Την Σπιναλόγκα, το νησί των λεπρών με τα δικά τους μάτια, κάνοντας τη σύγκριση της δικής τους ασθένειας, με τη θανατηφόρα ασθένεια της εποχής εκείνης, την άγνοια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, περιγράφουν τα μέλη του Συλλόγου “Ευ ζω με τον καρκίνο”, που επισκέφθηκαν πρόσφατα το λεπροκομείο με τις οικογένειές τους.



Η συνάντηση με την Χίσλοπ

Συναντήθηκαν με την διάσημη πλέον και στην Ελλάδα, συγγραφέα του βιβλίου “Το Νησί” Βικτόρια Χίσλοπ, που την ημέρα εκείνη βρισκόταν στην Πλάκα και φωτογραφήθηκαν μαζί της. Η συγγραφέας τους ρώτησε αν τους άρεσε το βιβλίο και ήταν ιδιαίτερα εγκάρδια και φιλική μαζί τους, αφού όλοι ήθελαν να της μιλήσουν και να τραβήξουν μαζί της μια αναμνηστική φωτογραφία.

Η Καίτη Κουναλάκη-Μπουδάκη, γράφει για την επίσκεψή τους: “Ο σύλλογος μας αποφάσισε να πραγματοποιήσει μια προσκυνηματική εκδρομή στην Σπιναλόγκα και μάλιστα την πρώτη του εκδρομή.

Η συμμετοχή των μελών και των οικογενειών τους ήταν πέρα από κάθε πρόβλεψη. Με ένα λεωφορείο διώροφο και δέκα Ι.Χ. φθάσαμε στην Πλάκα.

Η Σπιναλόγκα ήταν απέναντί μας επιβλητική, αγέρωχη στον ήλιο , σαν ένα θεριό που φράσσει τον κόλπο της Ελούντας, εμποδίζοντας κάθε κακόβουλο καταπατητή να αλώσει την ενδοχώρα. Ο ρόλος της για πολλές εκατονταετίες αυτός ήταν. Ένα κάστρο με κανόνια και πολεμίστρες που δεν τολμούσε κανείς να προσπελάσει.

Όμως το 1904, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να την κάνει το Λεπροκομείο της Κρήτης και ολόκληρης της Ελλάδας.

Με πολύ σύντομες διαδικασίες και σχεδόν χωρίς καμία σπουδαία υποδομή άρχισαν να μεταφέρουν τους δύστυχους χανσενικούς από τις ʽʼΜεσκηνιέςʼʼ (καλύβες μακριά από κατοικημένες περιοχές, όπου διέμεναν οι λεπροί αποκλειστικά) και να τους μεταφέρουν, ήθελαν δεν ήθελαν, τις περισσότερες φορές δια της βίας, στην Πλάκα και από εκεί με βάρκα στη Σπιναλόγκα, για το υπόλοιπο της ζωής τους.

Γνωρίζοντας όλα αυτά και άλλα πολλά, από διάφορα βιβλία που είχαν γραφτεί, αλλά και από αφηγήσεις επιζόντων κατοίκων της περιοχής, με το που βρεθήκαμε στην Πλάκα και ήρθαν τα καϊκάκια να μας μεταφέρουν, ένα δέος κατάκλυσε τις καρδιές μας, αναλογιζόμενοι την θέση των ανθρώπων εκείνων που εδώ αποχαιρετούσαν τʼαγαπημένα τους πρόσωπα για πάντα, προκειμένου να μην αρρωστήσουν και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας τους.

Το πέρασμα στο ʽʼΓκέτοʼʼ της Σπιναλόγκας εκείνη τη στιγμή σήμαινε αυτοθυσία και εγκατάλειψη από όλα τα εγκόσμια.

Καθώς περπατούσαμε στο βρεγμένο μόλο για να μπούμε στα καϊκάκια, νομίζαμε ότι πατούσαμε στα δάκρυα τους, κι ακούγαμε τον θρήνο και τους αναστεναγμούς αυτών που έφευγαν, αλλά και αυτών που έμεναν πίσω μη μπορώντας να κάνουν κάτι για να εμποδίσουν αυτόν τον αποχαιρετισμό. Ακριβώς όπως στον αποχαιρετισμό του θανάτου.

Ακολουθήσαμε το δρόμο που κι εκείνοι ακολουθούσαν, κοιτάζοντας πότε μπροστά και πότε πίσω. Προσπαθούσαμε να νιώσουμε τα συναισθήματα και των μεν και των δε.

Πιστεύω ότι ήταν ίδια, Απόγνωση – Φόβος – Τρόμος , Ανασφάλεια, Αγωνία για το άγνωστο αύριο - Μοναξιά – Ψυχή άδεια, καρδιά κομματιασμένη, πίκρα, έλλειψη ελπίδας και αγάπης για τη ζωή χωρίς όνειρα και πολλά πάρα πολλά ΓΙΑΤΙ.

Φτάσαμε στο νησί των σημαδεμένων, των κολασμένων ή των μελλοθάνατων, όπως το αποκαλούσαν οι κάτοικοι των γύρω περιοχών.

Οι ξεναγοί μας πληροφορούσαν για την χρήση των κτισμάτων που συναντούσαμε.

