Της Ευας Στειακάκη *

Μπορεί να σκεφτεί κανείς κάποιο άλλο φαγητό που να συγκεντρώνει τόσες χάρες; Έχει τους πιο πολλούς φανατικούς οπαδούς από κάθε άλλο. Δεν υπάρχει σχεδόν κανένας που να μπορεί να αντισταθεί σε μια μακαρονάδα. Σε ποικιλία σχημάτων και χρωμάτων, φρέσκα ή ξερά, τα ζυμαρικά κατέκτησαν τον κόσμο με την απλότητά τους. Είναι μια φθηνή, χορταστική τροφή, ένα προσφιλές έδεσμα για μικρούς και μεγάλους. Φαγητό για όλες τις εποχές και όλες τις ώρες. Εμπλουτίζεται με εποχικά προϊόντα και μεταμορφώνεται σε ένα εξαίσιο πιάτο. Μπορεί να συνυπάρξει με τα πιο ταπεινά αλλά και με τα πιο εξεζητημένα υλικά, ικανοποιώντας όλα τα γούστα. Σερβίρεται ως πρώτο πιάτο αλλά και ως κυρίως, χωρίς να βάζει τον οικοδεσπότη σε μπελάδες. Η ευκολία της παρασκευής μιας μακαρονάδας ωθεί ακόμα και τους πρωτάρηδες στην μαγειρική να μην αποφεύγουν την κουζίνα και γιατί όχι, να μπορούν και εκείνοι να καυχηθούν για τη δική τους συνταγή μακαρονάδας. Οι τρόποι μαγειρικής των ζυμαρικών ανεξάντλητοι. Είναι θέμα γούστου και φαντασίας.

Παρʼ όλα αυτά η μακαρονάδα είναι φορτωμένη με ενοχές. Οι παχουλοί την αποφεύγουν για να μην βάλουν και άλλα κιλά και οι λιγερόκορμοι για να διατηρήσουν τη γραμμή τους. Λίγοι είναι εκείνοι που την απολαμβάνουν χωρίς ενοχές. Η παρεξήγηση αυτή δεν έχει κανένα άλλο αίτιο παρά τι άλλο, τη σάλτσα που συνοδεύει τα ζυμαρικά. Το θάψιμο των ζυμαρικών κάτω από πληθωρικές ποσότητες σάλτσας, κάνει τα αθώα κατά τα άλλα μακαρόνια, να στιγματίζονται ως αμαρτωλά. Οι Ιταλοί που εκτιμούν και γνωρίζουν τα ζυμαρικά δεν πέφτουν σε τέτοιου είδους σφάλματα. Τα μεταχειρίζονται με προσοχή. Κάθε περιοχή ταιριάζει το σχήμα του ζυμαρικού με τη δική του σάλτσα. Δεν το σκέφτονται απλά το μαγειρεύουν, είναι για αυτούς κάτι φυσικό, είναι η παράδοσή τους. Όλοι όσοι έχουν επισκεφτεί τη γείτονα χώρα αναρωτιούνται, τι κάνει αυτός ο λαός που τρώει τόσα ζυμαρικά και δεν παχαίνει. Μυστήριο!

Μην ψάχνεται τη λύση του μυστηρίου σε περίεργες και πονηρές εξηγήσεις. Τα πράγματα είναι απλά. Τα ζυμαρικά σερβίρονται κυρίως ως πρώτο πιάτο, δηλαδή σε μικρή ποσότητα. Απόλαυση αλλά με μέτρο (εδώ ερχόμαστε και εμείς που ξέρουμε ή ξέραμε μάλλον από ʽπαν μέτρον άριστονʼ). Σε όλα τους τα πιάτα τα ζυμαρικά και η σάλτσα είναι ισότιμοι συνεταίροι σε ένα αρμονικό παιχνίδι υφής και γεύσης. Η εικόνα των ζυμαρικών που πνίγονται στην κρέμα γάλακτος, τα τυριά και το μπέικον, μάλλον Αμερικάνικη κληρονομιά στην παγκόσμια γαστρονομία τη θεωρώ. Εμείς ως λαός αφεθήκαμε σε αυτή την τάση. Βάλαμε ως κύριο συνοδό των ζυμαρικών μας τα πολλά λιπαρά και τα αφήσαμε να παραδοθούν στο βάρος της μπόλικης σάλτσας. Αγαπάμε βέβαια τα μακαρόνια με κιμά, όπως και το παστίτσιο. Όμως δεν εξαντλούνται οι παρασκευές των ζυμαρικών μας σε αυτά τα δύο πιάτα.

Μια βόλτα στις τοπικές κουζίνες της χώρας μας, δίνει μια πιο ποικιλόμορφη και ενδιαφέρουσα γαστρονομική εικόνα. Εδώ θα πρέπει να θυμηθούμε ότι το δικό μας ζυμαρικό είναι ο τραχανάς. Γλυκός ή ξινός, φτιαγμένος με αλεύρι ή σπασμένο σιτάρι, με γάλα ή γιαούρτι, είναι από τα πιο νόστιμα και υγιεινά πιάτα της κουζίνάς μας. Όχι μόνο ως σούπα, μαγειρεμένος και με λαχανικά, κρέας, όσπρια ή ως γέμιση σε εξαιρετικές τραχανόπιτες. Ζυμαρικά χειροποίητα έχουν όλες οι περιοχές σε διάφορα σχήματα, τα οποία μαγειρεύονται ή μαγειρεύονταν (αυτό είναι ένα άλλο θέμα προς συζήτηση) με ευφάνταστους τρόπους. Με τη ντόματα συνήθως ως βασικό συστατικό της σάλτσας, μπορούμε να βρούμε πιάτα ζυμαρικών που κάθε άλλο παρά ενοχές μπορούν να προκαλέσουν σε οποίον τα τρώει. Το κοκκινιστό κοκκοράκι με χυλοπίτες ή χοντρά μακαρόνια το σημαντάμε σε όλες σχεδόν τις περιοχές. Στη Λευκάδα τρώνε γιουβέτσι με καλαμάρια στο φούρνο και μακαρόνια σπαγέτο. Στη Λήμνο ψευτοπετεινό, δηλαδή χιλοπίτες με μελιτζάνες, μαγειρεμένες με μπαχάρι και άσπρο λημνιό κρασί. Στα Δωδεκάνησα ο συνδυασμός όσπριων και ζυμαρικών είναι εξαιρετικώς. Ρεβύθια ψήνονται στο φούρνο με μάτσι (ζυμαρικό που μοιάζει με ταλιατέλες) και μπόλικα μπαχαρικά.