Στις 22 Ιανουαρίου του 1896 οι Τούρκοι βάζουν φωτιά στα Χανιά και σφάζουν τους Χριστιανούς. Ο Βενιζέλος τότε από τη Μαλάξα που βρίσκεται περνά στο Ακρωτήρι μαζί με άλλους 400 επαναστάτες και στήνει το πρώτο επαναστατικό λημέρι, τοποθετώντας ως έμβλημα την Ελληνική Σημαία. Τα τουρκικά στρατεύματα τους πολιορκούν, αλλά εκείνοι ανθίστανται και πολεμούν γενναία.

Μετά από λίγες ημέρες με εντολή του βασιλιά Γεωργίου του Α΄ αποβιβάζεται στο Κολυμπάρι των Χανίων ο Τιμολέων Βάσσος με 1.500 στρατιώτες για να καταλάβουν την Κρήτη.

Τότε επεμβαίνουν οι Μεγάλες Δυνάμεις και αρχίζουν να βομβαρδίζουν το Ακρωτήρι. Μια οβίδα μάλιστα σπάει τον κοντό της Σημαίας και ένα παλικάρι του Βενιζέλου, ο Σπύρος Καγιαλεδάκης, κάνει το κορμί του κοντό και σηκώνει τη Σημαία.

Αυτή η πράξη αυτοθυσίας κάνει τους Ναυάρχους των Μεγάλων Δυνάμεων να αισθανθούν παρʼ όλα τα κανόνια τους πολύ μικροί και αδύναμοι μπρος στο γενναίο αυτό Κρητικό και σταματούν αμέσως τους κανονιοβολισμούς.

Στο σημείο τότε βρισκόταν και ο μετέπειτα Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης ως ύπαρχος σʼ ένα πολεμικό καράβι, τον Αλφειό. Αυτός μόλις είδε την πράξη αυτοθυσίας του Σπύρου Καγιαλεδάκη έδωσε εντολή να παιανίζει θούρια η μπάντα του καραβιού.

Τότε ο Βενιζέλος απέστειλε μια επιστολή στον Τιμολέοντα Βάσσο και του ζητούσε την άδεια να βάλουν τα πυρομαχικά εν μέσω αυτών, όπως χαρακτηριστικά έγραφε, και να αντιταχθούν, διότι «μόνο με νέα Αρκάδια κερδίζονται οι αγώνες».

Αξίζει όμως να αναφερθεί και ένα άλλο γεγονός που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Μια οβίδα από ένα ρωσικό καράβι έπεσε πάνω στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία που βρίσκεται εκεί και την χάλασε. Λίγη ώρα αργότερα από άγνωστη αιτία γίνεται μια έκρηξη στο καράβι αυτό με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλοί ναύτες.

Τότε ο τσάρος Νικόλαος Β΄ της Ρωσίας, που δολοφονήθηκε κατά την επανάσταση του 1917, δίνει ρητή εντολή να ξαναφτιαχτεί το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία με έξοδα δικά του. Προς ανάμνηση δε του περιστατικού τούτου κτίστηκε μια μαρμάρινη πλάκα που έχει τοποθετηθεί πάνω στο εκκλησάκι.

Στο Ακρωτήρι λοιπόν ο Βενιζέλος πολεμά, κουβαλά πέτρες στην πλάτη του φτιάχνοντας μετερίζια. Αλλά εκεί γράφει και τις διακοινώσεις του στους Ναυάρχους.

Τότε οι Μεγάλες Δυνάμεις, για να αποτρέψουν την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, στην οποία εστόχευε και ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897, καταλαμβάνουν η καθεμιά τους και από ένα Νομό της Κρήτης.

Ο Βενιζέλος αναγνωρίζεται για την καταλυτική συμβολή του. Έτσι, στις 26 Ιουνίου του 1897, που γίνεται και η πρώτη συνεδρίαση της επαναστατικής Συνέλευσης στους Αρμένους Αποκορώνου, εκλέγεται Πρόεδρος.

Οι αντιπρόσωποι ζητάνε να δεχθούν την αυτονομία που τους υπόσχονται οι Μεγάλες Δυνάμεις.

