
Η Μελίνα Μερκούρη (Μαρία Αμαλία) γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 18 Οκτωβρίου του 1920,μέσα σε ένα έντονα πολιτικό και καλλιτεχνικό περιβάλλον, αφού ο πατέρας της Σταμάτης Μερκούρης υπήρξε βουλευτής από την ηλικία των 22 ετών, ενώ και ο παππούς της ήταν ο Σπύρος Μερκούρης, ένας από τους σπουδαιότερους δημάρχους της Αθήνας. Το Σεπτέμβρη του 1938 γίνεται δεκτή στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Το χειμώνα του 1939 παντρεύεται το Παναγή Χαροκόπο.
Το 1949 καθιερώθηκε πλέον ως πρωταγωνίστρια υποδυόμενη την Μπλαντς Ντυμπουά στο «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τενεσί Γουίλιαμς στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν. Η πρώτη της κινηματογραφική δουλειά ήταν η ταινία «Στέλλα» (1955). Με τον ρόλο όμως της Ιλυα στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» αλλά και τη θεατρική μεταφορά του έργου στη Νέα Υόρκη η Μελίνα Μερκούρη σκλάβωσε για πάντα τις καρδιές των συμπατριωτών της και απέκτησε πλέον διεθνή φήμη.
Οι ταινίες της είναι φορτισμένες με το πάθος της για ζωή. Μαζί της έχουμε κλάψει, έχουμε τραγουδήσει, έχουμε αγαλλιάσει από εθνική υπερηφάνεια για αυτή την πρώτη γυναίκα ηθοποιό που χρίστηκε πολιτισμική μας πρέσβειρα και χάρη στην οποία έπεσαν για λίγο πάνω στη χώρα μας τα φώτα του κόσμου.
Η πολιτική της δράση είναι ευρέως γνωστή. Το 1981, μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Οκτωβρίου διορίστηκε υπουργός Πολιτισμού, αξίωμα που διατήρησε ως το τέλος της πρώτης οκταετίας των κυβερνήσεων Παπανδρέου. Κατά τη διάρκεια της θητείας της υποστήριξε με την ένταση που την χαρακτήριζε την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, μια τολμηρή πρόταση που έχει σήμερα πάρει σοβαρότατες διαστάσεις έχοντας βρει υποστηρικτές ακόμη και στη ίδια τη χώρα όπου το ελληνικό παρελθόν «προσωρινά φιλοξενείται».
Πρωτοστάτησε στην καθιέρωση του θεσμού «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», που για χάρη της ξεκίνησε από την Αθήνα και υποστήριξε τις τέχνες. Εχασε τη δημαρχία της Αθήνας το 1993 από τον Αντώνη Τρίτση, ανέλαβε όμως εκ νέου το υπουργείο Πολιτισμού την ίδια χρονιά με τη νίκη του ΠΑΣΟΚ.
Η αρρώστια που την χτυπά την αποδυναμώνει. Και χρειάζεται να την πολεμήσει πολλές φορές. Δεν σταματά όμως να εργάζεται σκληρά στο υπουργείο. Η πρώτη διάγνωση -ένας όγκος μεγάλος σαν πορτοκάλι στο μεσοθωράκιο- έγινε το καλοκαίρι του ʽ88. Μετά την εγχείρηση επέστρεψε ακμαία στο υπουργείο της και θα θέτει και υποψηφιότητα για τη δημαρχία της Αθήνας. Η νίκη του Τρίτση, η ήττα της, της κοστίζει. Σε μια επίσκεψή της στο Παρίσι διαπιστώνεται η μετάσταση στη σπονδυλική στήλη. Η επόμενη διάγνωση μετάστασης γίνεται στην Αθήνα. Η Μελίνα φεύγει για τις ΗΠΑ, για το νοσοκομείο Memorial, ντυμένη στα γαλανόλευκα «για γούρι». Χειρουργείται στις 4 Μαρτίου του 1994. Στις 8 Μαρτίου η πτήση 412 της Ολυμπιακής, από ΝΥ για Αθήνα, τη μεταφέρει στην ελληνική πρωτεύουσα. Ένα σμήνος F16 την υποδέχθηκε στον ελληνικό ουρανό. Σε μία μόλις μέρα, την ημέρα της κηδείας της, συγκεντρώνονται ένα δισεκατομμύριο δραχμές για το Μουσείο της Ακροπόλεως, αυτό που, όπως επέμενε η Μελίνα, κάποτε θα φιλοξενήσει τα μάρμαρα του Παρθενώνα, που κάποιοι βρετανοί δημοσιογράφοι εκείνη τη μέρα τα ονόμασαν «Μάρμαρα της Μελίνας».
Ο Ζυλ Ντασσέν, σύζυγος και σύντροφος της ζωής της, δημιούργησε στη μνήμη της το Ιδρυμα Μελίνα Μερκούρη με στόχο να ολοκληρωθεί κάποτε το όραμά της.

