Της Κατερίνας Μυλωνά

«Το Πάσχα του καλοκαιριού», όπως συνηθίζεται να αποκαλείται ο Δεκαπενταύγουστος, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γιορτές του εορτολογίου και ολοκληρώνεται, σήμερα, με πανηγυρικούς εσπερινούς και, αύριο, με πανηγύρια σε διάφορες εκκλησίες και μοναστήρια της χώρας. Ακόμα και το πιο μικρό χωριό στην Ελλάδα έχει την Παναγία του, μια εκκλησία αφιερωμένη στη χάρη της για να δέχεται τις προσευχές, τις εκκλήσεις και τον ύμνο του απλού πιστού .

Η Παναγία είναι η μητέρα όλων των ανθρώπων, η μεσολαβήτρια ανάμεσα σε εμάς και το Θεό και, για αυτό, φυλάμε μία ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μας για Εκείνη. «Παναγία μου!» είναι η έκφραση που ξεστομίζουμε μόλις ερχόμαστε αντιμέτωποι με μία δυσκολία και την Παναγία παρακαλάμε να μας βοηθήσει για να ξεπεράσουμε τα προβλήματά μας. Η Παναγία αποτελεί τον αντιπρόσωπο του ανθρώπινου πόνου και κοσμικό σύμβολο μητρότητας.

Αύριο, όπως συμβαίνει, άλλωστε, και κάθε μέρα την περίοδο του Δεκαπενταύγουστου, οι προσκυνητές θα κατακλύσουν τους ναούς Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Στο Ηράκλειο δύο είναι οι κυριότεροι ναοί της Κοιμήσεως, η γνωστή ως «Παναγίτσα» στο Μασταμπά και η Παναγία Καμαριανή στη Ν. Αλικαρνασσό ενώ το μοναστήρι της Παλιανής και της Αγκαράθου είναι αφιερωμένα στην Παναγία.



Παναγίτσα Μασταμπά



Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Μασταμπά είναι περισσότερο γνωστός ως «Παναγίτσα». Η εκκλησία δημιουργήθηκε μετά το 1922 από τους πρόσφυγες που ήρθαν στο Ηράκλειο. Εκείνοι τιμούσαν την Παναγία και δημιούργησαν την ενορία ως Κοίμηση της Θεοτόκου. Το μικρό εκκλησάκι ήταν αρκετό για να καλύψει τις ανάγκες της περιοχής τότε αλλά, όταν η ενορία μεγάλωσε, κτίστηκε η καινούργια εκκλησία δίπλα στο εκκλησάκι. Μέχρι σήμερα, οι κάτοικοι τιμούν την Παναγία, κάτι που φαίνεται και από το γεγονός ότι ο ναός γεμίζει σε κάθε κυριακάτικη λειτουργία.

Ο πατέρας Νικόλαος Πασχαλίδης είναι στην ενορία εδώ και 38 χρόνια και μιλάει στην «Π» για τη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου. «Ο Δεκαπενταύγουστος δεν είναι μόνο η ημέρα η γιορτή της Παναγίας. Στην ουσία, χαρακτηρίζεται από τους Έλληνες ως το Πάσχα του καλοκαιριού. Είναι η γιορτή η οποία τιμάται ιδιαίτερα στην ορθοδοξία και περισσότερο στον ελληνικό χώρο και από την 1η του μήνα λέμε ότι μπαίνουμε στην Δεκαπενταύγουστο», εξηγεί. Στην εκκλησία γίνεται καθημερινή θεία λειτουργία και οι άνθρωποι κοινωνούν κάθε πρωί. Κάθε απόγευμα τελείται ο εσπερινός και γίνεται η παράκληση στην Παναγία, εκτός από το Σάββατο που γίνεται ο Εσπερινός της Κυριακής.

«Πολύς κόσμος έρχεται να παρακολουθήσει τη λειτουργία και να παρακαλέσει την Παναγία για τα προβλήματα που έχει, σαν τη μητέρα της εκκλησίας που είναι», αναφέρει ο πατέρας Πασχαλίδης. Ακόμα, προσθέτει ότι ο κόσμος ευχαριστεί το Θεό που υπάρχει η Παναγία σαν μέλος της εκκλησίας μας.

Τις τελευταίες μέρες γίνονταν οι προετοιμασίες για το αυριανό πανηγύρι. Απαραίτητοι για τις προετοιμασίες είναι οι πιστοί που, «ευτυχώς για εμάς υπάρχουν οι εθελοντές που βοηθούν και συμμετέχουν σε όλα τα δρώμενα της εκκλησίας, πιστεύω ότι έχουμε πλήρη ανταπόκριση του κόσμου ακόμα και από εκείνους που δεν εκκλησιάζονται κάθε Κυριακή», σχολιάζει ο πατέρας Νικόλαος.

Οι προετοιμασίες περιλαμβάνουν καθαρισμό του ναού, όπου συμμετέχουν οι γυναίκες της ενορίας, ενώ ακολουθείται μία διαδικασία με τους άρτους που περιλαμβάνει την παραλαβή την κοπή και την διανομή τους. Ακόμα, υπάρχει μία αίθουσα που φιλοξενεί τον κόσμο μετά από τη λειτουργία και πρέπει να καθαριστεί και να διαμορφωθεί κατάλληλα.

«Κάθε πανηγύρι νομίζω προετοιμάζεται με αυτό το πνεύμα, να υποδεχτεί τον κόσμο που έρχεται για να τιμήσει την Παναγία. Πραγματικά αυτές τις μέρες δεν υπάρχει χωριό που δεν έχει τη γιορτή της Παναγίας, είναι πολύ σημαντικό ότι τιμάται από τον Ορθόδοξο Έλληνα», αναφέρει.

