Μια σειρά από λόγους συνέτειναν στο να γίνει η καταστροφική κατολίσθηση στη Λιγόρτυνο σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα των επιστημόνων που έδωσε χθες στη δημοσιότητα ο νομάρχης Ηρακλείου. Ο κ.Σαρρής έκανε έκκληση στην Πολιτεία να συνδράμει οικονομικά τους πληγέντες κατοίκους του οικισμού.

Οι επιστήμονες Μ. Βαρδουλάκης (Πολ. Μηχ.), Β. Παπαδόπουλος (Επίκ. Καθηγητής Ε.Μ.Π) και Κ. Μπεζές (Γεωλόγος) προτείνουν και συγκεκριμένα μέτρα τόσο για τον οικισμό όσο και για το δρόμο.

Υπενθυμίζουν ότι η κατολίσθηση που εκδηλώθηκε την 16η Αυγούστου, αναπτύχθηκε σε μεγάλο μήκος (κατά την έννοια της κεντρικής κατεύθυνσής της περί τα 350 m και πλάτους κυμαινόμενου ανάντη περίπου 170 m και κατάντη περίπου 100 m), με κάτω όρια – πόδα – στις παρυφές της κατοικημένης περιοχής του Δ/Δ Λιγόρτυνου και μέχρι την υπάρχουσα οδό προς Κεφαλάδο, άνω δε όριο – οφρύ – σε λοφώδη περιοχή ΒΔ ανάντη της υπό διάνοιξη οδού Χουδέτσι – Παρθένι – Τεφέλι – Πύργος.

Κατά τον χρόνο της κατολισθήσεως το έργο διάνοιξης του νέου δρόμου ήταν σε φάση κατασκευής, με στάθμη γενικών εκσκαφών ανάντη μέν του άξονα της οδού, +6m έως +8m από την τελική στάθμη, κατάντη δε του άξονα της οδού +4m περίπου από την τελική στάθμη. Σημειώνεται ότι ζώνη 50 m περίπου περί τον άξονα της κατολισθήσεως (κατά την έννοια του άξονα της οδού) δεν είχε εκσκαφεί ακόμη. Τα προβλεπόμενα από την Μελέτη μέτρα βελτίωσης των συνθηκών ευσταθείας των πρανών (μέτρα επιφανειακής αποστραγγίσεως, αποστραγγίσεως του φρέατος κ.λ.π., στραγγιστήρια, τοίχος αντιστηρίξεως επί πασσάλων) δεν είχαν ολοκληρωθεί.

Οι 3 ειδικοί αναφέρουν:

«Κατά την αναζήτηση των αιτίων μιας κατολισθήσεως συνεκτιμώνται οι εξής παράγοντες:

Οι γεωλογικές και γεωτεχνικές συνθήκες της ευρύτερης περιοχής (περιλαμβανομένου και του ιστορικού της συμπεριφοράς του εδάφους).

Η φύση και ο βαθμός διαταράξεως της αρχικής εντατικής καταστάσεως του εδάφους λόγω ανθρωπογενών παρεμβάσεων (π.χ. εκσκαφές, επιχώσεις, διαβροχή κ.λ.π).

Η δράση ενδογενών παραγόντων, η παρουσία των οποίων αναδεικνύεται εκ των υστέρων και ερμηνεύεται εκ του αποτελέσματος (μετά την κατολίσθηση).

Επίσης λαμβάνεται υπόψη η μορφή, η έκταση και ο τρόπος εκδηλώσεως της κατολισθήσεως.

Οι εκσκαφές ορυγμάτων θεωρητικώς θα μπορούσαν να διαταράξουν (σε έκταση ανάλογα με το μέγεθος και την γεωμετρία της εκσκαφής) την ισορροπία του ανάντη εδάφους. Αντιθέτως κατά κανόνα η επιρροή τους στην ισορροπία του κατάντη εδάφους, θεωρητικώς μεν είναι μάλλον ευνοϊκή, πρακτικώς δε αμελήσιμη. Ιδίως σε περιπτώσεις αμφίπλερου ορύγματος, όπως η συγκεκριμένη, στο υπό κατασκευή έργο.

Ο τρόπος εκδηλώσεως της υπ΄όψη κατολισθήσεως, καθώς και η μορφή και η έκτασή της οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πιθανόν τα αίτια της κατολισθήσεως ανάγονται σε αθροιστική-δυσμενή επιρροή διαφόρων παραγόντων, κάθε ένας από τους οποίους δεν θα μπορούσε από μόνος του να συντελέσει στην διατάραξη της ευστάθειας του εδάφους.

Οι σχετικώς ήπιες κλίσεις της φυσικής επιφανείας του εδάφους, τόσον ανάντη της κατολισθήσεως όσον, κυρίως, κατάντη αυτής δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την εκτεταμένη κατολίσθηση, εκτός εάν στο μεσοδιάστημα μεταξύ της εκπόνησης των Μελετών και της κατασκευής του έργου προέκυψαν παράγοντες που έφεραν το έδαφος σε κατάσταση οριακής – ενδεχομένως – ισορροπίας.

Μετατοπίσεις του εδαφικού μανδύα επί του υποκειμένου σκληρότερου μαργαϊκού υποβάθρου, συνήθως απομειώνουν την διατμητική αντοχή κατά διεπιφάνεια. Τονίζεται δε ότι είναι ενδεχόμενο να υπάρξει αθροιστική επιρροή επί του φαινομένου και ορισμένων δυσμενών ενδογενών αιτιών όπως π.χ. απρόβλεπτες υπερπιέσεις του ύδατος, αλλά και σεισμικές επιβαρύνσεις ακόμη και από σεισμούς μετρίου μεγέθους.

