Toυ Αλ. Α. Ανδρικάκη
«Συγχέετε τους αγρότες της Κρήτης, αυτούς με τα ροζιασμένα χέρια, με αυτούς που ήλθαν στο υπουργείο και απέδειξαν ότι είχαν άλλους σκοπούς και κίνητρα…»
Η φράση αυτή, με περίπου αυτές τις λέξεις, ειπώθηκε από τον αναπληρωτή υπουργό Εσωτερικών, αρμόδιο για θέματα Δημόσιας Τάξης, Χρήστο Μαρκογιαννάκη, μετά τη συνάντηση του κ. Χατζηγάκη και του ιδίου με…κομματικά στελέχη της ΝΔ για τα αγροτικά θέματα της Κρήτης. Από τον αμετανόητο κύριο Μαρκογιαννάκη. Τον άνθρωπο που έδωσε την εντολή στα ΜΑΤ να «διαπραγματευτούν» με τους αγρότες στο λιμάνι του Πειραιά, ξυλοφορτώνοντάς τους και ψεκάζοντάς τους με τόνους χημικών (ας μας πει τελικά κάποιος ειδικός τι είδους βλάβες μπορούν να προκαλέσουν στην υγεία αυτά τα «ψεκάσματα»…) και το βράδυ στη βουλή, αφού κατήγγειλε τις…«τρομοκρατικές ενέργειες» των διαδηλωτών, είπε ότι απλώς έκανε τη δουλειά του (…). Και βγαίνοντας από την κομματική σύσκεψη στο υπουργείο, με χαμόγελο…ειρωνικής αυτοπεποίθησης άκουσε τα όσα ερωτούσαν οι δημοσιογράφοι και απαντούσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης σε σχέση με την αποχώρηση των εκπροσώπων των αγροτών της Κρήτης, και στη συνέχεια έκανε τη δήλωση που προαναφέραμε. Πάντα με το ίδιο χαμόγελο συνέπειας σε όλη την προηγούμενη στάση του, στάση εξουσίας, υπεράνω όλων…
Αυτή η αντιμετώπιση δίνει πολλές αφορμές να ξεδιπλωθούν σκέψεις και προβληματισμοί. Που δεν αφορούν μόνο στον κ Μαρκογιαννάκη, αλλά γενικότερα στην έκφραση της πολιτικής εξουσίας στη χώρα μας. Αλλά πρώτα θεωρούμε σωστό να συστήσομε στους αγρότες να αναζητήσουν τα πιστοποιητικά που ο συντοπίτης μας υπουργός θέλει να τους δώσει, σα να βρισκόμαστε σε άλλες εποχές. Γιατί τι άλλο από διάθεση παροχής «πιστοποιητικών νομιμοφροσύνης» εκφράζει η δήλωσή του να καθορίζει εκείνος ποιοι είναι αγρότες και ποιοι όχι; Αύριο θα μας πει ποιοι είναι εργάτες, μεθαύριο ποιοι συνταξιούχοι, ποιοι δικηγόροι, ποιοι πρέπει να έχουν δικαιώματα και ποιοι όχι, ποιοι πρέπει να αναπνέουν και ποιοι άλλοι όχι…Συστήνομε, λοιπόν, ανεπιφύλακτα, στους αγρότες που αποχώρησαν από το υπουργείο να φωτογραφίσουν τα χέρια τους και να στείλουν τις φωτογραφίες στον υπουργό προκειμένου να διαπιστώσει αν αυτά είναι ροζιασμένα, αν δηλαδή είναι πράγματι αγρότες, ή αν είχαν άλλη διατεταγμένη υπηρεσία από το ΠΑΣΟΚ και τα χέρια τους είναι «τρυφερά»… Και μετά να τους δώσει τα απαραίτητα πιστοποιητικά. Πάντως, σύμφωνα με την μάλλον προκλητική και στο ύφος και στο περιεχόμενο δήλωση που έκανε ο κ υπουργός, ότι όσοι αποχώρησαν ήταν σε διατεταγμένη υπηρεσία από το ΠΑΣΟΚ, στην ίδια υπηρεσία, μαζί με το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να ήταν και οι δύο βουλευτίνες, του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίες αποχώρησαν μαζί με τους αγρότες και τους άλλους παράγοντες θεωρώντας, ορθά, ότι προκαλούνται από την παρουσία του κ Μαρκογιαννάκη.