Σήμερα στις 7.30μ.μ. θα τελεστεί ο μέγας εσπερινός, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου κ.κ. Ειρηναίου ενώ αύριο στις 7 το πρωί θα γίνει ο όρθρος και θα ακολουθήσει, στις 8.30, η Θεία Λειτουργία, ιερουργούντος του Θεοφιλέστατου Επισκόπου Κνωσού, κ.κ. Ευγένιου.

Για ποιο λόγο, όμως, έχουμε τόσο μεγάλη αδυναμία στην Παναγία; «Η Παναγία είναι η μάνα μας, ο πολύς κόσμος με το παραμικρό θα φωνάξει «Παναγία μου». Είναι η μάνα του Χριστού και της εκκλησίας μας», εξηγεί ο πατέρας Νικόλαος.

Ο κρητικός λαός τιμά την Παναγία και συμμετέχει στα δρώμενα και τις γιορτές της. «Κυρίως στη ζωή μας προτάσσουμε το όνομα της Παναγίας, όλος ο ορθόδοξος ελληνικός λαός και το ορθόδοξο γένος την τιμά», τονίζει.

Η γιορτή της είναι η μετάσταση της Παναγίας προς τον ουρανό. Λέγεται ότι ανυψώθηκε προς τον ουρανό και για αυτό δεν υπάρχουν λείψανα. «Ανέβηκε προς το θρόνο της μεγαλοσύνης του υιού της και είναι προς τα δεξιά του θρόνου του. Είναι χαρακτηριστικό για την εκκλησία, αν κρίνει κανείς ότι στη θεία λειτουργία μέσα στο άγιο δισκάριο στο κέντρο υπάρχει η μερίδα του Χριστού που θα κοινωνήσουμε το σώμα, δεξιά υπάρχει η Παναγία και αριστερά η μερίδα των ταγμάτων όλων των αγίων, καταλαβαίνουμε ποια είναι η θέση της μέσα στο όλο μυστήριο της εκκλησίας. Είναι αυτή είναι που φέρει στον κόσμο το Χριστό», αναφέρει.

Αυτή είναι και η μεγάλη προσφορά της Παναγίας, η οποία εκπροσωπεί ολόκληρο το ανθρώπινο γένος στη σωτηρία όταν είπε ότι είμαι έτοιμη να δεχτώ τον Χριστό, ήταν μια απάντηση όλου του ανθρώπινου γένους.



Παναγία Καμαριανή στη Ν. Αλικαρνασσό



Πρόκειται για μία καινούργια εκκλησία που έχει την εικόνα της Θεοτόκου που Αλικαρνασσιώτες διέσωσαν από την πατρίδα τους στη Μικρά Ασία και προς τιμή της οποίας αναγέρθηκε ο ναός.

Ο εκκλησιαστικός επίτροπος, κ. Γιώργος Χρυσός, υπηρετεί εδώ και 18 χρόνια το ναό, από τη στιγμή της ανέγερσης του, με τον πατέρα Μιχάλη Σμυρνάκη.

Η προετοιμασία του ναού περιλαμβάνει καθαρισμό της αυλής της εκκλησίας, στολισμό του επιτάφιου και σημαιοστολισμό του ναού.

Σήμερα στις 7μ.μ. θα τελεστεί πανηγυρικός εσπερινός, θα γίνει περιφορά του επιταφίου και θα ψαλούν τα εγκώμια της Παναγίας. Τον εσπερινό θα τελέσει ο Πανοσιολογιότατος Αρχιμανδρίτης, κ. Μακάριος Γρινιεζάκης και θα ακολουθήσει ολονύχτια ακολουθία. Αύριο, στις 7μ.μ. θα τελεστεί ο όρθρος και η θεία λειτουργία, προεξάρχοντος του Πανοσιολογιότατου Αρχιμανδρίτη, κ. Μεθόδιου Βερνιδάκη.

«Κάθε χρόνο γίνονται περισσότερες από 400 αρτοκλασίες και έρχεται κόσμος από όλο το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο και τα Χανιά», αναφέρει ο κ. Χρυσός.



Μονή Αγκαράθου



Την «τιμητική» του έχει και το γυναικείο μοναστήρι στην Αγκάραθο. Η μονή είναι αφιερωμένη στην Ανάληψη της Θεοτόκου, και είναι ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια της Κρήτης. Χειρόγραφα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο Ιστορίας, χρονολογούμενα από 1559, αποδεικνύουν ότι είχε μια σημαντική βιβλιοθήκη. Κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας η Μονή Αγκαράθου και το Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Ηράκλειο ήταν κέντρα εκπαίδευσης στα οποία φοίτησαν σπουδαίοι επιστήμονες. Το όνομα του μοναστηριού προέρχεται από την Αγκαραθιά, που σημαίνει φασκόμηλο της Ιερουσαλήμ, γιατί πιστεύεται ότι μια εικόνα της Παναγίας βρέθηκε σ' αυτό το σημείο κάτω από ένα θάμνο φασκομηλιάς της Ιερουσαλήμ. Η εκκλησία του μοναστηριού είναι αφιερωμένη στην Παρθένο Μαρία.

Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν το νησί η εικόνα της Παναγίας κι άλλα ιερά αντικείμενα στάλθηκαν μ' ένα ηγούμενο στα Κύθηρα για προστασία. Πολλές επιγραφές στο μοναστήρι χρονολογούνται από τη Βενετοκρατία αν και η σημερινή εκκλησία είναι καινούργια. Ο δρόμος από την Αγκάραθο συνεχίζει προς Επισκοπή.