Θεωρητικώς δεν θα μπορούσε να αποκλεισθεί και η επιρροή άλλων ενδογενών, κυρίως, παραγόντων, που όμως θα χαρακτηριζόνταν ως αφορμές μόνον και όχι ως κύρια αίτια της κατολισθήσεως (η πιθανή ύπαρξη εγκοίλων κλπ).» Και καταλήγουν:

«Συμπερασματικώς, η υπ΄όψη κατολίσθηση λόγω της γενικευμένης μορφής της θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως φυσική καταστροφή, η εκδήλωση της οποίας πιθανόν οφείλεται σε συγκυρία πολλών παραγόντων, μη προβλέψιμων» επισημαίνουν.



Οι προτάσεις



Επίσης στο πόρισμα υποβάλλονται προτάσεις που αναφέρονται σε θέματα ασφαλείας και αποκατάστεως της επαρχιακής οδού προς Ηράκλειο-Πραιτώρια, ως εξής:

Θέματα ασφαλείας:

Κατά την αυτοψία που πραγματοποιήθηκε την 19η Αυγούστου 2006, οι βλάβες σε κτιριακά έργα περιορίζονται στο κτίριο της αποθήκης ζωοτροφών με μεταλλικό φέροντα οργανισμό, το οποίο μετατοπίσθηκε ολόσωμο, ενώ καταστράφηκε ο τοίχος αντιστήριξης του και ένα παράρτημά του. Σε κανένα από τα γειτονικά κτίρια του οικισμού που μας ζητήθηκε να εξετάσουμε δεν διαπιστώθηκε βλάβη που θα μπορούσε να αποδοθεί στην κατολίσθηση.

Παρ΄ όλο που από τότε (19 Αυγούστου) φαινόταν να έχει εκτονωθεί η κατολίσθηση, εν τούτοις για λόγους ασφαλείας προτάθηκαν τα εξής:

Η εκτέλεση τριών ερευνητικών δειγματοληπτικών γεωτρήσεων, (μία στον πόδα της κατολισθήσεως, στον δρόμο λοξά απέναντι από το κτίριο αποθήκης ζωοτροφών και 2 στον ίδιο δρόμο, προκειμένου να εκτιμηθεί αν απαιτείται, και σε ποιό βαθμό η λήψη μέτρων ανασχέσεως πιθανών μελλοντικών οριζόντιων μετατοπίσεων, τόσο σε συγκεκριμένο κτίριο λοξά απέναντι από το ανωτέρω κτίριο ζωοτροφών, όσο και στην υπό επισκευή οδό προς Πραιτώρια.

Ως, κατ΄αρχάς, καταλληλότερο πιθανό μέτρον θα εξετασθεί η αντιστήριξη με πασσάλους πακτωμένους στο υγιές μαργαϊκό υπόβαθρο.

Η απαγόρευση κυκλοφορίας προσώπων στην περιοχή της κατολισθήσεως.

Αμεση αποκατάσταση της οδικής πρόσβασης προς Πραιτώρια ως εξής:

Πλήρης πλήρωση του δρόμου με θραυστό υλικό προέλευσης λατομείου (σκύρα).

Επένδυση της σχηματιζόμενης επιφάνειας με γεωύφασμα στραγγιστηρίων ΤS380 των 385 gr/m2

Πλήρης κατασκευή δύο στρώσεων υπόβασης πάχους 0,10 m από θραυστό υλικό (ΠΤΠ Ο150)

Πλήρης κατασκευή μίας στρώσης βάσης πάχους 0,10 m από θραυστό υλικό (ΠΤΠ Ο155).

Κατασκευή ασφαλτικής προεπάλειψης.

Στην υπόψη περιοχή είναι απαραίτητη η σήμανση για διέλευση των οχημάτων με μικρή ταχύτητα (κάτω των 20 km/h).

Η εξασφάλιση της υπόψη οδού από πιθανές νέες μετατοπίσεις θα εξετασθεί και θα σχεδιασθεί βάσει των αποτελεσμάτων των γεωτρήσεων.

Προτάσεις για την μελέτη πρόσθετων έργων για την ολοκλήρωση της κατασκευής του Νέου δρόμου και αποκατάσταση της περιοχής

Είναι απαραίτητη η διερεύνηση του ακριβούς μηχανισμού της κατολισθήσεως προκειμένου να διατυπωθούν συγκεκριμένες προτάσεις αποκαταστάσεως τόσο του χώρου της κατολισθήσεως, όσον και για την ολοκλήρωση των εργασιών διανοίξεως της νέας οδού.

Η χρονική ιεράρχηση των απαραίτητων εργασιών έχει ως εξής:

Ακριβής αποτύπωση του χώρου κατολισθήσεως μέχρι την λοφώδη περιοχή ανάντη της υπό διάνοιξη νέας οδού.

Υπόδειξη θέσεων εγκαταστάσεως τοπογραφικών σημείων μετρήσεως οριζόντιων και κατακόρυφων παραμορφώσεων.

Σύνταξη προγράμματος εκτελέσεως γεωτεχνικών ερευνών (ήδη προτείνεται μία γεώτρηση για άμεση εκτέλεση στην περιοχή του φρέατος ανάντη). Μετά την εκτέλεση των γεωτρήσεων θα εγκατασταθούν σε ορισμένες επιλεγμένες θέσεις αποκλισιομετρικοί σωλήνες για την επισήμανση του ακριβούς βάθους, όπου αναπτύχθηκε ο μηχανισμός κατολισθήσεως.