
“Μια τέτοια απόπειρα θα είχε νόημα, μόνο, αν δεν «αναμασούσε» τετριμμένα «κλισέ» για την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας αλλά έβαζε βαθιά το δάχτυλο «στον τύπο των ήλων», θέτοντας ερωτήματα,
εξετάζοντας ζητήματα κι απόψεις για την ιστορία της Κρήτης που συνήθως θεωρούνται δεδομένες, με μια νέα συνολική αντίληψη”
Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο ιστορικό παρελθόν της Κρήτης επιτυγχάνεται μέσα από τις συναντήσεις στο Εργαστήριο Τοπικής Ιστορίας, που λειτουργεί από τον περασμένο Νοέμβριο με συντονιστή το φιλόλογο-αρχαιολόγο Νίκο Γιγουρτάκη.
Στο εργαστήριο συμμετέχουν άνθρωποι που επιδιώκουν να μπουν στη διαδικασία της έρευνας και της αναζήτησης και όλοι μαζί μοιράζονται τη μαγεία της αναζήτησης, μέσα από τα τεκμήρια του παρελθόντος.
Όπως επισημαίνει ο κ.Γιγουρτάκης γίνεται προσπάθεια ώστε η ιστορική γνώση, τα ιστορικά ερωτήματα να αποκτήσουν ένα βιωματικό χαρακτήρα και να μετεξελιχθούν από πληροφορία σε προβληματισμό, σε στοχασμό και αναζήτηση.
Ο Νίκος Γιγουρτάκης μιλά στην «Π» για το Εργαστήριο Τοπικής Ιστορίας, για τους τρόπους με τους οποίους οι συμμετέχοντες ερευνούν το παρελθόν, αλλά και για το κενό που δημιουργείται από τη μη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας στο σχολείο.
«Π»: Πώς αποφασίσατε να οργανώσετε Εργαστήριο Τοπικής Ιστορίας;
Νίκος Γιγουρτάκης: Πρόκειται για μια ιδέα που σχηματίστηκε πριν αρκετά χρόνια σαν ένα εργαλείο κατανόησης του χώρου που αποτελεί τον περίγυρό μας. Η προσωπική εμπειρία μου με εξαιρετικούς πανεπιστημιακούς δασκάλους, ερευνητές της κρητικής ιστορίας και ένα αξιόλογο σύνολο ιστορικών κι αρχαιολογικών πληροφοριών, «καταστάλαξε» μέσα μου σαν ένα ενιαίο μοντέλο κατανόησης και προσέγγισης του ιστορικού χρόνου. Έτσι, η οργάνωση του εποπτικού υλικού σε συνδυασμό με την ιστορική γνώση αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για το σχεδιασμό μιας σειράς περίπου είκοσι διαλέξεων-ομιλιών. Μια τέτοια απόπειρα θα είχε νόημα, μόνο, αν δεν «αναμασούσε» τετριμμένα «κλισέ» για την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας αλλά έβαζε βαθιά το δάχτυλο «στον τύπο των ήλων», θέτοντας ερωτήματα, εξετάζοντας ζητήματα κι απόψεις για την ιστορία της Κρήτης που συνήθως θεωρούνται δεδομένες, με μια νέα συνολική αντίληψη. Οδηγός μας στην αναζήτηση αυτή -σε επίπεδο θεωρίας- είναι η άποψη του Γάλλου Fern. Braudel, για τη συνολική ιστορική πραγματικότητα που διακατέχει ολόκληρο τον χώρο της Μεσογείου.
Ο όρος Τοπική Ιστορία αφορά βέβαια την Κρήτη, χωρίς καμία από τις ανιστόρητες εμμονές τοπικιστικού χαρακτήρα, που, δυστυχώς, έχουν στερήσει από τους ενδιαφερόμενους την αντικειμενική θέαση της Ιστορίας. Κι ύστερα, σε πιο προσωπικό επίπεδο, πάντα με συγκλόνιζε η αναζήτηση του ιστορικού παρελθόντος σε μια προσπάθεια να πάρω απαντήσεις για τα κίνητρα των ανθρώπινων πράξεων και για τη μορφή που είχε ο δικός μας χώρος μέσα στο βάθος του ιστορικού χρόνου. Δεν αξίζει να μοιραστεί κανείς αυτή την οπτική σε μια διαδικασία αναζήτησης με γνώμονα -πάντα- τα εργαλεία της ιστορικής σκέψης; Ένα σύνολο από αρχαιολογικά ευρήματα, σύγχρονες μελέτες και νεότερες απόψεις ειδικών επιστημόνων μας προσφέρει τη δυνατότητα να ψάξουμε (με αρκετές πιθανότητες επιτυχίας) τί πραγματικά συνέβη στο παρελθόν με τη συνείδηση πως μια τέτοια γνώση αποτελεί ένα δυναμικό τρόπο αυτοσυνειδησίας στην πραγματικότητα του σήμερα.
Η φιλοξενία από τον Πολιτιστικό Σύλλογο του Βραχόκηπου στην αίθουσα που διαθέτει στον ομώνυμο οικισμό, κοντά στο Κοκκίνη Χάνι υπήρξε καθοριστική για να υλοποιηθεί αυτή η προσπάθεια από το Νοέμβρη του 2008, που θα ολοκληρωθεί στις αρχές Ιούνη του 2009.

