Της Αννας Παπαδοκωστάκη
Από το τέλος Απριλίου, κάνει έρευνες στην περιοχή της Σαντορίνης ο δρ Ρόμπερτ Μπάλαρντ, ο ερευνητής του “Τιτανικού” και η ομάδα του με τα υπερσύγχρονα μέσα που διαθέτουν αλλά επίσημα ανακοινώθηκε ότι αρχίζουν τις ερευνες μεθαύριο με σκοπό να ψάξουν για αρχαία μινωικά ναυάγια.
Στις έρευνες αυτές δεν μετέχουν ελληνικοί φορείς.
Το περίεργο στην ιστορία, είναι ότι η έρευνα αυτή είχε ανακοινωθεί πριν ακριβώς ένα χρόνο από τον πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου θαλάσσιας Έρευνας κ. Γιώργο Χρόνη, σε συνέντευξη τύπου στο Ηράκλειο στα πλαίσια του εορτασμού των 60 χρόνων από την ίδρυση του Κέντρου.
Ωστόσο, το ΕΛΚΕΘΕ, δεν συμμετέχει σε αυτήν έρευνα, γιατί όπως δήλωσε ο κ. Χρόνης στην «Π», η συμφωνία με τον κ. Μπαλαρντ «έσπασε» γιατί δεν βρέθηκε πλαίσιο συνεργασίας.
Ο Αμερικανός ωκεανολόγος, έχει πάρει άδεια από το υπουργείο Εξωτερικών και επίσημα, ερευνά τα υποθαλάσσια ηφαίστεια στην Καλντέρα της Σαντορίνης εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, δηλαδή σε ακτίνα έξη μιλίων.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η έρευνα έχει επεκταθεί και εκτός χωρικών υδάτων, δηλαδή πέραν των έξι μιλίων με σκοπό όμως τον εντοπισμό και την έρευνα αρχαίων ναυαγίων.
Στην περίπτωση αυτή, όπως μας είπαν οι ίδιες πηγές, δεν απαιτείται άδεια, κάτι που θα ήταν αναγκαίο αν για παράδειγμα, συνεχιζόταν και εκεί οι γεωφυσικές έρευνες.
Άδεια όμως από ποιόν; Από την Ελλάδα ή την Τουρκία ή και από τους δυό μα βάση τις διαφορετικές θέσεις των δύο χωρών για το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας;
Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός, ότι αν και επίσημα οι έρευνες εκτός χωρικών υδάτων, είναι αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, δεν μετέχει κανείς Έλληνας αρχαιολόγος, αφού και η Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων, δεν δέχτηκε να συμμετάσχει.
«Εμείς δεν συμμετέχουμε, αν δεν κάτσουμε στο τραπέζι να συζητήσουμε πως θα συνεργαστούμε και εντός χωρικών υδάτων, όπου θα έχουμε την ευθύνη εμείς. Από τη στιγμή που δεν έγινε αυτό, δεν έχουμε καμία ευθύνη. Η συμφωνία έσπασε επειδή, δεν συμφωνήθηκε ένα γενικό πλάνο και έτσι είπαμε να κάνουμε την έρευνα του χρόνου πάλι με τον Μπάλαρντ.» μας είπε ο πρόεδρος του ΕΛΚΕΘΕ Γιώργος Χρόνης.
Σύμφωνα με τον κ. Χρόνη, η συνεργασία δεν καρποφόρησε γιατί «οι έρευνες για τις θαλάσσιες διαδρομές των Μινωιτών, γίνονται εκτός χωρικών υδάτων.»
Τα ναυάγια
Σύμφωνα με την αίτηση που έκανε το Πανεπιστήμιο του Ροντ Αιλαντ των ΗΠΑ στο υπουργείο Εξωτερικών στο τέλος Δεκεμβρίου 2005, η έρευνα θα διαρκέσει από 21 Απριλίου ως 30 Ιουνίου.
Δηλαδή, ήδη οι Αμερικάνοι ερευνητές ψάχνουν επί 1,5 μήνα, χωρίς να έχουν δώσει επίσημα αναφορά για τα αποτελέσματα των ερευνών τους.
Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, που δεν επιθυμεί δημοσιότητα «με βάση τις διεθνείς συνθήκες και την ελληνική νομοθεσία, οποιοδήποτε αντικείμενο βρίσκεται στο βυθό, πέρα των 6 ναυτικών μιλίων, μπορεί να το «σηκώσει» οποιοσδήποτε.