Ο Βενιζέλος αντιδρά λέγοντας ότι δεν είναι ηθικό να δεχθούν συμφωνίες, εφʼ όσον η Ελλάδα βρίσκεται εξ αιτίας του Κρητικού Ζητήματος σε πόλεμο.

Η νέα Συνέλευση ορίζεται στις Αρχάνες Ηρακλείου. Ο Βενιζέλος εμμένει στις θέσεις του. Λόγω των ιδεών του αυτών γίνεται η πρώτη δολοφονική απόπειρα εναντίον του εκεί στις Αρχάνες Ηρακλείου.

Συγκεκριμένα ενώ ήταν στην έδρα, σηκώθηκε ένας επαναστάτης να τον χτυπήσει με το μαχαίρι του, αλλά για καλή του τύχη κάποιος άλλος με το μπαστούνι του κατόρθωσε να τον αφοπλίσει.

Μετά το πέρας τη συνεδριάσεως καταφεύγει σε ένα σπίτι για να προφυλαχτεί. Τότε περικυκλώνεται από τους αντιφρονούντες και, για να τον αναγκάσουν να βγει έξω και να τον σκοτώσουν, βάζουν φωτιά στο ισόγειο, ενώ αυτός με 14 συντρόφους βρίσκεται στο ανώγειο. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σώζεται όμως ως εκ θαύματος χάρη στη ψυχραιμία που τον διακατείχε καθόλη τη διάρκεια της ζωής του και του επέτρεπε να αντιμετωπίζει τα πάντα ατάραχος.

Την τόλμη του και την έλλειψη φόβου πολλοί μελετητές της ζωής του Βενιζέλου την αποδίδουν στα προφητικά λόγια του γέρο Μουρνιανού καπετάνιου.

Φεύγει λοιπόν από τις Αρχάνες και πάει στην Αθήνα, όπου πείθει τον Ι. Σφακιανάκη να κατέβει στην Κρήτη και να αναλάβει την προεδρία του εκτελεστικού.

Η επαναστατική επιτροπή με πρόεδρο τώρα τον Σφακιανάκη έχει έδρα στις Πλακούρες Ακρωτηρίου. Αργότερα η έδρα μετατίθεται στη Χαλέπα για λόγους σκοπιμότητας και ειδικότερα για να είναι ευχερέστερη η επικοινωνία και η επαφή με τους εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων.

Λίγο καιρό αργότερα, στις 25 Αυγούστου 1898 ακολουθούν τα τραγικά γεγονότα της σφαγής των Ελλήνων και των Άγγλων στο Ηράκλειο, οπότε και φονεύθηκε και ο τότε Πρόξενος της Αγγλίας Λυσίμαχος Καλοκαιρινός.

Μετά τα γεγονότα αυτά επεμβαίνει η Αγγλία μαζί με τις άλλες δυνάμεις και διώχνουν στις 3 Νοεμβρίου του 1898 τα τουρκικά στρατεύματα από την Κρήτη και φέρνουν στις 9 Δεκεμβρίου του 1898 ως ύπατο αρμοστή τον Πρίγκιπα Γεώργιο. Ο ενθουσιασμός και η ευτυχία του κρητικού λαού δεν περιγράφεται. Επιτέλους, από το 1645 που άρχισε η κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους, η Νήσος είναι τώρα πια ελεύθερη.

Ο κρητικός λαός υποδέχεται τον Πρίγκιπα ως θεό. Μετά τη Σταύρωση η Ανάσταση.

Ο κρητικός λαός αρχίζει μια καινούργια ειρηνική ζωή.

Στην Κυβέρνηση λοιπόν που σχηματίζει ο Πρίγκιπας Γεώργιος με πρόεδρο τον Ιωάννη Κ. Σφακιανάκη συμμετέχει και ο Βενιζέλος ως υπουργός Δικαιοσύνης. Μαζί με αυτούς είναι ο κ. Φούμης, Μαν. Κούνδουρος, Νικ. Γιαμαλάκης και Χασάν Σκυλάκης.

