Πιο κάτω στην Πελοππόννησο και πιο συγκεκριμένα στη Λακωνία οι σαμουσάδες είναι το γιορτινό γλυκό. Φύλλα, πολλά φύλλα και εδώ, ανοιγμένα στο χέρι. Στο αλεύρι για το φύλλο προστίθενται αυγά, χυμός πορτοκαλιού και βανίλια. Για τη γέμιση φτιάχνεται ένα σιρόπι που περιέχει λίγο βούτυρο, μέλι και μαστίχα. Τα καβουρντισμένα καρύδια, αμύγδαλα, φυστίκια και σουσάμι μαλακώνουν λίγο με το σιροπάκι και αρωματίζονται με κανέλα. Το φύλλο απλώνεται άσπρο άσπρο και πάνω του σκορπάνε τη γέμιση. Τυλίγεται σε ρολό και κόβεται σε κομμάτια. Κλείνει το γλυκό με ένα γαρυφαλλάκι ψήνεται και σιροπιάζεται. Κάτι κοντινό φτιάχνουν και στα Δωδεκάνησα, κυρίως στη Ρόδο και στο Καστελόριζο, τα τακάκια. Ο τρόπος παρασκευής τους μοιάζει πολύ με την πλατσέντα, μόνο που κόβονται σε κομμάτια, τηγανίζονται σε καυτό λάδι και έπειτα σιροπιάζονται. Στην Κάρπαθο το σχήμα αλλάζει σε μισοφέγγαρο με τα ζεμπίλια. Η ζύμη περιέχει μαγιά και λάδι, αρωματίζεται με κανέλα, μαστίχα και μοσχοκάρυδο. Τα ξοπλιστά πιτάκια γεμίζονται με κοπανισμένες σταφίδες και πασπαλίζονται με άσπρο και μαύρο σουσάμι.
Τα “τυλιχτά” σε σχήμα μισογέγγαρου τα συναντάμε και στις Κυκλάδες με διαφορετικά ονόματα και μικρές παραλλαγές στα διαφορετικά νησιά. Μπουρέκια στη Φολέγανδρο, με λίγο κρόκο και βούτυρο στο φύλλο και τη γέμιση να αποτελείται από καρυδόψιχα, μπαγιάτικο ψωμί για να πληθύνει, μανταρινόφυλλα κοπανισμένα, κανέλα, μοσχοκάρφι και μέλι. Τα μισοφέγγαρα βουτάνε αφού ψηθούν σε βραστό νερό με λίγες σταγόνες ανθόνερο και πασπαλίζονται με άχνη ζάχαρη. Στην Πάρο και τη Νάξο τα λένε σκαλτσούνια, ενώ στην Τήνο ψαράκια (λόγω σχήματος, τα κάνουν μακρόστενα).
Στο ζυμάρι βάζουν αυγά, χυμό πορτοκάλι, λίγο λάδι, και ρακί. Τα γεμίζουν με ένα μελένιο σιροπιαστό μίγμα από καρυδόψιχα, παξιμάδι κανέλα, γαρίφαλλο και ξύσμα πορτοκάλι. Ψημένα πια ραντίζονται με ανθόνερο και ρίχνονται στην άχνη. Εμείς εδώ στην Κρήτη αρκούμαστε στα τυλιχτά μας ξεροτήγανα. Πρωτοτυπούμε βέβαια συνδυάζοντας τα γλυκό με το αλμυρό, φτιάχνοντας τα κατιμέρια. Η γιαγιά μου στη Σητεία τα φτιάχνει με μυζήθρα και περιχυμένα με το μοναδικό θυμαρίσιο μέλι της περιοχής. Στη Δυτική πλευρά του νησιού φτιάχνουν και σαμουσάδες σαν εκείνους της Λακωνίας.
Με κάλαντα αρχίσαμε, με κάλαντα θα τελειώσουμε και πολλές ευχές για τις χρονιάρες μέρες. Η λαική σοφία λοιπόν λέει στη Θράκηʽ...τι τα ζητούμε τα πολλά που καταντούνε βαρετά; Τα ολίγα αυτά αρκούνε και αλλού μας καρτερούνε...ʼ. Χρόνια Πολλά.

* Η κα Στειακάκη είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών της διεθνούς φήμης Σχολής Μαγειρικής Le Gordon Bleu στη Γαστρονομία (Le Gordon Bleu Master of Arts in Gastronomy)
e-mail: [email protected]