Υπάρχει ένα κενό νομοθεσίας . Εμείς αν π.χ, κάποιος ανελκύσει από εκεί ένα άγαλμα, θα βρούμε μια πρόφαση να τον συλλάβουμε, αλλά στην περίπτωση αυτή, η σύλληψη, δεν στηρίζεται σε κανένα νόμο και σε καμιά διεθνή συνθήκη.
ΟΙ Αμερικάνοι, έχουν πάρει άδεια για την περιοχή της Σαντορίνης και λίγο παραέξω. Αν πάνε όμως πιο κάτω για αρχαία, δεν μπορεί να τους σταματήσει κανείς. Αν πάνε όμως να κάνουν γεωλογικές έρευνες θα πρέπει να έχουν τη συναίνεση της Ελλάδος.
Στην περίπτωση αυτή θα αντιδράσει η Τουρκία όπως και με το σκάφος «Ποσειδών»» μας είπε η ίδια πηγή.
Σύμφωνα με το ίδιο πρόσωπο «θα είχαμε τη δυνατότητα να τους απαγορεύσουμε ή να τους δώσουμε άδεια για αρχαιολογικές έρευνες, αν είχαμε υιοθετήσει τη συνορεύουσα ζώνη, 24 ναυτικά μίλια από την ακτή.»
Η Επιτροπή Χορήγησης Αδειών για ερευνητικούς σκοπούς (ΕΧΑΕΘ) του υπουργείου Εξωτερικών εισηγήθηκε ομόφωνα στην πολιτική ηγεσία την χορήγηση της άδειας στους Αμερικανούς. Στην Επιτροπή αυτή μετέχει και το ΕΛΚΕΘΕ και η Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων καθώς επίσης το ΓΕΝ, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού ναυτικού Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, η Ελληνική Αστυνομία, το ΙΓΜΕ, τα Ελληνικά Πετρέλαια, η ΔΕΗ και ο ΟΤΕ
Πάντως, το υπουργείο Εξωτερικών συνάγει ότι αφού οι Αμερικανοί ζήτησαν τη συνεργασία της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων, τότε «υποτίθεται» ότι οι έρευνες πέραν των έξι μιλίων θα είναι αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, αλλιώς θα είχαν ζητήσει την άδεια της Ελλάδας ή και της Τουρκίας.
Υπενθυμίζεται ότι πριν λίγες μέρες ο κ. Μπάλαρντ ανακοίνωσε ότι αρχίζει έρευνες στη θαλάσσια περιοχή της Κρήτης, αναζητώντας ενδείξεις για τον Μινωικό Πολιτισμό που άκμασε κατά την Εποχή του Χαλκού, αλλά και με σκοπό να κατανοήσουν καλύτερα τη θαλασσοπλοΐα πριν από 4.000 χρόνια.
«Κανείς δεν ξέρει ποιοι ήταν οι Μινωίτες. Μεταξύ άλλων, ο Μπάλαρντ έχει εντοπίσει το 1985 το ναυάγιο του Τιτανικού ,το βυθισμένο σκάφος του δολοφονημένου προέδρου των ΗΠΑ, Τζον Φ. Κένεντι στα Νησιά Σολομώντα, το 2002, και δύο αρχαία φοινικικά πλοία στα ανοιχτά του Ισραήλ, το 1999.
Η αποστολή θα ξεκινήσει στις 8 Ιουνίου στο Κρητικό πέλαγος με το σκάφος «Εντέιβορ» χρησιμοποιώντας ηχοβολιστικά μηχανήματα και άλλο εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας με τα οποία θα χαρτογραφήσουν το βυθό. ΟΙ ερευνητές αναφέρθηκαν επίσης και στην έρευνα του βυθού της Σαντορίνης και συγκεκριμένα του κρατήρα του ηφαιστείου που προκάλεσε τη μεγάλη έκρηξη γύρω στο 1600 π.Χ. χρησιμοποιώντας, για πρώτη φορά, υποβρύχια τηλεκατευθυνόμενα οχήματα, εξοπλισμένα με βιντεοκάμερες υψηλής ανάλυσης και αισθητήρες θερμότητας.

