Φυτό μονοετές, καλλιεργούμενο. Τα φύλλα της είναι μεγάλα με μακριά κοτσάνια και έχουν βαθύ πράσινο χρώμα. Τα λουλούδια της έχουν σχήμα χωνιού με έντονο κίτρινο χρώμα. Διακρίνονται σε αρσενικά με μακριά κοτσάνια και σε θηλυκά που αντί για κοτσάνια έχουν μικρά κολοκυθάκια.
Είναι μελισσοκομικό φυτό γυρεογόνο και νεκταρογόνο. Το φυτό διακρίνεται σε δύο βασικά είδη: Την γλυκιά και την ξινή κολοκυθιά. Καλλιεργείται συνήθως σε περιοχές με γλυκό κλίμα, από τα μέσα της Άνοιξης έως και αρχές του Φθινοπώρου. Το χειμώνα καλλιεργείται και σε θερμοκήπια και δίνει μεγάλη παραγωγή. Με τα λουλούδια της κολοκυθιάς φτιάχνονται τα καλύτερα ντολμαδάκια. Υπάρχουν πολλές συνταγές που η κάθε νοικοκυρά μπορεί να μαγειρέψει τα κολοκύθια. Ακόμα και οι κορυφές του φυτού μαγειρεύονται. Οι κολοκυθιές είναι γενικά λαχανοκομικά φυτά και οι καρποί τους, ανάλογα με το είδος καταναλώνονται στη μαγειρική ή χρησιμοποιούνται για καλλωπιστικούς σκοπούς. Ο πολλαπλασιασμός της γίνεται με σπορά και η ανάπτυξη της είναι πολύ γρήγορη. Είναι φυτό της καλοκαιρινής περιόδου και δεν αναπτύσσεται στο ψύχος. Η καλλίτερη θερμοκρασία είναι γύρω στους 22 βαθμούς. Όταν υπάρχει αρκετή ζέστη τότε χρειάζεται αρκετό πότισμα. Στην υγρασία το φυτό αναπτύσσεται πολύ καλά, ενώ το έδαφος πρέπει να είναι πλούσιο σε οργανικές ουσίες και γενικά μέσης συστάσεως. Η λίπανση με κοπριά ή οργανικά λιπάσματα θεωρείται απαραίτητη.