Ο Πρίγκιπας Γεώργιος όμως ήθελε να κυβερνήσει την Κρήτη απολυταρχικά όπως Μέγας Πέτρος της Ρωσίας, ως χαρακτηριστικά παραδεχόταν και ο ίδιος. Δρώντας μάλιστα υπό την επήρεια των συμβουλών του Υπασπιστή του Παπαδιαμαντόπουλου ως προς τη Διοίκηση της Νήσου, σαμπόταρε την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση ο Βενιζέλος παραιτείται στις 6 Μαρτίου 1901. Τότε όμως αρχίζει η συκοφάντηση και ο διωγμός του Βενιζέλου από τον ίδιο τον Αρμοστή όσο και από τους διάφορους υποτακτικούς του.

Στις νέες εκλογές που έχουν ορισθεί στις 17 Μαρτίου 1903 ο Γεώργιος περιοδεύει στην Κρήτη συνεχίζοντας να συκοφαντεί τον Βενιζέλο.

Τότε αναγκάζεται ο Βενιζέλος να δημοσιεύσει ένα άρθρο στην εφημερίδα «Κήρυκας» και να απαντήσει στις συκοφαντίες του. Αποτέλεσμα της ενέργειάς του αυτής ήταν να διωχθεί ποινικά για συκοφαντία κατόπιν σχετικής μηνύσεως που κατέθεσε ο Γεώργιος , να δικαστεί και να καταδικαστεί σε 15 ημέρες φυλάκιση και εν συνεχεία να εγκλειστεί στις φυλακές του φρουρίου Ιτζεδίν στο Καλάμι για να εκτίσει την ποινή του.

Κατά τη μεταγωγή του Βενιζέλου με την άμαξα στις φυλακές που απέχουν 15 χιλιόμετρα από τα Χανιά, όλη η καλή κοινωνία των Χανίων τον συνόδευε.

Μετά την αποφυλάκισή του σχηματίζει την ενωμένη αντιπολίτευση και αρχίζει να σκέπτεται για μία νέα επανάσταση που θα ανάγκαζε τις Μεγάλες Δυνάμεις να πραγματοποιήσουν την Ένωση.

Πολυτάραχη είναι και η προσωπική του ζωή το διάστημα εκείνο.

Έχει συνέλθει από το θάνατο της γυναίκας του, ενώ τα παιδιά του τα φροντίζουν οι αδερφές του. Εκείνος όμως διακατέχεται από μία έντονη απογοήτευση και κούραση από τη συκοφάντηση που δέχεται από το Γεώργιο και το περιβάλλον του. Για το λόγο αυτό αρχίζει να δημιουργεί ένα κύκλο της καλής λεγόμενης κοινωνίας των Χανίων, να πηγαίνει εκδρομές και το βράδια βεγγερίζοντας πότε στο ένα σπίτι, πότε στο άλλο, να παίζει το αγαπημένο του μπριζ.

Τότε άρχισε και ένα ειδύλλιο με την Παρασκευούλα Βλούμ, χήρα γυναίκα του Θανάση Βλούμ, ενός δικηγόρου που πέθανε πολύ νέος από φυματίωση.

Ωραία και γλυκειά γυναίκα η Παρασκευούλα, θεωρούνταν μάλιστα και από τις καλλονές της εποχής εκείνης, άρχισε να δείχνει ενδιαφέρον για το Βενιζέλο.

Αλλά και ο Βενιζέλος δεν έμεινε αδιάφορος για την Παρασκευούλα. Εξ άλλου ήταν δύο άνθρωποι που η μοίρα είχε φερθεί σκληρά και στους δύο, στερώντας τους πολύ νωρίς τους συντρόφους τους. Ίσως ο κοινός πόνος για τους χαμένους συντρόφους τους να ήταν αυτό που τους έφερε κοντά.

Ο Βενιζέλος στην Παρασκευούλα θα έβρισκε τη γαλήνη που τόσο ανάγκη είχε στην τόσο τρικυμισμένη ζωή του.

Η Παρασκευούλα πάντα πιστή και αφοσιωμένη θα του συμπαραστέκεται σα φύλακας άγγελός του.

Αλλά και αυτός δε θα την ξεχάσει ποτέ, ακόμα και ως Πρωθυπουργός. Πάντα θα βρίσκει λίγο χρόνο γιʼ αυτήν. Όταν μάλιστα η Παρασκευούλα θα βρεθεί σε κακή οικονομική κατάσταση, ο Βενιζέλος θα της χαρίσει από το προσωπικό του Ταμείο μια σύνταξη, η οποία θα διακοπεί μόνο μετά το θάνατό του από την Έλενα.