Ας μιλήσουμε ακόμη πιο καθαρά, για μην υπάρχουν παρεξηγήσεις και να μην νομίζουν εκείνοι που ασκούν εξουσία, κι όχι ευθύνη, στον τόπο ότι έχουν να κάνουν με ανεύθυνους και αδαείς παθητικούς ακροατές και παρατηρητές. Μάλλον σε κομματική υπηρεσία δεν οφειλόταν η αποχώρηση των αγροτών, αλλά η παρουσία του κυρίου αναπληρωτή υπουργού στη συνάντηση. Είναι δεδομένο ότι ο κρυπτόμενος τις προηγούμενες μέρες κύριος Χατζηγάκης δεν είχε κάτι να δώσει στους Κρήτες. Δεν είχε πριν τη συνάντηση με την αρμόδια κοινοτική επίτροπο, θα είχε μετά, όταν και τα πράγματα δυσκόλεψαν ακόμη και για όσα είχε ανακοινώσει στους αγρότες της υπόλοιπης χώρας; Ας είμαστε σοβαροί, επιτέλους. Ο κ Μαρκογιαννάκης γνώριζε ότι η παρουσία του θα προκαλούσε το φιλότιμο των αγροτών. Κρητικός είναι, έχει ακούσει… Κι ήταν δεδομένο ότι η σύσκεψη θα τιναζόταν στον αέρα από την παρουσία του. Το ήξερε και το καταλάβαινε. Εκτός κι αν από το ύψος της εξουσίας χάνει κάποιος την αίσθηση της πραγματικότητας. Όπως συχνά συμβαίνει.
Ποιος, λοιπόν, βγάζει από μυαλό ενός ψύχραιμου παρατηρητή την πολύ λογική σκέψη ότι δεν στήθηκε σκόπιμα όλο αυτό ακριβώς για να φύγουν οι αγρότες; Αν είχε διάθεση να πάρει μέτρα ο κ Χατζηγάκης κι ήθελε έναν πραγματικό διάλογο, και από τον κ Μαρκογιαννάκη θα ζητούσε να μην έλθει καν ή, πριν ακόμη τη συνάντηση να αποχωρήσει, αλλά και ο ίδιος, παρά τα όσα ακολούθησαν, θα μπορούσε να ανακοινώσει μέτρα πολιτικής. Αν είχε. Αλλά αποδείχτηκε ότι δεν είχε τίποτα στο σακούλι του. Ούτε βούληση να το πράξει.
Ο ίδιος ο κ Μαρκογιαννάκης, αν πράγματι είχε διάθεση να βοηθήσει, δεν θα σκεφτόταν καν να πάει στη συνάντηση, για να μην προκαλέσει. Θα δήλωνε κώλυμα. Ε, υπουργός είναι, κάποια άλλη δουλειά θα πρέπει να είχε.
