ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Λίλιαν Δαφερμάκη

Βόμβα μεγατόνων από τη μελέτη της Παλιάς Πόλης στον εμπορικό χάρτη της πόλης που αλλάζει δραστικά, αφού από μια ευρύτατη περιοχή του ιστορικού κέντρου, η οποία χαρακτηρίζεται ως γενικής κατοικίας, «ξεριζώνονται» δεκάδες εμπορικές επιχειρήσεις.

Πρόκειται για γειτονιές του Αγίου Μηνά, του Βαλιδέ Τζαμί (πλ.Κορνάρου) και θύλακες κατοικίας στον Άγιο Δημήτριο, τον Άγιο Τίτο, αλλά και περιοχές περιμετρικά εκτός των τειχών, από τις οποίες η μελέτη εξαιρεί, μια σειρά εμπορικές δραστηριότητες, τις οποίες περιορίζει σημαντικά, επιτρέποντας μόνο την λειτουργία καταστημάτων γενικής ανάγκης.

Σύμφωνα με τα όσα ο νόμος ορίζει, στην κατηγορία των «καταστημάτων γενικής ανάγκης» περιλαμβάνονται αποκλειστικά παντοπωλεία (με εξαίρεση τα mini market) φούρνους, ψαράδικο φρέσκων ψαριών, περίπτερα (όχι ψιλικατζίδικα) φαρμακεία, χαρτοπολεία, αναψυκτήρια εστιατόρια… τα οποία επιτρέπεται να λειτουργούν στις παραπάνω περιοχές.

Αυτό πρακτικά σημαίνει, σύμφωνα με τη μελέτη, ότι κάθε άλλη εμπορική δραστηριότητα που σήμερα αναπτύσσεται περιφερειακά στο ιστορικό κέντρο, «νεκρώνει» καθώς δεν μπορούν να αδειοδοτηθούν μαγαζιά πώλησης ρούχων, παπουτσιών, ειδών διακόσμησης, καφενείων καφετεριών….. με ότι αυτό συνεπάγεται.

Έτσι το Ηράκλειο όπως πολλοί σχολιάζουν επιστρέφει σε μια... προπολεμική εμπορική λειτουργία, από την οποία εξαιρούνται αναίτια μια σειρά από επιχειρήσεις οι οποίες σήμερα δίνουν ζωή, και τροφοδοτούν τη λειτουργία πολλών περιοχών της πόλης.

Απαγορεύονται οι όροφοι…

Στις ίδιες περιοχές όμως τίθεται και ένας δεύτερος κανονισμός που αλλάζει άρδην τα δεδομένα σε σχέση με την έκταση των καταστημάτων, αλλά και τους ορόφους.

Σύμφωνα με το μελετητή, τα εμπορικά καταστήματα καθημερινής χρήσης δεν θα πρέπει να ξεπερνούν τα 200 τ.μ. και θα πρέπει να είναι μόνο ισόγεια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένα παντοπωλείο (η λειτουργία του οποίου επιτρέπεται από τη μελέτη της Παλιάς Πόλης) εάν αναπτύσσεται σε μια έκταση 100τμ και ο ιδιοκτήτης του θέλει να διαμορφώσει ένα πατάρι που θα εξυπηρετεί τις αποθηκευτικές του ανάγκες έκτασης 50 τ.μ. (καλύπτοντας δηλαδή συνολικά χώρο 150τμ), δεν θα μπορεί να πάρει άδεια ( ! ) επειδή η μελέτη βάζει τον αυστηρό περιορισμό να λειτουργεί μόνο σε ισόγειο χώρο!.....

«Φιλέτο» το κέντρο της πόλης

Η μελέτη επιτρέπει την ανάπτυξη, και τη συνέχιση της λειτουργίας όλων των εμπορικών δραστηριοτήτων σε μια περιοχή περιφερειακά του «σταυρού» της πόλης, στην οποία δεν τίθενται περιορισμοί.

Με τον τρόπο αυτό όμως όπως πολλοί εκτιμούν, πρακτικά το εμπορικό κέντρο περιορίζεται στα ασφυκτικά όρια της «καρδιάς» της Παλιάς Πόλης, που πρακτικά “φιλετοποιείται” και απογειώνεται η εμπορική αξία του, που την ίδια στιγμή στα περιφερειακά σημεία του ιστορικού ιστού συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.

