Της Ευαγγελίας Καρεκλάκη

Αν η απεξάρτηση είναι σκληρή δοκιμασία για έναν τοξικομανή που κυκλοφορεί ελεύθερος στην κοινωνία, τότε μάλλον είναι Γολγοθάς για έναν χρήστη που είναι κρατούμενος των φυλακών. Για τον κάθε έγκλειστο τοξικομανή το στοίχημα προς την ελευθερία είναι διπλό: να σταματήσει τη χρήση και να βγει το συντομότερο δυνατόν έξω από τα κάγκελα. Η διαδικασία απεξάρτησης σε ένα περιβάλλον που μόνο αγγελικά πλασμένο δεν είναι και στερείται ακόμα και στοιχειωδών δομών είναι εξαιρετικά επώδυνη.

O κ. Μάνος Δασκαλάκης είναι ο υπεύθυνος της Συμβουλευτικής Μονάδας του ΚΕΘΕΑ στις φυλακές της Κρήτης. Τα τελευταία έξι χρόνια ασχολείται συστηματικά με τους χρήστες εγκλείστους των φυλακών Νεάπολης, Αλικαρνασσού, Χανίων και Αγιάς.

Είναι ο … Μωάμεθ που πάει στο … βουνό των φυλακών σε μία προσπάθεια να φέρει σε επαφή με τη θεραπεία και την απεξάρτηση εγκλείστους που έχουν ανάγκη. Όπως υπογραμμίζει η θέση των εξαρτημένων είναι μέσα σε θεραπευτικά προγράμματα και όχι μέσα στις φυλακές. Αν και υπάρχουν σχετικές υπουργικές αποφάσεις, παραμένουν ανενεργές με το αναχρονιστικό σύστημα να συνεχίζει να στέλνει στις φυλακές χιλιάδες χρήστες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για τη δημιουργία Κέντρου Απεξάρτησης τοξικομανών κρατουμένων στο Ηράκλειο, όπως άλλωστε προβλέπεται.

Σύμφωνα με τον κ. Δασκαλάκη, οι περισσότεροι από τους μισούς εγκλείστους έχουν εμπλακεί σε υποθέσεις που αφορούν σε ναρκωτικά. Σε αυτούς πρέπει να συμπεριληφθούν και κρατούμενοι που έχουν εγκλειστεί για άλλα αδικήματα, εντούτοις είναι χρήστες ναρκωτικών.

Σήμερα οι κρατούμενοι που παρακολουθούν το Συμβουλευτικό πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ «ΑΡΙΑΔΝΗ» στις φυλακές της Κρήτης ανέρχονται κατά μέσο όρο μηνιαίως σε 80 άτομα.

Πρόκειται για Έλληνες και αλλοδαπούς, γυναίκες και άνδρες, κάθε ηλικίας. «Έχουμε κρατούμενο που είναι 75 ετών και είναι χρήστης χασίς, έχουμε και πολύ νεαρά άτομα, τα οποία ξεκίνησαν να κάνουν χρήση από 13 και 14 ετών. Οι περισσότεροι είναι άγαμοι, ανεκπαίδευτοι-δεν έχουν τελειώσει την στοιχειώδη βασική εκπαίδευση, δεν έχουν ειδίκευση σε κάποιο επάγγελμα. Άλλοι προέρχονται από διαλυμένες οικογένειες, άλλοι από πολύ πλούσιες οικογένειες».

Στη Νεάπολη και στην Αλικαρνασσό η ομάδα που συμμετέχει στο Συμβουλευτικό πρόγραμμα συναντάται δύο φορές την εβδομάδα, ενώ μία φορά την εβδομάδα είναι στις δικαστικές φυλακές Χανίων και στις αγροτικές φυλακές της Αγιάς.

Ο κ. Δασκαλάκης υπογραμμίζει ότι η διαδικασία του προγράμματος δεν είναι καθόλου εύκολη. «Έχει απαιτήσεις και συγκεκριμένους κανόνες που πρέπει να τηρούνται αυστηρά». Πόσο εύκολο είναι να απεξαρτηθεί κάποιος σε ένα χώρο όπως η φυλακή, όπου οι πειρασμοί είναι πολλοί; Τον ρωτάμε.

«Η φυλακή είναι ένας χώρος που έχει τους δικούς του νόμους και κανόνες. Σου απαγορεύει να νιώσεις. Να εκφράσεις τα συναισθήματα σου, γιατί αυτομάτως γίνεσαι πιο ευάλωτος και ο άλλος μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτή την αδυναμία σου. Και εμείς ζητάμε από τον άλλο να απελευθερωθεί. Να εκφραστεί. Είναι επίσης ένας χώρος όπου κυριαρχεί το «βλέπε, άκουγε, σώπαινε». Εκεί μπορεί να παρεξηγηθούν και να παρερμηνευθούν πολλά πράγματα ακόμα και οι πιο απλές κινήσεις».

Όπως λέει, κυρίως στην αρχή η διαδικασία είναι πολύ δύσκολη. «Η χρήση σε απομονώνει. Ξεχνάς να επικοινωνήσεις. Όσοι συμμετέχουν στην ομάδα, πρέπει να εκπαιδευτούν στην ομαδική διεργασία και επικοινωνία, αφού προηγουμένως διερευνήσουμε το κίνητρο που τους ωθεί να συμμετάσχουν στο Συμβουλευτικό πρόγραμμα και ορίσουν τις προσδοκίες τους». Όπως υπογραμμίζει οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κρατούμενος χρήστης είναι πολλές. «Υπάρχουν οι τοξικομανείς που δεν θέλουν να δουν τον άλλο χρήστη να σώζεται και προσπαθούν να τον καταστρέψουν. Καταλαβαίνετε τι προβλήματα δημιουργεί αυτό». Το Συμβουλευτικό πρόγραμμα διαρκεί από 9 έως 12 μήνες. Όταν κάποιος ολοκληρώσει το πρόγραμμα, μπορεί να ζητήσει την υφʼ όρων απόλυση του από το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών με την προϋπόθεση να ενταχθεί και να συνεχίσει τη θεραπευτική δουλειά που ξεκίνησε μέσα στη φυλακή.