Η ουρική αρθρίτιδα είναι συχνή νόσος που ευθύνεται για αποχή από την εργασία και χρήση ιατρικών υπηρεσιών. Προκαλεί δυσκολία στην κίνηση λόγω της οξείας αρθρίτιδας, που συνήθως είναι μικρής διάρκειας (5-10 ημέρες). Σπανιότερα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αναπηρία σε περιπτώσεις χρόνιας τοφώδους αρθρίτιδας.

Πρόκειται για μεταβολική πάθηση, που χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στους ιστούς του σώματος κρυστάλλων που ονομάζονται κρύσταλλοι ουρικού μονονατρίου. Το ουρικό οξύ παράγεται στον οργανισμό μας από τον μεταβολισμό ουσιών που ονομάζονται πουρίνες και περιέχονται κυρίως στις τροφές και μάλιστα στο κρέας και αποβάλλεται από τα νεφρά.

Η αύξηση του ουρικού οξέος οφείλεται είτε στην υπερβολική λήψη πουρινών είτε σε μειωμένη αποβολή ουρικού οξέος από τους νεφρούς. Συνηθέστερα οφείλεται σε συνδυασμό υπερβολικής παραγωγής και μειωμένης αποβολής.

Οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου περιλαμβάνουν :

1. Υποτροπιάζουσες (εμφανίζονται – υποχωρούν- επανέρχονται) αρθρικές προσβολές που χαρακτηρίζονται από οίδημα και πόνο

2. Συγκέντρωση και εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού οξέος (που ονομάζονται τόφοι) σε αρθρώσεις, οστά και χόνδρους

3.Λίθους (πέτρες) ουρικού οξέος στους νεφρούς και

4. Νεφροπάθεια με επηρεασμό της νεφρικής λειτουργίας την αποκαλούμενη ουρική νεφροπάθεια

Τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα εξαρτώνται από το φύλο (ψηλότερα στους άνδρες) και την ηλικία (αυξάνουν καθώς αυξάνει η ηλικία).

Η φυσιολογική τιμή ουρικού οξέος στον ορό του αίματος είναι έως 7,0 mg/dl για τους άνδρες και έως 6,0 mg/dl για τις γυναίκες.



Ποια η συχνότητα εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας;



Η ουρική νόσος αφορά κυρίως ενήλικες άνδρες ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών.

Στις γυναίκες τα επίπεδα ουρικού οξέος παραμένουν σταθερά μέχρι την εμμηνόπαυση οπότε αρχίζουν να ανέρχονται. Αυτή η διαφορά κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας φαίνεται να οφείλεται στη δράση των οιστρογόνων (γυναικείες ορμόνες) που ενισχύουν την απέκκριση του ουρικού οξέος από τους νεφρούς. Συνηθέστερη ηλικία εμφάνισης για τις γυναίκες είναι η ηλικία μεγαλύτερη των 60 ετών.

Όπως αναφέρει ο Ιπποκράτης η νόσος δεν προσβάλλει άνδρες πριν την εφηβεία ή γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση.

Τι είναι υπερουριχαιμία;

Το καπνισμα Ως υπερουριχαιμία ορίζεται η συγκέντρωση ουρικού οξέος που είναι μεγαλύτερη από τις παραπάνω τιμές, όμως από μόνη της δεν είναι αρκετή για να εκδηλωθεί ουρική αρθρίτιδα. Πρέπει να τονισθεί ότι η ασυμπτωματική υπερουριχαιμία, δηλαδή χωρίς πόνο και οίδημα στις αρθρώσεις, δεν αποτελεί νόσο.

Η αύξηση αυτή είναι σχετικά μικρή (συνήθως κάτω των 9,0 mg/dl στον ορό) και συχνά είναι παροδική λόγω αλλαγών στο διαιτολόγιο ή λόγω λήψης ορισμένων φαρμάκων όπως χαμηλών δόσεων ασπιρίνης ή διουρητικών (φάρμακα που προκαλούν την παραγωγή ούρων) Από τα άτομα με υπερουριχαιμία ένα στα τέσσερα θα εκδηλώσουν κάποτε κλινικά εμφανή νόσο από εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού οξέος.

