Π: Τι σημαίνει το φεστιβάλ «Ιπποκράτης» για σένα προσωπικά αλλά και για τα Δωδεκάνησα, τόσο ως μια απομακρυσμένη περιοχή όσο κι ένας τόπος στον οποίο εσύ δρας χρόνια τώρα.

Λ.Ρ.: Μʼ ενδιαφέρουν πάρα πολύ οι εκδηλώσεις που γίνονται στην περιφέρεια γιατί οι ντόπιοι αλλά και οι ξένοι που βρίσκονται εκεί και θέλουν να παρακολουθήσουν κάτι, συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον τους με μεγαλύτερη επιμονή και προσήλωση απʼ ό,τι σε μια μεγάλη πόλη όπου οι διάφορες ʽσειρήνεςʼ των πραγμάτων που συμβαίνουν εκεί μπορεί να τους αποκλείουν. Αρχικά γιʼ αυτό επιμένω να διοργανώνω εκδηλώσεις σε πιο περιφερειακά μέρη κι απʼ την άλλη πιστεύω ότι τέτοιες εκδηλώσεις τονώνουν το ενδιαφέρον και αφυπνίζουν τις υγιείς δυνάμεις ενός τόπου. Νομίζω ότι σε πολλούς τόπους υπάρχουν υγιείς δυνάμεις με μόρφωση και διάθεση για δράση που καμιά φορά βρίσκονται σε ύφεση επειδή δεν υπάρχουν ευκαιρίες, αλλά όταν αυτές δίνονται, πραγματικά αφυπνίζονται πυρήνες. Και νομίζω ότι υπάρχει μια τέτοια ευθύνη, όταν διοργανώνεις τέτοιες εκδηλώσεις νʼ αναζητάς τέτοιους πυρήνες, αυτό εμένα μʼ ενδιαφέρει, κι εν τέλει ανταποδίδεται αυτή η ʽεπένδυσηʼ ας πούμε που κάνεις.

Τώρα, το να γίνει το πρώτο παγκοσμίως θεματικό φεστιβάλ με θέματα υγείας ήταν μια πρόκληση γιατί ακόμη δεν έχω καταλάβει γιατί δεν υπάρχουν φεστιβάλ με τέτοια θεματική, μια πιθανή ερμηνεία για το οποίο θα ήταν ότι οι ταινίες δεν είναι πάντα χαρμόσυνες και θα μπορούσε κανείς να φοβηθεί για την προσέλευση του κόσμου, αλλά πιστεύω ότι εδώ οφείλαμε να διορθώσουμε αυτή την έλλειψη. Επίσης, όταν ξεκινάς ένα καινούριο φεστιβάλ, επειδή υπάρχουν τόσες χιλιάδες πια, πρέπει να σε προβληματίσει το ερώτημα του τι καινούριο έχει να προσφέρει. Το συγκεκριμένο, πέρα από το ότι γίνεται σʼ έναν πολύ όμορφο τόπο συμπληρώνει ένα θεματικό κενό. Εμείς ήμασταν αρκετά τυχεροί να βρούμε ότι υπάρχει αυτό το κενό, καθώς δεν υπάρχουν πια και τόσα πολλά, και ακόμη πιο τυχεροί να βρούμε έναν δήμο, τον δήμο της Κω, που αποφάσισε να υποστηρίξει αυτή την πρωτοβουλία, γιατί έκρινε ότι ήταν πολύ σημαντικό να συνδέσει ένα διεθνές κινηματογραφικό γεγονός με το νησί του Ιπποκράτη. Και φαίνεται ότι όλη αυτή η σύλληψη και η καλή πρόθεση απʼ όλες τις πλευρές βρήκε την ανταπόκριση πολλών σκηνοθετών και πολλών γιατρών, πράγμα που πρέπει να πω ότι όταν το σχεδίαζα δεν υποψιαζόμουν -πέρα από το ότι ήταν καλή ιδέα- σε ποιο βαθμό ευκολίας θα μπορούσαν νʼ ανταποκριθούν όλοι. Οπότε μʼ αυτή την έννοια πρόκειται για μια επιτυχία ενός στοιχήματος, το οποίο θέλει αρκετό χρόνο για νʼ αναπτυχθεί πραγματικά και να ριζώσει, όπως όλα τα καινούρια πράγματα.