Αλλά τα γεγονότα στο πολιτικό προσκήνιο τρέχουν παράλληλα με μεγάλη ταχύτητα.

Η πολεμική και η συκοφάντηση συνεχίζονται από τον Πρίγκιπα και το περιβάλλον του για τον Βενιζέλο, τον οποίο θεωρούν εμπόδιο στα σχέδιά του.

Μεσούσης της κατάστασης αυτής, διαφαίνονται δύο απόψεις ως προς την επίλυση του Κρητικού ζητήματος. Κοινό τους σημείο όμως παραδοχής είναι ότι στο παρόν στάδιο δεν προβλέπετο η Ένωση της Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Η πρώτη που υποστηρίζεται από τον Γεώργιο, λύση μάλιστα που εξυπηρετούσε τα συμφέροντά του, συνίστατο στο ότι:

Εφόσον δεν προβλέπετο κατά το παρόν στάδιο η Ένωση, τα διεθνή στρατεύματα θα αποχωρούσαν και θα τα αντικαθιστούσαν ελληνικά. Γενομένης αποδεκτής της λύσης αυτής, θα δίνονταν στο Πρίγκιπα Γεώργιο το δικαίωμα να διορίζει τον Αρμοστή και εκ των πραγμάτων να εδραιώνει σε γερές και στέρεες βάσεις τη θέση του ώστε να κυβερνά απολυταρχικά.

Η δεύτερη λύση που υποστηριζόταν από τον Βενιζέλο ήταν ότι στην παρούσα χρονική περίοδο έπρεπε αφενός μεν να αποχωρούσαν τα διεθνή στρατεύματα τα οποία θα τα αντικαθιστούσαν ο τοπικός στρατός και η χωροφυλακή, αφετέρου δε τον Ηγεμόνα να τον εξέλεγε ο λαός της Κρήτης. Με τον τρόπο αυτό θα ολοκληρωνόταν η αυτονομία της Κρήτης που οι ίδιες οι Προστάτιδες Δυνάμεις είχαν υποσχεθεί να διασφαλίσουν.

Και ενώ η πολιτική διένεξη μεταξύ Γεωργίου και Βενιζέλου είχε λάβει την τροπή αυτή, ο Βενιζέλος σκέπτεται να φύγει από την Κρήτη για την Αίγυπτο. Οι φίλοι του όμως τον αποτρέπουν. Έτσι ο μόνος δρόμος που του απομένει είναι η Επανάσταση.

Βάζει λοιπόν υποθήκη το σπίτι του για δύο χιλιάδες ναπολεόνια και μαζί με τους στενούς συνεργάτες του και με 70 αρματωμένους άνδρες ξεκινά για το Θέρισσο στις 9 Μαρτίου 1905 και κηρύττει την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Η επανάσταση διαρκεί 8 μήνες από τον Μάρτη μέχρι τον Οκτώβρη του 1905 και επεκτάθηκε σε όλη την Κρήτη. Αντιμετωπίζοντας την κατάσταση αυτή οι Μεγάλες Δυνάμεις αναγκάζονται να δώσουν το δικαίωμα στο Βασιλιά της Ελλάδος να διορίζει Αρμοστή και στον Κρητικό λαό το δικαίωμα να συγκροτεί το Στρατό και τη Χωροφυλακή.

Μετά λοιπόν τη λύση αυτή, ο Βενιζέλος μαζί με τους οπλοφόρους επαναστάτες κατεβαίνει στα Χανιά.

Η υποδοχή που του γίνεται είναι αποθεωτική.

Όλος ο λαός των Χανίων βγαίνει να τους υποδεχθεί. Η πομπή κατευθύνεται στην περιοχή του Καστελιού στο Συντριβάνι, όπου τους περιμένουν τραπέζια στρωμένα και που στο τέλος εξελίσσεται σε λαϊκό πανηγύρι.

Έτσι ο Γεώργιος αναγκάζεται να φύγει ένα βράδυ του Ιουλίου του 1906 από τα Ταμπακαριά της Χαλέπας, από το σημείο ακριβώς εκείνο που ο Βενιζέλος έφευγε στην επανάσταση του 1889.