Ποιες οι εκδηλώσεις της ουρικής νόσου;

Η ουρική νόσος εμφανίζεται με 3 μορφές: Της ασυμπτωματικής υπερουριχαιμίας, της οξείας ουρικής αρθρίτιδας με συχνά επεισόδια υποτροπής και της χρόνιας τοφώδους ουρικής αρθρίτιδας. Η εμφάνιση από το ένα στάδιο στο άλλο ποικίλλει σημαντικά από άτομο σε άτομο και εξαρτάται από διάφορους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες

Ασυμπτωματική υπερουριχαιμία:

Είναι πολύ συχνή βιοχημική διαταραχή. Οι άνδρες φθάνουν σε επίπεδα ουρικού οξέος ενήλικα κατά την εφηβεία. Τα επίπεδα ουρικού στις γυναίκες είναι περίπου κατά 1 mg/dl χαμηλότερο των ανδρών, αλλά φθάνουν στα ίδια επίπεδα κατά την εμμηνόπαυση.

Πρέπει να θυμόμαστε ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων με υπερουριχαιμία δεν παρουσιάζει ποτέ αντίστοιχες κλινικές εκδηλώσεις, όπως ουρική αρθρίτιδα ουρικούς τόφους ή νεφρολιθίαση.

Οξεία διαλείπουσα ουρική αρθρίτιδα:

το πρώτο επεισόδιο οξείας ουρικής αρθρίτιδας συνήθως συμβαίνει μετά από δεκαετίες ασυμπτωματικής υπερουριχαιμίας.

Η έναρξη της προσβολής της άρθρωσης χαρακτηρίζεται από ταχεία εγκατάσταση θερμότητας, διόγκωσης, ερυθρότητας και πόνου. Ο πόνος αυξάνει σε ένταση σε χρονικό διάστημα 8-12 ωρών.

Η πρώτη προσβολή είναι συνήθως σε μια άρθρωση και στο μισό περίπου των ασθενών αφορά το μεγάλο δάκτυλο του ποδιού. Αυτή η άρθρωση θα προσβληθεί κάποτε στο 90% των ατόμων με ουρική αρθρίτιδα. Η ουρική αρθρίτιδα των μεγάλων δακτύλων του ποδιού ονομάζεται ποδάγρα Άλλες αρθρώσεις που προσβάλλονται συχνά είναι ο αστράγαλος, οι πτέρνες και τα γόνατα, λιγότερο συχνά οι καρποί, τα δάκτυλα και οι αγκώνες.

Οι κρίσεις συμβαίνουν συνήθως μετά από πλούσιο δείπνο. Εκδηλώνεται πόνος κατά τις 2η ώρα μετά τα μεσάνυχτα ο οποίος γίνεται πιο έντονος τις επόμενες ώρες. Η άρθρωση πρήζεται και γίνεται κόκκινη και ζεστή. Η ένταση αυτών των συμπτωμάτων αυξάνει τις επόμενες 12-24 ώρες. Στη συνέχεια τα συμπτώματα υποχωρούν εντός 4 -5 ημερών.

Στην αρχή τα επεισόδια είναι αραιά και τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των προσβολών μερικές φορές διαρκούν χρόνια. Με την πάροδο του χρόνου οι προσβολές μπορεί να γίνουν συχνότερες, πιο παρατεταμένες και αφορούν περισσότερες αρθρώσεις. Στις περιόδους ύφεσης της νόσου οι αρθρώσεις που έχουν προσβληθεί είναι ουσιαστικά ελεύθερες συμπτωμάτων πάρα ταύτα ανευρίσκονται συχνά κρύσταλλοι ουρικού οξέος στο αρθρικό υγρό.

