Με επιτυχία και με τη συμμετοχή καταξιωμένων ιστορικών διεθνούς κύρους ολοκληρώθηκαν προχθές το βράδυ οι εργασίες του Διεθνούς Τουρκολογικού Συμποσίου που διοργάνωσε το Πρόγραμμα Τουρκικών Σπουδών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, με θέμα «Η Κρήτη και η Ανατολική Μεσόγειος, 1645-1840». Το τριήμερο Συμπόσιο πραγματοποιήθηκε στο χώρο του Ινστιτούτου στο Ρέθυμνο (Νικηφόρου Φωκά 130 και Μελισσηνού) με σταθερή συμμετοχή αξιόλογου αριθμού ελλήνων και ξένων ερευνητών και ενδιαφερομένων.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών του συμποσίου οι 21 ομιλητές παρουσίασαν ανακοινώσεις των οποίων ένα μεγάλο μέρος βασίστηκε σε αδημοσίευτες πηγές που αφορούν στην ιστορία της Κρήτης για την περίοδο 1645-1840, προερχόμενες από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Τουρκία και αλλού, καθώς και τα αποτελέσματα επιτόπιων ερευνών στο νησί. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρουσίαση άγνωστου στην Ελλάδα υλικού για το Ηράκλειο, που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σόφιας.
Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τα αποτελέσματα ερευνών ιστορικών καταξιωμένων στο χώρο και να συζητήσουν για έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Αντικείμενο των ανακοινώσεων αποτέλεσαν όψεις των διοικητικών θεσμών και της φορολόγησης της οθωμανικής Κρήτης, όπως η οργάνωση του νησιού μετά την κατάκτησή του όπως αποτυπώνεται στους οθωμανικούς νομικούς κώδικες που εκδόθηκαν για την Κρήτη, η προσαρμογή των χριστιανών κατοίκων του νησιού στο νέο καθεστώς, η οθωμανική απογραφή των Σφακίων, η αναδιοργάνωση της επαρχίας υπό τον μεγάλο βεζίρη Νταμάτ Ιμπραήμ Πασά και ο τρόπος φορολόγησης του Ρεθύμνου το 18ο αιώνα. Οι ομιλητές επεκτάθηκαν όμως και σε άλλα ζητήματα, όπως, για παράδειγμα, το οθωμανικό φρούριο-πόλη που είχαν δημιουργήσει οι πολιορκητές έξω από τα τείχη του πολιορκούμενου Ηρακλείου (στην περιοχή που σήμερα είναι γνωστή ως Φορτέτσα), οι εξισλαμισμοί και οι συνέπειές τους για τους προσήλυτους, εξεγέρσεις γενιτσάρων στο Ηράκλειο του 18ου αιώνα, η επενδυτική δραστηριότητα πασάδων και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων, οι επιτύμβιες στήλες του μουσουλμανικού νεκροταφείου του Ρεθύμνου, το δίκτυο δερβίσηδων και τεκέδων που λειτουργούσε στην Κρήτη και η Κρήτη ως σταυροδρόμι των προσκυνητών στο ταξίδι τους προς τους Άγιους Τόπους.
Σημειώνεται ότι στο συμπόσιο πήρε μέρος η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Πρίνστον Μόλι Γκριν, της οποίας το βιβλίο-σταθμός για την ιστορία της οθωμανικής Κρήτης μεταφράστηκε πρόσφατα στα ελληνικά με τίτλο «Κρήτη, ένας κοινός κόσμος: Χριστιανοί και μουσουλμάνοι στη Μεσόγειο των πρώιμων νεότερων χρόνων». Συμμετείχαν επίσης οι καθηγητές του Πανεπιστημίου της Μερσίνας Νουκχέτ και Νουρί Αντιγιεκέ, οι οποίοι έχουν ανακαλύψει στην Κωνσταντινούπολη και μελετούν εκτεταμένα οθωμανικά αρχεία από την Κρήτη, καθώς και άλλοι καταξιωμένοι ιστορικοί στο χώρο της οθωμανικής ιστορίας, όπως ο Ζιλ Βαϊνστάιν, η Σουράγια Φαρόκι (το βιβλίο της «Κουλτούρα και καθημερινή ζωή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία» κυκλοφορεί στα ελληνικά) και η Ελισάβετ Ζαχαριάδου (συγγραφέας μεταξύ άλλων των βιβλίων «Ιστορία και θρύλοι των παλαιών σουλτάνων, 1300-1400» και «Το χρονικό των ουγγροτουρκικών πολέμων, 1443-1444»).
Στο τέλος των εργασιών υπογραμμίστηκε ότι υπάρχει ανάγκη περισσότερων ερευνών για τη διαμόρφωση μιας πληρέστερης εικόνας της ιστορία της Κρήτης κατά την οθωμανική περίοδο.
Στο περιθώριο των εργασιών του συμποσίου παρουσιάστηκε ο τόμος με τα κείμενα του προηγούμενου τουρκολογικού συμποσίου του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών, το οποίο διεξήχθη το 2003 με θέμα «Οι επαρχιακές ελίτ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία» (στα αγγλικά και γαλλικά, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Τα πρακτικά του συμποσίου για την οθωμανική Κρήτη αναμένεται να εκδοθούν στα τέλη του 2008.