Απλώς είναι και μια μεγάλη πρόκληση που διαπιστώνει κανείς όταν συμμετέχει στις συνεντεύξεις τύπου αλλά και όταν βλέπει τις ταινίες, ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι θεματικές των ταινιών, της υγείας και τελικά της ζωής συμπληρώνουν και κάνουν διάλογο η μία με την άλλη. Υπήρξε για μένα προκλητικό από την πλευρά της διοργάνωσης, στο πώς να συνθέσω αυτές τις θεματικές να συνομιλούν μεταξύ τους, αλλά βλέπω ότι είναι ικανά προκλητικό και για το κοινό που παρακολουθεί και για τους δημιουργούς που βλέπουν περίεργες συγγένειες ανάμεσα στις ταινίες τους αν και θεματικά μπορεί να μη συγγενεύουν. Επειδή αυτές οι ταινίες είναι προσωπικές μαρτυρίες σκηνοθετών που έχουν αντιμετωπίσει κάτι στην οικογένειά τους, πάλι μπλέκονται οι ιστορίες τους μʼ έναν περίεργο τρόπο: η αγωνία για την καλή ζωή, για την υγεία, τι επηρεάζει την καθημερινότητά μας, όλα συνομιλούν μʼ έναν περίεργο τρόπο από πολύ διαφορετικές κουλτούρες και χώρες. Αυτό λοιπόν νομίζω ότι είναι μια βάση γόνιμου διαλόγου.

Δε νομίζω ότι μπορεί κανείς διοργανώνοντας μια πολιτιστική εκδήλωση νʼ αλλάξει τον κόσμο μεμιάς, αλλά νομίζω ότι με τέτοιες πρωτοβουλίες, όταν κρατάς πολύ ζωντανό έναν διάλογο, ακονίζεις την κριτική σκέψη του θεατή και δεν τον θεωρείς απλώς έναν καταναλωτή εικόνας όπως όταν κάθεται με απάθεια μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης. Αυτό συμβάλλει μακροπρόθεσμα πολύ ουσιαστικά στο πώς διαμορφώνεται ο ενεργός πολίτης. Αυτό, πέρα από μας που το διοργανώνουμε, η τοπική αρχή είχε το κουράγιο, τη γενναιότητα και την εξυπνάδα να το συλλάβει, ότι δηλαδή μακροπρόθεσμα στήνεται έτσι ένα κοινό που εν τέλει αποκτά οξυδέρκεια, ένα απαιτητικό κοινό.

Π: Μέσα από τον προγραμματισμό του Ecofilms και του «Ιπποκράτης», με την πρόσφατη φιλμογραφία σου, αλλά και μέσα από την ενασχόλησή σου με το ίντερνετ, δείχνεις να ʽυπερασπίζεσαιʼ τον πιο ʽχειροποίητοʼ κινηματογράφο και να ταυτίζεσαι πια μʼ αυτόν. Παραγωγές πολύ χαμηλού κόστους, με ελάχιστα τεχνικά μέσα, προσωπικές ιστορίες, σκηνοθέτες που αυτοβιογραφούνται. Είναι ένα σινεμά πολύ περισσότερο προσωπικό και ʽπροσγειωμένοʼ απʼ ό,τι έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε κινηματογράφο.