Όλο αυτό, λοιπόν, κατά την άποψή μας, ήταν ένα καλοστημένο άλλοθι για την ανυπαρξία πολιτικής του κυρίου Χατζηγάκη. Άραγε, ήθελε ο ίδιος να ανακοινώσει ουσιαστικά μέτρα, και δεν το έκανε… τιμωρώντας τους αποχωρήσαντες αγρότες;
Όσον δε αυτά που διέρρεαν παράγοντες της ΝΔ για τη μεσολάβηση του ενός ή του άλλου βουλευτή στον υπουργό προκειμένου να φτιαχτεί «ένα καλό πακέτο για τους αγρότες της Κρήτης», αποδείχτηκαν κι αυτά πολιτικάντικα. Πέραν από την ανυπαρξία μέτρων, νομίζει κανείς ότι η σύγχρονη πολιτική μπορεί να λειτουργήσει στο παρασκήνιο, με παραγοντισμούς, για να πείθεται ένας υπουργός να δίνει λύσεις; Η πολιτική δεν είναι «ρουσφέτι» και χατίρι κανενός βουλευτή… Είναι θέμα βούλησης. Και ιδεολογίας, ακόμη, για να λύσεις ένα τέτοιο πρόβλημα, να ασκήσεις μια φιλολαϊκή πολιτική.
Τώρα, αναφορικά με το ίδιο το περιστατικό της αποχώρησης των αγροτών από τη σύσκεψη: τι άλλο θα μπορούσαν άραγε να κάνουν οι αγρότες; Για σκεφτείτε, αν κάποιος σας εξύβριζε ή σας χτυπούσε, και την επομένη βρισκόσασταν σʼ ένα τραπέζι και τον βλέπατε δίπλα στον οικοδεσπότη, τι θα κάνατε; Θα μένατε να κουβεντιάζατε μαζί του, αν, τουλάχιστον, δεν ζητούσε συγγνώμη; Ο απλός άνθρωπος, εκείνος του φιλότιμου, τι άλλο θα έκανε παρά να αποχωρήσει, εκφράζοντας την αντίδρασή του για τη βαριά προσβολή που του έχει γίνει; Οι πολιτικοί μας, άραγε, δεν κατανοούν ότι ο απλός άνθρωπος, όχι μόνο της Κρήτης, ο κάθε άνθρωπος που παλεύει και δεν τα βρήκε έτοιμα, έχει το φιλότιμο και την ευθιξία του
Η πολιτική προσβολή
Η στάση του κάθε πολιτικού ο οποίος αντιλαμβάνεται την ευθύνη εκπροσώπησης ως μόνο θέση εξουσίας σʼ αυτό τον τόπο, είναι βαθιά προσβλητική απέναντι στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αυτήν για την οποία, για παράδειγμα, δίνει σήμερα τη μάχη ο αγρότης.
Όλα αυτά που ζούμε τις τελευταίες δύο εβδομάδες με αιχμή τους αγρότες της Κρήτης τι είδους πολιτική είναι; Άραγε απλώς αδυναμία συγκροτημένης πολιτικής ή αδιαλλαξία της αρχής; Μήπως είναι κάτι περισσότερο και το βλέπουμε εδώ και καιρό, χρόνια ίσως, γενικότερα από όσους κυβερνούν αυτόν τον τόπο;
Οι απλοί άνθρωποι αυτής της χώρας με έκπληξη ακούν και καταλαβαίνουν ότι από τους υπεύθυνους πολιτικούς υπάρχει μια πραγματική σύγχυση για το τι είναι δημόσιο συμφέρον και το τι κομματική ιδιοτέλεια και στόχος. Το κομματικό βαπτίζεται δημόσιο συμφέρον. Όταν, για παράδειγμα, ο υπουργός κατηγορεί ως «εντεταλμένα όργανα» του πολιτικού αντιπάλου συλλήβδην εκείνους που διεκδικούν, τότε χάνει το μέτρο και το στόχο. Δεν ψάχνει να δει αν το αίτημα είναι δίκαιο ή άδικο, αλλά ποιος είναι ο φορέας του αιτήματος και με μια πιο επισταμένη έρευνα, τι ψηφίζει εκείνος που του μιλάει! Κι εμείς που νομίζαμε ότι κάηκαν οι φάκελοι της ασφάλειας… Κι αν εκείνος που μιλάει ανήκει στον πολιτικό αντίπαλο, του σπάμε και τα κεφάλια. Η «λογική» του όποιος δεν συμφωνεί μαζί μας πρέπει να «εξαφανίζεται», επανέρχεται. Μήπως δεν είναι δημοκρατικό όλο αυτό;
