριώδη, ήτις παρεμβαίνει εις την ζωήν των ανθρώπων, δια να ευνοή τους μεν και να καταδιώκη τους δε. Και αν παύσουν ποτέ να πιστεύουν εις την Τύχην, δια να της αποδίδουν όλα τα παρά τους ανθρωπίνους υπολογισμούς συμβαίνοντα. Μη δυνάμενοι να αποδώσουν εις τον Θεόν όσα θεωρούν άδικα και παράλογα, θα τα εξηγούν δια της επεμβάσεως της Τύχης. Ούτω δε θα έχουν και ένα υπεύθυνον κατά του οποίου να παραπονούνται δια τας απρονοησίας και τας ανοησίας των και από τον οποίον να περιμένουν όσα ημέλησαν να επιδιώξουν».
Στη συνέχεια αναδημοσιεύομε από τα πρωτοχρονιάτικα φύλλα του «Εμπρός» του 1907 και του 1915 τα δύο χρονογραφήματα του Διαβάτη.
Αλέκος Α. Ανδρικάκης
[email protected]