Λ.Ρ.: Όταν σπούδαζα στην Αγγλία η διδασκαλία βασικά ήταν ότι μπαίνουμε στη βιομηχανία της τέχνης του κινηματογράφου. Κι εμένα οι πρώτες μου ταινίες γίνανε με πολύ παραδοσιακό τρόπο, με τεράστια συνεργεία, μεγάλες παραγωγές τουλάχιστον για τα ελληνικά δεδομένα. Ίσως επειδή είχα την τύχη να το κάνω αυτό σχετικά νωρίς και το «Κουαρτέτο» να πετύχει εισπρακτικά κτλ., αυτή η σχέση μού τελείωσε σαν προσδοκία. Θα μπορούσε να έχει κανείς μια συνεχή προσδοκία για συνεχώς μεγαλύτερα νούμερα στα ταμεία, αλλά όποιος διαβάσει την ιστορία του σινεμά, διαπιστώνει ότι αυτό δεν είναι ποτέ σίγουρο, υπάρχουν μεγάλες ιστορίες επιτυχιών και ακόμη μεγαλύτερες αποτυχιών και σε πολύ γνωστούς παραγωγούς. Οπότε κατάλαβα γρήγορα πόσο ουτοπικό εινʼ αυτό, ειδικά όταν ζεις σε μια χώρα όπως την Ελλάδα. Για να πεις κάτι άλλο που δε λέγεται, για να συμπληρώσεις κάτι με τη φωνή σου στη συνολική φιλμογραφία, τελικά αυτό που μπορείς να δώσεις είναι προσωπικές φωνές, που είναι πιο κοντά στην ποίηση, στη λογοτεχνία. Αυτό δηλαδή που μπορεί να κάνει κανείς όταν εμπιστεύεται τα μέσα του και δε λογοκρίνεται από τις συνθήκες παραγωγής, από τους πολύ μεγάλους προϋπολογισμούς. Όταν το μυαλό σου δεσμεύεται από το ταμείο, ακυρώνει πολλά πράγματα που θα τολμούσες να κάνεις. Σε μένα τουλάχιστον το είδα αυτό, κι όταν απελευθερώθηκα από το κυνήγι της ʽορθήςʼ παραγωγής, κι όλα αυτά που είχαμε διδαχτεί έπρεπε να τα ξεχάσω παρότι μέχρι τότε τα πίστευα και τα πάλευα, άρχισα να ʽαρθρώνωʼ διαφορετικά κι όταν το κατάφερα λειτούργησε απελευθερωτικά και στη φόρμα και στο περιεχόμενο, άρχισα να κάνω κυρίως ντοκιμαντέρ που είχαν άλλη αντανάκλαση στα θέματα της κοινωνίας.

Π: Κλείνοντας, υπάρχει κάποιο ʽανορθόδοξοʼ φεστιβάλ που αμφιβάλλεις αν θα καταφέρεις να πραγματοποιήσεις;

Λ.Ρ.: Δεν είναι καθολου εύκολο, αλλά η αλήθεια είναι ότι το έχω σκεφτεί. Κοίτα, αυτή τη στιγμή δε μπορώ να κάνω ένα τρίτο φεστιβάλ, θα μʼ ενδιέφερε όμως πολύ να γίνει ένα με θέματα που αφορούν την απεικόνιση της σεξουαλικότητας. Πέρα από την πορνογραφία, υπάρχει μια τέχνη γύρω από το πώς απεικονίζεται η σεξουαλικότητα, το γυμνό κτλ., που είναι ένας τομέας αρκετά ταμπού αλλά και που θα μπορούσε να εξερευνηθεί. Δε μιλάω καν για ερωτικό κινηματογράφο ή για gay& lesbian θεματολογία, για τα οποία υπάρχουν διεθνώς πολλά φεστιβάλ- χωρίς να σημαίνει από την άλλη ότι θα αποκλείονταν τέτοια θέματα. Απλώς με αφορά ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζονται διάφορα ζητήματα σεξουαλικότητας σε ταινίες, π.χ. ο τρόπος με τον οποίο κινηματογραφεί η Τζέιν Κάμπιον τον Χάρβεϊ Καϊτέλ. Η απεικόνιση ως διαδικασία σκέψης: τι τραβάς, πώς τραβάς, τι μουσική βάζεις, τι θες να προκαλέσεις κτλ.