Εδώ πολλοί θέτουν μια σειρά από ερωτήματα, ζυγίζοντας τα θετικά και τα αρνητικά αυτού του σχεδιασμού, και διατυπώνεται η σοβαρή ανησυχία ότι τελικά το κέντρο είναι αμφίβολο αν μπορεί να αντέξει όλο το βάρος της εμπορικής δραστηριότητας που θα αφαιρεθεί από το περιφερειακό κομμάτι της παλιάς πόλης, το οποίο εικάζουν ότι τελικά θα καταλήξει στα χέρια των πολυκαταστημάτων…..

Οι χρήσεις γης

Για να προσδιορίσει τις χρήσεις γης η μελέτη της Παλιάς Πόλης χωρίζει το ιστορικό κέντρο σε ζώνες, οι οποίες οριοθετούν συγκεκριμένα οικοδομικά τετράγωνα, στα οποία προτείνει συγκεκριμένες χρήσεις γης.

Σύμφωνα με την πρόταση ανάπλασης, η πόλη χωρίζεται σε τέσσερις ζώνες χρήσεων γης:

• Ζώνη Α η οποία περιλαμβάνει το κέντρο της πόλης (το οποίο προσδιορίζεται περίπου στα όρια του ήδη σήμερα διαμορφωμένου κέντρου).

• Ζώνη Βα που αφορά μια γραμμική ζώνη γύρω από την οδό 1866 (ειδικό πολεοδομικό κέντρο).

• Ζώνη Βγ περιλαμβάνει τα τοπικά κέντρα στη γειτονιά του Αγ. Μηνά και στην περιοχή της Ανάληψης. Τα κέντρα αυτά αντίστοιχα εκτείνονται γύρω από τις οδούς Μάρκου Μουσούρη και Δημοκρατίας.

• Ζώνη Γ που περιλαμβάνει το σύνολο της υπόλοιπης περιοχής της εντός των τειχών πόλης καθώς και τη σειρά των οικοδομικών τετραγώνων που βρίσκονται εκτός των τειχών και έχουν πρόσωπο σʼ αυτά.

Περιοχή ανασυγκρότησης (Εφόδου). Σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου 2508/97, στις περιοχές ανάπλασης-ανασυγκρότησης είναι δυνατόν να καθορίζονται ζωνες αποκατάστασης και ανανέωσης του κτιριακού πλούτου και αναβάθμισης, ανάδειξης και ενοποίησης των ελέυθερων χώρων. Στις ζώνες αυτές οι χρήσεις, οι όροι δόμησης και τα όριά τους καθορίζονται με την ειδική πολεοδομική μελέτη.

Οι ζώνες

Στη ζώνη Α ( που αφορά στο κέντρο της πόλης προτείνονται οι χρήσεις:

Κατοικία, ξενώνες, ξενοδοχεία μόνο των κατηγοριών πολυτελείας και α΄ και β΄ κατηγορίας και λοιπές τουριστικές εγκαταστάσεις, εμπορικά καταστήματα επιφάνειας μέχρι 600 μ2, γραφεία, τράπεζες, ασφάλειες, κοινωφελείς οργανισμοί, διοίκηση, πλην των περισσότερων νομαρχιακών υπηρεσιών και ορισμένων υπηρεσιών της περιφέρειας μη επιτελικού χαρακτήρα, εστιατόρια, αναψυκτήρια, κέντρα διασκέδασης, αναψυχής (απαγορεύονται τα υπαίθρια με μουσική), χώροι συνάθροισης κοινού, πολιτιστικά κτίρια, κτίρια εκπαίδευσης, θρησκευτικοί χώροι, κτίρια κοινωνικής πρόνοιας, επαγγελματικά εργαστήρια χαμηλής όχλησης εκτός των εργαστηρίων του πίνακα Γ.5-7 (βλ. Πίνακες Γ.5-4, Γ.5-5), κτίρια, γήπεδα στάθμευσης, αθλητικές εγκαταστάσεις

Στην ζώνη Βα κατά μήκος της οδού 1866 και της οδού Καρτερού προτείνεται να διατηρηθεί και να προστατευθεί ως «Ειδικό Πολεοδομικό Κέντρο επιπέδου πόλης» η χρήση των καταστημάτων τροφίμων, που παραδοσιακά λειτουργούν σε αυτή. Ως επιτρεπόμενες χρήσεις προτείνονται οι χρήσεις :

Κατοικία, καταστήματα τροφίμων, εστιατόρια - αναψυκτήρια, γραφεία, μόνο στους ορόφους.

