Της Αννας Παπαδοκωστάκη

“Εφυγε” ο καλλιτέχνης με το αδούλωτο πνεύμα που άφησε εποχή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Μορφές της Κρήτης, που αντιπροσωπεύουν μια ολόκληρη εποχή, χάραξε με το μολύβι του, πριν ακόμα εισαχθεί ως ταλέντο, χωρίς εξετάσεις, στην Σχολή Καλών Τεχνών, ο Φρίξος Θεοδοσάκης, ο οποίος πέθανε την επομένη των Χριστουγέννων, έξω από το γραφείο του στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο.

Ο ζωγράφος και γλύπτης Φρίξος, όπως τον ήξεραν όλοι στο Πανεπιστήμιο και την καλλιτεχνική κοινότητα, υπήρξε ανήσυχο και ελεύθερο πνεύμα , χωρίς ποτέ να εκτραπεί από τις αρχές του , ακόμα και όταν αισθανόταν αδικημένος. Διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με τους φοιτητές του Παιδαγωγικού τμήματος στους οποίους έκανε μάθημα καλλιτεχνικών και είναι αυτοί που τον θυμούνται καθημερινά, αφήνοντας λουλούδια και σημειώματα στην πόρτα του γραφείου του.

Ο Φρίξος Θεοδοσάκης, γεννήθηκε στο χωριό Ανατολή του Λασιθίου και από το Δημοτικό ακόμα, ζωγράφιζε με κάρβουνο τους συγχωριανούς του, κυρίως τους ηλικιωμένους αλλά και τις χαρακτηριστικές φιγούρες της μικρής κοινωνίας όπου μεγάλωσε. Ο πατέρας του διαβλέποντας το ταλέντο του τον ενθάρρυνε , και του αγόραζε σύνεργα αλλα και βιβλία με έργα μεγάλων ζωγράφων.

Αυτά τα πρώιμα έργα, που ζωγράφισε σε παιδική και εφηβική ηλικία εκδόθηκαν πριν 10 χρόνια σε ένα τόμο με το όνομα του.

Ο Φρίξος, μετά τις σπουδές του και ενώ είχε ήδη πολλές ατομικές εκθέσεις και συμμετάσχει σε ακόμα περισσότερες ομαδικές, προσελήφθη στο Πανεπιστήμιο.

Ο Γιάννης Πυργιωτάκης, τον περιγράφει ως ένα γλυκό άνθρωπο, με ανοιχτές αντιλήψεις και ασυμβίβαστο. «Δεν ήταν άνθρωπος που θα μπορούσε να βρίσκεται σε ομηρία, ειρωνευόταν, σάρκαζε.»

«Κάποτε, ο αντιπρύτανης Ν. Φαράκλας με κάλεσε για να μου πεί ότι είχε παράπονα για την εμφάνιση του Φρίξου γιατί κυκλοφορούσε ατημέλητος, «σαν λέτσος». Κάλεσα και εγω με τη σειρά μου το Φρίξο για να του μεταφέρω τις παρατηρήσεις και βέβαια αντέδρασε λέγοντας ότι το ντύσιμο του αποτελεί έκφραση προσωπικής ελευθερίας , αλλά δέχτηκε να συντάξει ένα απολογητικό υπόμνημα. Τις επόμενες μέρες είχε συνεδρίαση της Συγκλήτου και μόλις άρχισε η διαδικασία, άνοιξε η πόρτα μπήκε μέσα, φορώντας σμόκιν, παπιγιόν και ημίψηλο καπέλο και ρώτησε «ποιος είναι ο κύριος Φαλάκρας;». Κάποιος τον διόρθωσε «Φαράκλας».

-Όχι κύριε, ξέρω τι λέω απάντησε και όταν τον έδειξαν, τον πλησίασε, άφησε μπροστά του το φάκελο με την απολογία του και αποχώρησε στητός-στητός, και χαμογελαστός», θυμάται ο κ. Πυργιωτάκης.

Ο Φρίξος Θεοδοσάκης, είχε φιλοτεχνήσει τα πορτρέτα πρυτάνεων , δημάρχων, την προτομή του Κούπερ στην Ιεράπετρα κλπ.

Με τους φοιτητές του, είχε διακοσμήσει με ψηφιδωτά τοίχους και δάπεδα στο Πανεπιστήμιο και διατηρούσε μαζί τους πολύ στενή σχέση.

Με αφορμή μια φράση ενός καθηγητή σε συνέλευση τμήματος, για να τον κοροιδέψει, ζωγράφιζε παντού πιπίλες. Αυτό έγινε αφορμή για να δημιουργηθεί μεταξύ τους ένα εχθρικό κλίμα με αποτέλεσμα όταν τον περασμένο Μάρτη να προκηρυχθεί θέση ΔΕΠ για να γίνει καθηγητής εκείνος να αντιδράσει και να προσπαθήσει να επηρεάσει τους εκλέκτορες. Αυτό πίκρανε το Φρίξο , ο οποίος απέσυρε την υποψηφιότητα του και μετά από παρεμβάσεις άλλων συμφώνησε , λίγο πριν τα Χριστούγεννα, να είναι υποψήφιος. Ήδη, είχε αρχίσει να αντιμετωπίζει καρδιολογικά προβλήματα. Στις 26 Δεκεμβρίου, θέλησε να μεταφέρει κάποια πράγματα στο Πανεπιστήμιο με ένα φορτηγάκι, όμως μόλις ξεφόρτωσε ένα κιβώτιο έπεσε νεκρός προδομένος από την καρδιά του.

«Ο Φρίξος ήταν Καλλιτέχνης με ψυχή και πνεύμα αδούλωτο.

Κάποιοι περίμεναν πως με το διορισμό του, ο Φρίξος, θα υποτάξει τον καλλιτέχνη στην Ομηρία του Υπαλλήλου. Πως το πνεύμα της τέχνης θα υποτασσόταν στους κώδικες και στους τύπους. Μα ο Φρίξος με την περήφανη στάση του έδειξε πως το πνεύμα του καλλιτέχνη δεν κλείνεται σε καλούπια, δεν υπηρετεί συμφέροντα και συντεχνίες, το πνεύμα του καλλιτέχνη δεν υποτάσσεται δεν συλλαμβάνεται, δε φυλακίζεται, δεν πτοείται. Αντιστέκεται.

Κι ο Φρίξος έζησε σθεναρά με το πνεύμα του καλλιτέχνη ελεύθερο, αδούλωτο και αδέσμευτο. Το τίμησε, το υπηρέτησε αταλάντευτα.

Κι όλα αυτά κουράζουν, όλα αυτά φθείρουν.

Και η ευαίσθητη καρδιά του καλλιτέχνη, κάποια στιγμή ράγισε.

Κι ο Φρίξος έπεσε όρθιος.» ανέφερε στο λόγο που εκφώνησε στην κηδεία του, ο Γιάννης Πυργιωτάκης.