Χρόνια τοφώδης ουρική αρθρίτιδα

Εκδηλώνεται συνήθως μετά από 10 ή περισσότερα χρόνια επεισοδίων ουρικής αρθρίτιδας. Σ΄ αυτή τη μορφή της νόσου οι προσβεβλημένες αρθρώσεις γίνονται μόνιμα επώδυνες και διογκωμένες παρότι η ένταση αυτών των συμπτωμάτων είναι πολύ μικρότερη απ΄ότι κατά τις οξείες εξάρσεις. Οξείες προσβολές εξακολουθούν να συμβαίνουν. Χωρίς θεραπεία μπορεί να παρατηρούνται ανά ολίγες εβδομάδες. Κατά τα πρώτα χρόνια του σταδίου αυτού μπορεί να παρατηρούνται κλινικά εμφανείς ή όχι τόφοι.

Τι είναι οι τόφοι;

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος μπορεί να σχηματίσουν διογκώσεις (οζίδια) κάτω από το δέρμα που καλούνται ουρικοί τόφοι. Υποδόριοι ουρικοί τόφοι μπορεί να ανευρεθούν οπουδήποτε στο σώμα αλλά εμφανίζονται συχνότερα στα αυτιά, στα δάκτυλα, τους καρπούς, τα γόνατα και σε σημεία πίεσης (πχ αγκώνες, Αχίλλειοι τένοντες).

Τα οζίδια αυτά μπορεί να εξελκωθούν , με πιθανή εκροή μέσα από αυτά ενός υλικού που θυμίζει κιμωλία.

Ποιοι είναι οι εκλυτικοί παράγοντες για οξεία προσβολή;

Η γρήγορη αλλαγή στα επίπεδα του ουρικού οξέος στον οργανισμό αποτελεί εκλυτικό παράγοντα για ουρική αρθρίτιδα. Αυτή η γρήγορη αλλαγή μπορεί να προκληθεί από κάκωση, από κατανάλωση οινοπνευματωδών και από διάφορα φάρμακα. Βασικό στοιχείο για την έκλυση κρίσης είναι η απότομη αύξηση ή απότομη πτώση της στάθμης του ουρικού οξέος.

Η κάκωση αναφέρεται συχνά ως εκλυτικό αίτιο για οξεία επεισόδια ουρικής αρθρίτιδας. Μπορεί να είναι μικρή όπως πχ παρατεταμένο βάδισμα που μπορεί να μην προκαλεί πόνο κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας όμως μπορεί να προκαλέσει οίδημα σε κάποια άρθρωση του υπερουριχαιμικού ασθενή. Η λήψη οινοπνεύματος μπορεί να προδιαθέσει σε ουρική αρθρίτιδα με διάφορους μηχανισμούς όπως στην άμεση αύξηση παραγωγής ουρικού οξέος (αιθανόλη). Η κατανάλωση μπύρας, επειδή περιέχει μεγάλες ποσότητες ενός ενζύμου που μεταβολίζεται σε ουρικό οξύ, προκαλεί πιο συχνά κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας.

Διάφορα φάρμακα μπορούν επίσης να προκαλέσουν κρίσεις επειδή μπορεί να αυξάνουν ή να μειώνουν απότομα τα επίπεδα ουρικού οξέος. Τέτοια φάρμακα είναι τα διουρητικά, οι μικρές δόσεις ασπιρίνης (μικρότερες από 2g ημερησίως) και η ίδια η αλλοπουρινόλη (Zyloric) που είναι φάρμακο κατά του ουρικού οξέος.

Ποια η θεραπεία της ουρικής αρθρίτιδας;

Η ουρική νόσος μπορεί να αντιμετωπισθεί σχεδόν πάντα με επιτυχία και χωρίς επιπλοκές.

Οι θεραπευτικοί στόχοι περιλαμβάνουν τον τερματισμό των οξείων προσβολών εξασφαλίζοντας ταχεία ανακούφιση από τον πόνο , πρόληψη μελλοντικών προσβολών και πρόληψη επιπλοκών όπως είναι ο σχηματισμός τόφων, η ουρολιθίαση και η καταστροφή των αρθρώσεων από τις προσβολές.

Έτσι για την οξεία ουρική αρθρίτιδα, που χαρακτηρίζεται από έντονη φλεγμονή οι φαρμακευτικές ουσίες που μπορεί να χρησιμοποιηθούν είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, η κολχικίνη καθώς και η κορτιζόνη είτε από το στόμα για λίγες μέρες, είτε με ένεση μέσα στην άρθρωση και ενδομυϊκώς .

