
Την δεκαετία του ʼ70 απαθανάτιζε πρόσωπα και εικόνες της Κρήτης. «Οι άνθρωποι ήταν αυθεντικοί, Καζαντζακικοί», αναφέρει ο διακεκριμένος σύγχρονος Έλληνας φωτογράφος και μέλος του πρακτορείου Magnum, Νίκος Οικονομόπουλος, σε συνέντευξή του στην «Π».
Η έκθεση «Οικονομόπουλος, φωτογράφος» φιλοξενείται στη Βασιλική Αγίου Μάρκου ως τις 14 Οκτωβρίου και διοργανώνεται από τη Φωτογραφική Ομάδα του Πανεπιστημίου Κρήτης που γιορτάζει τα 20 χρόνια λειτουργίας της. Στην έκθεση παρουσιάζονται ασπρόμαυρες φωτογραφίες από το έργο του.
Οι λήψεις του - άλλοτε με τη σκληρότητα της μαρτυρίας και της διαμαρτυρίας, και άλλοτε με την τρυφερότητα της συντροφικότητας - εστιάζονται στον άνθρωπο σε όποιο σημείο της γης και αν βρίσκεται, αποδεικνύοντας ότι η ανθρωπότητα είναι μία και "αδιαίρετη παρά τον κατακερματισμό της σε μικρότερα γεωγραφικής φύσεως, εθνολογικής συστάσεως και θρησκευτικού προσανατολισμού τιμάρια".
Η συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» έχει ως εξής:
Η έκθεσή της εντάσσεται της εκδηλώσεις της Φωτογραφικής Ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Είναι ελπιδοφόρο ότι νέοι άνθρωποι αγαπούν τη φωτογραφία;
«Η φωτογραφία είναι μια μορφή επικοινωνίας που τα τελευταία 20 χρόνια σίγουρα αγγίζει όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους. Αυτό συμβαίνει αφενός είναι μια σύγχρονη μορφή επικοινωνίας και αφετέρου γιατί πολύς κόσμος, ένα ευρύτατο κοινό θεωρεί ότι είναι εύκολο πράγμα. Δεν είναι όπως η ζωγραφική, η μουσική γιατί η τεχνική της είναι πάρα πολύ πιο απλή. Κατά συνέπεια, η πρώτη προσέγγιση είναι εύκολη σχετικά. Το ζήτημα είναι ότι λίγο αργότερα αντιλαμβάνεται κανείς ότι είναι εξίσου δύσκολη με όλα τα άλλα γιατί ενώ έχει κατ αρχήν μια ευκολία στην πρόσβαση, επειδή έχει αυτό το πράγμα που λέγεται φωτογραφική μηχανή και είναι ένα μηχανικό εργαλείο, το οποίο σου επιτρέπει να καταγράψεις αυτό που είναι γύρω σου, ο τρόπος που το καταγράφεις είναι το πιο σημαντικό. Το να το καταγράψεις, όπως στη ζωγραφική το να αναπαραστήσεις κάτι που βλέπεις ή δε βλέπεις, απαιτεί μια τεχνική που δεν την έχουν όλοι άρα πρέπει να τη σπουδάζεις. Στη φωτογραφία, λοιπόν, έχεις την παγίδα που από τη μία νομίζεις ότι είναι εύκολο αλλά στην πορεία διαπιστώνεις ότι δεν είναι και τόσο.
Είναι ελπιδοφόρο αλλά αυτό δε σημαίνει ότι αυτοί οι άνθρωποι μένουν στη φωτογραφία γιατί διαπιστώνουν ότι είναι εξίσου δύσκολο με το να γράψεις. Το ότι ξέρεις την αλφαβήτα δε σημαίνει ότι μπορείς να γράψεις λογοτεχνία, μπορείς να γράψεις χιλιάδες πράγματα από λογοτεχνία μέχρι σημείωμα στο μπακάλη σου. Κατά συνέπεια το ότι παίρνεις μια φωτογραφική μηχανή σα να παίρνεις ένα στυλό ή ένα κομπιούτερ δε σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό που παράγεται από αυτό το μηχανικό εργαλείο θα μείνει. Άρα, εγώ νομίζω ότι είναι καλό, οποιαδήποτε μορφή επικοινωνίας σε οποιοδήποτε επίπεδο και αν επιτυγχάνεται νομίζω ότι είναι πάρα πολύ θετικό και ελπιδοφόρο».
Ανάμεσα στη δημοσιογραφία και τη φωτογραφία επιλέξατε το δεύτερο. Πιστεύετε ότι μια φωτογραφία είναι πιο ισχυρή από ένα κείμενο;
«Δεν το έκανα επειδή μια φωτογραφία θεωρώ ότι είναι πιο ισχυρή από ένα κείμενο. Θεωρώ ότι μια φωτογραφία μπορεί να είναι πιο ισχυρή όπως και ένα κείμενο από μια φωτογραφία, εξαρτάται πάντα για ποιο κείμενο και ποια φωτογραφία μιλάμε. Άρα δεν είναι θέμα, γενικότερα, του μέσου. Θεωρώ ότι ο λόγος είναι ο βασιλιάς της επικοινωνίας άρα δεν μπορώ να πω ότι η εικόνα είναι πιο αποτελεσματικό μέσο από το λόγο, σε καμιά περίπτωση δεν είναι έτσι, μάλλον ο λόγος είναι πιο αποτελεσματικό. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι εγώ πρέπει να μείνω στο λόγο επειδή είναι πιο αποτελεσματικός από την εικόνα. Για μένα η εικόνα… κάποια στιγμή αισθάνθηκα ότι εκεί προσδιορίζομαι εγώ, αυτός ήταν και ο λόγος».
Ταξιδέψατε σε διάφορες χώρες και αποθανατίσατε στο φακό ιστορικά γεγονότα. Υπάρχουν στιγμές της πορείας σας που ξεχωρίζετε;
«Δε θεωρώ ότι αυτό που έχω κάνει είναι πάρα πολύ συνδεδεμένο ή σε ευθεία γραμμή με τα γεγονότα. Δηλαδή, όταν έκανα τα Βαλκάνια για έξι με επτά χρόνια, για μένα δεν ήταν το κυρίαρχο να καταγράψω αυτό που συμβαίνει στα Βαλκάνια, αλλά να καταλάβω τι γίνεται. Θεωρώ ότι ήταν μια προσωπική πορεία στα Βαλκάνια, δε λειτούργησα σα δημοσιογράφος στα Βαλκάνια. Ποτέ δεν έκανα πρωτοσέλιδο, εικόνες που θα πήγαιναν σε πρωτοσέλιδα και το βιβλίο μου για τα Βαλκάνια δε θεωρώ ότι έχει εικόνες μέσα που περιγράφουν με απόλυτη σαφήνεια αυτό που συνέβη. Είναι ένας υπαινιγμός, άρα η εικόνα η δικιά μου δε θεωρώ ότι είναι η άμεση καταγραφική εικόνα δημοσιογραφική που περιγράφει αυτό που συμβαίνει».