Κι αναρωτιέται ο πολίτης, τελικά, η πολιτική στην Ελλάδα ασκείται στο όνομα του κόμματος κι όχι του εθνικού συμφέροντος;
Δεν αποτελεί, άραγε, πολιτική προσβολή όταν ένας πρωθυπουργός άφαντος για τους πολίτες από κάθε διαδικασία, αρνείται την παραμικρή παροχή επικαλούμενος τη δύσκολη οικονομική κατάσταση, κι όταν μετά από ένα μήνα οι πρώτες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα του υποχώρησε στη δεύτερη θέση, αρχίζει τις περιοδείες… χωρίς γραβάτα (για να δείξει την απλότητά του…) και «βρίσκει» κονδύλια για ανέξοδες όπως κατηγορείται, παροχές; Δεν αποτελεί προσβολή το γεγονός ότι την αλλαγή στάσης του υπαγορεύει όχι η ανάγκη στήριξης των Ελλήνων για να επιβιώσουν, αλλά η ανάγκη εκλογικής ενίσχυσης του κόμματος;
Μα αυτό είναι πολιτική; Πώς εμείς όλοι οι υπόλοιποι νομίζαμε ότι η πολιτική είναι η θέση ευθύνης για την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος;
Ας ξαναδούμε λίγο τις έννοιες πολιτική, πολιτικός, πολίτης, ευθύνη και εξουσία. Γιατί τα έχουμε μπερδέψει, όχι από άγνοια, αλλά σκοπίμως, για καλύτερη εξυπηρέτηση προσωπικών ή κομματικών στόχων. Φαινόμενο, φυσικά, όχι μόνο σημερινό.
Κατʼ αρχήν, οι έννοιες της αρχής και της εξουσίας δεν ήταν ανέκαθεν ταυτόσημες. Διαφορετικό είναι να είσαι πρώτος στην ευθύνη και να ηγείσαι, όπως στην κυριολεξία σημαίνει το ρήμα άρχω, και διαφορετικό να εξουσιάζω, που σημαίνει, κατά τη σύγχρονη ορολογία των ημερών, ακόμη και να σπάω κεφάλια για να επιβάλλω! Άλλο ευθύνη απέναντι σʼ εκείνους που με ανέδειξαν στη θέση μου και άλλο εξουσία απέναντι στους άλλους, που μπορεί να μην είναι και οι περισσότεροι που με εξέλεξαν, λόγω και των γνωστών συστημάτων αλλοίωσης της ψήφου και ακύρωσης της συνταγματικής επιταγής της ισότητας των πολιτών.
Κατά τους αρχαίους φιλοσόφους, κατά τον Αριστοτέλη κυρίως που προβληματίστηκε ιδιαίτερα και αναφέρθηκε πολύ σε αυτά τα ζητήματα, η συμμετοχή και η συνεισφορά στα θέματα της πόλης ήταν μια υποχρέωση του πολίτη να συνεισφέρει για το δημόσιο συμφέρον, στο πλαίσιο της λειτουργίας της πόλης και άρα της δημοκρατίας. Και αν ο ορισμός του πολίτη προσδιορίζεται από αυτήν ακριβώς την ευθύνη του, εκείνου που άρχει (ξαναεπισημαίνουμε, άλλο άρχω, άλλο εξουσιάζω) η ευθύνη της συνεισφοράς στο δημόσιο συμφέρον είναι κορυφαία. Σήμερα στη δική μας δημοκρατία, του τόπου που γέννησε το παγκόσμιο σύστημα διοίκησης, έκφρασης και