Προθεσμία ενός μήνα στην Αγκυρα για να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο
Η έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην ΕΕ δίνει στην Αγκυρα προθεσμία έως τα μέσα Δεκεμβρίου για να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο Τελωνειακής Ένωσης και παραπέμπει τις κρίσιμες αποφάσεις για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.
Λίγο πριν από τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο επισήμανε ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τουρκία δεν αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο διακοπής, παρά τις διαφωνίες γύρω από την αναγνώριση της Κύπρου. «Σήμερα αποφασίσαμε να δώσουμε μια ευκαιρία στη διπλωματική προσπάθεια για να βρεθεί μια λύση» δήλωσε. Ωστόσο, προειδοποίησε την Τουρκία ότι θα πρέπει να «εφαρμόσει τις δεσμεύσεις της» και να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της στην Κύπρο πριν από την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ το Δεκέμβριο. Η Κομισιόν απέφυγε να λάβει την κρίσιμη απόφαση για πάγωμα ή μη των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία και παρέπεμψε το ζήτημα σε πολιτική απόφαση των «25» ηγετών, που θα συνεδριάσουν στις 14 και 15 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.
Εάν η Τουρκία «αποτύχει να εφαρμόσει πλήρως τις υποχρεώσεις της, θα επηρεαστεί η συνολική πρόοδος των διαπραγματεύσεων» δήλωσε ο Μπαρόζο.
Στην έκθεση αναφέρεται ότι «η Κομισιόν θα υποβάλει σχετικές συστάσεις εν όψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου εάν η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της».
Επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων
Στην έκθεσή της η Κομισιόν επικρίνει την Τουρκία για το ρυθμό των πολιτικών μεταρρυθμίσεων και ζητά επιτάχυνσή τους. Ζητά την παρεμπόδιση των βασανιστηρίων και την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης. «Η Τουρκία συνεχίζει τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις, αν και ο ρυθμός έχει επιβραδυνθεί στη διάρκεια της προηγούμενης χρονιάς» δήλωσε ο αρμόδιος επίτροπος Όλι Ρεν. «Ο νόμος κατά των βασανισμών είναι σε ισχύ, ωστόσο εξακολουθούν να καταγγέλλονται τέτοιου είδους υποθέσεις» σημείωσε. Ο Όλι Ρεν έκανε ειδική αναφορά στα δικαιώματα των Κούρδων.
Ελληνοτουρκικά - Κύπρος
Συγκεκριμένα, η έκθεση της Κομισιόν στις αναφορές για την Κύπρο -οι οποίες έχουν ενσωματωθεί στο ειδικό κεφάλαιο που αναφέρεται στα «περιφερειακά ζητήματα και τις διεθνείς υποχρεώσεις» της Τουρκίας- καταγράφεται η άρνηση της Τουρκίας να υλοποιήσει τις υποχρεώσεις της σχετικά με το Πρωτόκολλο της Τελωνειακής Ένωσης, επισημαίνεται ότι η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί στοιχείο της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, υπογραμμίζεται η σημασία εξομάλυνσης των σχέσεων με όλα τα κράτη-μέλη και γίνεται ρητή αναφορά στην «αντιδήλωση» των «25» της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005 (ως απάντηση στη διακήρυξη της Τουρκίας περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας). Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά το Πρωτόκολλο Τελωνειακής Ένωσης η έκθεση της Επιτροπής αναφέρει ότι «οι εκπρόσωποι της ΕΕ έχουν συχνά υπενθυμίσει στην τουρκική κυβέρνηση ότι η εφαρμογή του πρωτοκόλλου αποτελεί αυτόνομη νομική υποχρέωση η οποία δεν πρέπει να συνδέεται με την κατάσταση στην τουρκοκυπριακή κοινότητα».
Στο ίδιο κεφάλαιο για την Κύπρο γίνεται αναφορά στις δηλώσεις του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας οι οποίοι κατ' επανάληψη έχουν σημειώσει ότι το πρόσθετο πρωτόκολλο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί όσο θα συνεχίζεται η απομόνωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας και επισημαίνεται ότι «ουδεμία πρόοδος έχει σημειωθεί σε οποιαδήποτε πτυχή της εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία». Στην έκθεση επισημαίνεται ακόμη ότι η ΕΕ αναμένει από την Τουρκία στο πλαίσιο του Διαπραγματευτικού Πλαισίου και της Εταιρικής Σχέσης να υποστηρίξει τις προσπάθειες για την εξεύρεση συνολικής λύσης του Κυπριακού στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και με βάση τις αρχές της ΕΕ και να κάνει συγκεκριμένα βήματα το συντομότερο δυνατόν για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τέλος, στο κείμενο για τα κυπριακού ενδιαφέροντος ζητήματα γίνεται ειδική αναφορά στην ανάγκη συμμόρφωσης της Τουρκίας με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τις περιουσίες των Ελληνοκυπρίων με ειδική μνεία στην υπόθεση της Μοίρας Ξενίδη-Αρέστη.
Όσον αφορά στα ελληνοτουρκικά, η έκθεση υπογραμμίζει την «αναμφισβήτητη» δέσμευση της Τουρκίας για σχέσεις καλής γειτονίας και ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Παράλληλα, η έκθεση αναφέρεται στην αρμοδιότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αν η προσφυγή σε αυτό κριθεί απαραίτητη και καταλήγει τονίζοντας πως η αναφορά στο casus belli σχετικά με την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων βάσει του ψηφίσματος που υιοθέτησε η Τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1995, παραμένει αμετάβλητη. «Συνεχίζονται οι θετικές εξελίξεις των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας» αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση και σημειώνει πως τον τελευταίο χρόνο υπήρξαν δύο άτυπες συναντήσεις των πρωθυπουργών της Τουρκίας και της Ελλάδας, καθώς και πως κατά την επίσκεψη της Ντ.Μπακογιάννη στην Κωνσταντινούπολη τον Ιούνιο, «συμφωνήθηκε ένα νέο πακέτο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης» και γίνεται μνεία στο θερινό μορατόριουμ στο Αιγαίο.
Επιπλέον, η έκθεση της Επιτροπής τονίζει πως το Διαπραγματευτικό Πλαίσιο για την προσχώρηση της Τουρκίας στην ΕΕ υπογραμμίζει «την αναμφισβήτητη δέσμευση της Τουρκίας για σχέσεις καλής γειτονίας και επίλυσης κάθε εκκρεμούς συνοριακής διαφοράς, βάσει της αρχής της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, σύμφωνα με το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», επισημαίνοντας παράλληλα την αρμοδιότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αν η προσφυγή σε αυτό κριθεί απαραίτητη. Στην έκθεση περιλαμβάνεται τα θέματα του Πατριαρχείου, της Χάλκης, εκπαιδευτικά δικαιώματα και περιουσιακά ζητήματα.