Τα περισσότερα ερείπια βέβαια, αλλά εμάς η φαντασία μας έβλεπε μαυροφορεμένες κουκουλομένες φιγούρες να κλείνουν βιαστικά τις πόρτες των μικρών σπιτιών τους για να μην τους δούμε. Άλλους να κάθονται κουλουριασμένοι στα σκαλοπάτια τους, με την πλάτη γυρισμένη στον ήλιο για να ζεσταθούν τα πονεμένα κόκαλα τους.

Αναστεναγμοί και μουρμουρητό κλάμα, σα να ακούγονταν από παντού. Κάπου – κάπου παιδικές φωνούλες και γελάκια μας άλλαζαν το σκηνικό.

Παιδιά γεννημένα και μεγαλωμένα εδώ, αλλά σαν όλα τα άλλα παιδιά του κόσμου έφερναν την ελπίδα, την αισιοδοξία και την βεβαιότητα ότι όσο ζει ο άνθρωπος τα θέλει όλα. Άρα, η ζωή προχωράει, είτε θέλουμε είτε όχι.

Στις πλάκες της ʽʼλεωφόρου του Πόνουʼʼ, όπως λεγόταν, φανταζόμασταν τʼ απομεινάρια από το ʽʼκουτσόʼʼ των παιδιών. Τα ακούγαμε να παίζουν ʽʼκρυφτόʼʼ, ʽʼφτου Γιάννηʼʼ, ʽʼφτου Μαρίαʼʼ και μία μαμά να τα φωνάζει:

ʽʼΜανούσο έλα, έκανε αυγό η κότα ʽʼ.

Πιο κάτω τα μαγαζιά, μπακάλικο, εμπορικό, καφενείο, κουρείο. Ο θόρυβος από τα πούλια και τα ζάρια των ταβλαδόρων λες και ακούγεται ακόμα. Δίπλα οι πολιτικές αντιπαραθέσεις των θαμώνων του καφενείου είχαν πάρει φωτιά.

Πιο κάτω η εκκλησία του ιατρού Αγίου Παντελεήμονα. Τις ελπίδες τους οι χανσενικοί τις είχαν εναποθέσει στο Θεό.

Παρακαλούσαν μέρα – νύχτα τον Άγιο να μεσολαβήσει στο Θεό για την σωτηρία τους, γιατί αυτοί πίστευαν ή ότι είναι πολύ αμαρτωλοί, ή ότι πληρώνουν αμαρτίες γονέων και γιʼ αυτό αρρώστησαν.

Οι εικόνες και οι τοίχοι αυτής της εκκλησίας τι δεν έχουν δει και ακούσει!

Θρήνους, πονεμένες παρακλήσεις, εξομολογήσεις, ατελείωτες προσευχές με πόνο και δάκρυα, αλλά και μυστήρια, γάμους, βαπτίσεις, ευχέλαια, όλες οι ελπίδες και τα όνειρα τους από δω ξεκινούσαν.

Στη γιορτή δε του Αγίου, μεγάλα γλέντια και χαρές που ακούγονταν μέχρι την Ελούντα κι έκαναν τους ντόπιους να “ζηλεύουνʼʼ την τύχη τους.

Αφορμή ζητούσαν για να κάνουν τον πόνο τους χαρά και το δάκρυ τους γέλιο στις ονομαστικές γιορτές – γενέθλια – επετείους, διάφορες μεγάλες γιορτινές μέρες, όπως Χριστούγεννα – Πάσχα - Δεκαπενταύγουστος. Ήταν ευκαιρία για ξέφρενα γλέντια με πολύ κρασί και τραγούδια.

Προσπαθούσαν να ξεχάσουν τις συμφορές τους ξορκίζοντάς τις με ξεφαντώματα ανάμεικτα με νοσταλγία και ελπίδα”.



Η ζωή είναι ελκυστική ακόμα κι αν είναι και μία ώρα μόνο

“Προχωράμε την περιήγηση μας στο ʽʼ Νησίʼʼ και φτάνουμε στο απολυμαντήριο. Τίποτα δεν έβγαινε από το νησί αν δεν είχε απολυμανθεί. Τα ρούχα, τα αντικείμενα, τα γράμματα ακόμα και τα χρήματα που έδιναν για τις συναλλαγές τους. Δεν ήξεραν ακόμα ότι η νόσος δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα. Απεναντίας πίστευαν το αντίθετο κι αυτός ήταν ένας από τους λόγους της απομόνωσης των χανσενικών και του αποκλεισμού τους από την κοινωνία”.



Η άγνοια γεννά φόβο

“Σχολείο υπήρχε, όπου φοιτούσαν υγιή και χανσενικά παιδιά μαζί. Είχαν και Νοσοκομείο με υποτυπώδη υποδομή για την νοσηλεία των λεπρών όπου νοσηλευτικές υπηρεσίες πρόσφεραν οι ασθενείς που ήταν σε καλύτερη κατάσταση από τους άλλους αλλά και οι σύντροφοι ασθενών που ήταν απολύτως υγιείς και είχαν ακολουθήσει τους αγαπημένους τους στην εξορία οικειοθελώς, βάζοντας σε κίνδυνο και την δική τους την υγεία. Η υπέρτατη αυτοθυσία”.