δημιουργίας, διακρίνετε εσείς ως χαρακτηριστικό του πολιτικού τη συναίσθηση της πρώτης, ανάμεσα στους πολίτες, ευθύνης; Ακούμε και μαθαίνουμε για εξουσία, δουλειά (αυτή ήταν η δουλειά μου, είπε ο κ Μαρκογιαννάκης μετά που χτύπησε τους αγρότες στο λιμάνι!), καρέκλες, εισπράξεις, πολλές εισπράξεις, για ανθρώπους που μπαίνουν φτωχότεροι και βγαίνουν πλουσιότεροι από την πολιτική! Φυσικά όλα αυτά που περιγράφουμε – όλοι τα γνωρίζουμε- δεν μπορεί να ισχύουν για όλους τους πολιτικούς. Αλλά η γενική εικόνα είναι αυτή. Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την ευθύνη της θέσης; Με το ασυζητητί δεδομένο ότι ο πολιτικός, ως πρώτος μεταξύ των πολιτών, οφείλει να είναι εκείνος που θα μάχεται για το δημόσιο συμφέρον κι όχι το κομματικό και, πολύ περισσότερο, το προσωπικό;
Ας προσεγγίσουμε και τη θέση του πολίτη. Ακούμε συχνά πολλούς να επικαλούνται την ιδιότητα του «ενεργού πολίτη». Ουδέν ανακριβέστερον. Όπως δεν υπάρχει καλός ή κακός έντιμος, παρά μόνο έντιμος, έτσι δεν υπάρχει και καλός ή κακός πολίτης, ενεργός ή μη ενεργός πολίτης. Υπάρχει, απλώς, ο πολίτης. Που είτε έχει αυτή την ιδιότητα και ενδιαφέρεται, συμμετέχει, μάχεται με τις ιδέες του, για το γενικό συμφέρον και τη βελτίωση των πραγμάτων του τόπου του, ή απέχει και εναποθέτει σε άλλους αυτή την ευθύνη και το ρόλο. Στη δεύτερη περίπτωση η ιδιότητα απωλέσθηκε… Τα πράγματα είναι ξεκάθαρα, αλλά βολεύει κι εμάς να τα κάνουμε περίπλοκα. Λοιπόν, συμμετέχουμε στα κοινά μια φορά στα τέσσερα χρόνια; Όσο καλά κι αν ασκούμε αυτή τη δημοκρατική μας ευθύνη, δεν αρκεί. Αν το υπόλοιπο διάστημα μετατρεπόμαστε σε απλούς παρατηρητές των πραγμάτων που μας αφορούν, τότε πραγματικά δεν είμαστε καν πολίτες. Γινόμαστε, με άλλα λόγια, θεατές αυτών που γίνονται για εμάς, χωρίς εμάς. Σκεφτείτε πόσο αυτή η εν «λευκώ εξουσιοδότηση», όπως βολεύει εκείνους που εξουσιάζουν (δεν άρχουν…), ενισχύει στοιχεία σύμφυτα με την έννοια της εξουσίας, όπως είναι η αλαζονεία, ο αυταρχισμός, η ρεμούλα. Κι απαντήστε με ειλικρίνεια αν η αποχή μας αυτή, όλων των θεωρούμενων πολιτών (ο όρος χρησιμοποιείται για να συνεννοούμαστε, καθώς τονίσαμε ήδη ότι η έννοια του πολίτη είναι πολύ διαφορετική), δεν είναι και συνενοχή… Κι αυτό το τονίζουμε όχι για να μετριάσουμε τις εντυπώσεις από τη δράση των κακών πολιτικών, αλλά για να κατανοήσουμε και τη δική μας ευθύνη που προκύπτει από την αδιαφορία ή την «εξουσιοδότηση».
Όσο είμαστε τύποις πολίτες, τόσο θα υπάρχουν πολιτικοί που θα αντιλαμβάνονται την αδιαφορία και την αποχή μας ως εξουσιοδότηση να σπάνε τα κεφάλια των αγροτών για το καλό τους… Όλο και περισσότερο και περισσότερο θα περιορίζουν τα δικαιώματά μας για το καλό μας…