Στη ζώνη Βγ ήτοι στα τοπικά κέντρα Αγ. Μηνά και περιοχή Ανάληψης επιτρέπονται οι παρακάτω χρήσεις:

Κατοικία, ξενώνες, ξενοδοχεία μέχρι 100 κλίνες α΄ και β΄ κατηγορίας, εμπορικά καταστήματα επιφάνειας μέχρι 400 μ2, γραφεία, τράπεζες, κοινωφελείς οργανισμοί, διοικητικά κτίρια εκτός των νομαρχιακών και περιφερειακών υπηρεσιών, εστιατόρια - αναψυκτήρια, χώροι συνάθροισης κοινού, πολιτιστικά κτίρια, κτίρια εκπαίδευσης, θρησκευτικοί χώροι, κτίρια κοινωνικής πρόνοιας, επαγγελματικά εργαστήρια, κτίρια και γήπεδα στάθμευσης, αθλητικές εγκαταστάσεις

Στη ζώνη Γ που αφορά στα οικοδομικά τετράγωνα με χρήση κατοικίας στις γειτονιές Αγ. Μηνάς, Βαλιδέ Τζαμί και τους θύλακες κατοικίας στις γειτονιές Αγ. Δημήτριος και Αγ. Τίτος, καθώς και στην περιβάλλουσα εξωτερικά τα τείχη περιοχή μελέτης, οι επιτρεπόμενες χρήσεις είναι αυτές της γενικής κατοικίας επιτρεπόμενες χρήσεις προτείνονται:

Κατοικία, ξενοδοχεία μέχρι 100 κλινών και ξενώνες (πολυτελείας ή α΄ και β΄ κατηγορίας), εμπορικά καταστήματα μέχρι 200 μ2 ειδών καθημερινής ανάγκης και μόνο στο ισόγειο, γραφεία για άσκηση επαγγέλματος συμβατού προς την κύρια χρήση του κτιρίου (ιατρεία, αρχιτεκτονικά, δικηγορικά γραφεία κλπ.), τράπεζες, κοινωφελείς οργανισμοί, κτίρια εκπαίδευσης, εστιατόρια, αναψυκτήρια , θρησκευτικοί χώροι, κτίρια κοινωνικής πρόνοιας, επαγγελματικά εργαστήρια χαμηλής όχλησης που περιλαμβάνονται στους πίνακες Γ.5-4 και Γ.5-5, εκτός των εργαστηρίων του πίνακα Γ.5-7, αθλητικές εγκαταστάσεις, κτίρια, γήπεδα στάθμευσης, πολιτιστικά κτίρια (και εν γένει πολιτιστικές εγκαταστάσεις)

Όσον αφορά στο σύνολο της Παλιάς Πόλης δεν επιτρέπονται οι πιο κάτω χρήσεις εργαστηρίων.

Αλουμινοκατασκευές - σιδηροκατασκευές, κατασκευές επίπλων και κουφωμάτων, κατασκευές ενδυμάτων, κατασκευές - επισκευές μηχανημάτων και σιδηροκατασκευών, εργοστάσια κατασκευής και εμπορίας επαγγελματικών και οικιακών ψυγείων, επισκευές αυτοκινήτων – φανοποιεία – βαφεία – ηλεκτρολογεία – εξατμίσεις , κατασκευή ειδών εκ τσιμέντου τσιμεντοπλακών κλπ., βιοτεχνίες σαπουνοποιίας ελαίου, αλουμινοκατασκευές, συντήρηση κατασκευής και τοποθέτησης ανελκυστήρων, βιοτεχνίες φανοποιίας, επισκευές μοτοποδηλάτων

Για όσες επαγγελματικές χρήσεις δεν επιτρέπονται στην Παλιά Πόλη και είναι ήδη εγκατεστημένες σʼ αυτή, προτείνεται η απομάκρυνση τους.