- Προσοχή χρειάζεται στην χρήση των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων λόγω των επιπλοκών από το στομάχι με κίνδυνο αιμορραγίας, κυρίως σε ηλικιωμένα άτομα.

Η κολχικίνη αντιμετωπίζει αποτελεσματικά την ουρική αρθρίτιδα ανακουφίζοντας τους περισσότερους ασθενείς από τον πόνο και πρέπει να χορηγείται νωρίς, εντός 48 ωρών από την έναρξη της αρθρίτιδας. Προσοχή στη χρήση της λόγω παρενεργειών στην νεφρική λειτουργία σε άτομα με νεφρική ανεπάρκεια καθώς και σε άτομα με ηπατική νόσο. Η διάρροια είναι η συχνότερη παρενέργεια της κολχικίνης. Η δόση, της πρέπει να ελαττωθεί ή να διακοπεί η χορήγηση της εάν προκληθεί σοβαρή διάρροια. Άλλες παρενέργειες είναι ναυτία, τάση για έμετο ή έμετος Σε ασθενείς στους οποίους αντενδεικνύεται η κολχικίνη ή τα αντιφλεγμονώδη μπορούν να χορηγηθεί κορτιζόνη.

Πότε χρειάζονται αντιυπερουριχαιμικά φάρμακα;

Σε περιπτώσεις με υποτροπιάζουσα ή χρόνια ουρική αρθρίτιδα χρειάζεται καθημερινή θεραπεία με αντιυπερουριχαιμικά φάρμακα. Στόχος της θεραπείας με τα φάρμακα αυτά είναι να διατηρηθούν τα επίπεδα του ουρικού οξέος στον ορό του αίματος σε τιμές μικρότερες από 6.0mg/dl. Τα φάρμακα αυτά πρέπει να χορηγούνται στην χαμηλότερη δόση που είναι απαραίτητη για να διατηρηθούν αποδεκτά επίπεδα ουρικού οξέος στον ορό. Το φάρμακο εκλογής αυτής της κατηγορίας είναι η αλλοπουρινόλη (Zyloric). Η συνήθης δόση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι τα 100mg έως 300mg ημερησίως. Συχνότερες παρενέργειες της αλλοπουρινόλης είναι γαστρεντερικά ενοχλήματα , πονοκέφαλος και διάρροιες. Κνησμώδες εξάνθημα εμφανίζεται σε μικρό ποσοστό των ασθενών.





Πρόληψη των κρίσεων



Η δίαιτα (περιορισμός της πρόσληψης πουρινών με τη τροφή) και η αλλαγή τρόπου ζωής μπορεί να μειώσουν τη συχνότητα οξέων προσβολών και έτσι να μην υπάρχει ανάγκη φαρμακευτικής αγωγής. Η απώλεια βάρους και δίαιτα με περιορισμό των πουρινών θα βοηθήσει μειώνοντας το ουρικό οξύ του ορού, παρότι η μείωση του ουρικού οξέος που προκύπτει είναι συνήθως μικρή.

Τροφές που απαγορεύονται

Τα αλκοόλ, η ασπιρίνη και ορισμένες τροφές (όπως τα κόκκινα κρέατα το συκώτι, οι σαρδέλες, οι αντζούγιες και από τα θαλασσινά τα οστρακοειδή) αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας.

Τα οινοπνευματώδη ποτά πρέπει να αποφεύγονται γιατί αυξάνουν την παραγωγή ουρικού οξέος και παρεμποδίζουν την απέκκρισή του. Η αφυδάτωση και οι επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί που μπορεί να συμβούν κατά τη διάρκεια ορισμένων ασκήσεων ή επαγγελματικών δραστηριοτήτων πρέπει να αποφεύγονται. Επίσης πρέπει να διακοπούν, εφόσον βέβαια είναι δυνατόν, φάρμακα που είναι γνωστό ότι συμβάλλουν στην υπερουριχαιμία όπως είναι τα διουρητικά , χαμηλές δόσεις ασπιρίνης, κυκλοσπορίνη και άλλα.

Τι είναι ψευδοουρική αρθρίτιδα;

Πρόκειται για φλεγμονή των αρθρώσεων με εικόνα παρόμοια με αυτήν της ουρικής αρθρίτιδας που όμως δεν οφείλεται σε υψηλά επίπεδά ουρικού οξέος στον ορό του αίματος, αλλά στην παρουσία κρυστάλλων πυροφωσφορικού ασβεστίου στις αρθρώσεις, θυλάκους και τένοντες.

Η νόσος μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή μπορεί να εκδηλώνεται σαν ουρική αρθρίτιδα.

Πως εκδηλώνεται η οξεία ψευδοουρική αρθρίτιδα ;

Χαρακτηρίζεται από φλεγμονή σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις η οποία διαρκεί αρκετές μέρες εώς δυο εβδομάδες. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις μπορεί να μοιάζουν με την οξεία ουρική αρθρίτιδα ως προς την αιφνίδια έναρξή τους και την βαρύτητά τους.

Οι μισές περίπου περιπτώσεις αφορούν τις αρθρώσεις του γόνατος. Όπως και στην περίπτωση της ουρικής αρθρίτιδα οι εξάρσεις μπορεί να συμβούν αυτομάτως ή μπορεί να ακολουθήσουν μετά από κάκωση, εγχείρηση ή βαριά νοσήματα όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Η διάγνωση συνήθως γίνεται με την αφαίρεση αρθρικού υγρού από την άρθρωση που έχει προσβληθεί όπου στο μικροσκόπιο θα αναζητήσουμε την παρουσία κρυστάλλων πυροφοσφωρικού ασβεστίου.

Θεραπεία

Είναι παρόμοια με τη θεραπεία της ουρικής αρθρίτιδας. Συνιστάται στον ασθενή αν είναι παχύσαρκος να αδυνατίσει να αποφεύγει τους τραυματισμούς και να διατηρεί ένα γυμνασμένο μυϊκό σύστημα. Ειδική δίαιτα δεν χρειάζεται.

Χρήσιμες οδηγίες για την ουρική αρθρίτιδα

Άσκηση

Μπορεί να μην μπορείτε να κάνετε τις ασκήσεις, όσο η άρθρωση εμφανίζει φλεγμονή, όταν όμως υποχωρήσει η φλεγμονή φροντίζετε να είσαστε φυσιολογικά δραστήριοι.

Κάνετε

• Αντιληφθείτε αμέσως τα σημεία του οξέος επεισοδίου από την έναρξη τους. Όσο πιο έγκαιρα αρχίσετε θεραπεία τόσο το καλύτερο.

• Επαγρυπνείτε για επεισόδια ουρικής αρθρίτιδας μετά από ήπιο τραυματισμό μιας άρθρωσης, στη διάρκεια άλλων παθήσεων ή μετά από εγχειρήσεις.

Μην κάνετε

• Μην αντιμετωπίζετε απλώς τα συμπτώματα κάθε επεισοδίου χωρίς να συμβουλεύεστε το γιατρό σας, σε ότι αφορά τη διαρκή θεραπεία πρόληψης αυτών των επεισοδίων.

• Μη διακόπτετε στο μεσοδιάστημα μεταξύ των επεισοδίων τα φάρμακά σας αν βρίσκεστε σε κάποια προληπτική θεραπεία.

Απλά βοηθήματα

• Ξεκουράστε την άρθρωση που πάσχει μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

• Παίρνετε τα φάρμακα σας όπως σας έχουν συνταγογραφηθεί.

• Πίνετε μεγάλη ποσότητα υγρών για να αποφύγετε τη δημιουργία λίθων στους νεφρούς.

Δίαιτα

• Η παλιότερη πεποίθηση ότι το πολύ φαγητό και ποτό προκαλούσαν την ουρική αρθρίτιδα φαίνεται τώρα ότι δεν είναι σωστή, η υπερβολική όμως κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να κάνει τα οξέα επεισόδια πιο πιθανά.

• Τα αλκοόλ, η ασπιρίνη και ορισμένες τροφές (όπως τα κόκκινα κρέατα, το συκώτι, οι σαρδέλες, οι αντζούγιες και τα θαλασσινά) αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας.



Χ.Λ