Του Θάνου Περβολαράκη

Ως ένα «καυτό» ζήτημα για την ελληνική αστυνομία -και σε τοπικό επίπεδο- χαρακτηρίζεται το θέμα των μεταγωγών κρατουμένων από ένα σωφρονιστικό κατάστημα προς κάποιο άλλο. Ενδιαφέρον να υπάρχει και θα ήταν δυνατόν να γραφτούν ολόκληρα βιβλία για τις μεταφορές των εγκλείστων και τα ευτράπελα που έχουν σημειωθεί στη διάρκειά των ταξιδιών. Ωστόσο, κανείς δεν αμφισβητεί ότι το να μεταφέρει και να έχει την ευθύνη ενός ιδιαίτερα επικίνδυνου κακοποιού δεν είναι ό,τι πιο εύκολο μπορεί να «χρεωθεί» ένας αστυνομικός και ειδικά στις μέρες μας με τις γνωστές σε όλους ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού στην ΕΛ.ΑΣ. Όμως το νόμισμα έχει δύο όψεις κι εκτός της επικινδυνότητας του αντικειμένου, υπάρχουν κι άλλες παράμετροι στο όλο θέμα. Ο οικονομικός παράγοντας, τα έξτρα δηλαδή χρήματα που θα πάρει ο αστυνομικός του Ηρακλείου για να συμμετάσχει σε μία μεταγωγή, οι ώρες εκτός υπηρεσίας κι ο ελεύθερος χρόνος που θα κερδίσει έχει φέρει πολλές φορές (κατά το παρελθόν κυρίως) όργανα της τάξης που υπηρετούν στην ίδια υπηρεσία, αλλά δε τυγχάνουν της ίδιας αντιμετώπισης, σε σκληρή κόντρα. Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ και μετά το δυσάρεστο γεγονός που σημειώθηκε παραμονές Πρωτοχρονιάς στην Κατάρα με τη δολοφονία δύο αστυνομικών επιβεβαιώθηκαν τα ήδη γνωστά. Ότι δηλαδή η μεταφορά ατόμων είτε εντός Κρήτης είτε εκτός γίνεται κάτω από αντίξοες συνθήκες και δύσκολα τηρούνται τα προβλεπόμενα (αναλογία αστυνομικών με κρατούμενους). Όμως, πέρα από αυτά έχει συμβεί και το εξής παράδοξο: για κάποιους η συμμετοχή τους σε μία τέτοιου είδους διαδικασία ήταν και συνεχίζει ενδεχομένως να είναι κάτι το επιθυμητό. Εν αποστρατεία και εν ενεργεία αστυνομικοί που μίλησαν στην «Π» θέλησαν να καυτηριάσουν τα κακώς κείμενα της όλης διαδικασίας, τις ελλείψεις που παρατηρούνται και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή αστυνομικών και πολιτών, αλλά και κάποια «περίεργα» που πάντα πήγαιναν «πακέτο» με τις μεταγωγές. Εκτός των χρημάτων που πολλές φορές αποτέλεσαν το μήλο της Έριδος και ήταν η αιτία να χαλάσουν καλές επαγγελματικές σχέσεις, πολλοί ήταν οι αστυνομικοί- όπως μας κατήγγειλαν συνάδελφοί τους- οι οποίοι έβρισκαν την ευκαιρία να δουν τη μεταφορά λιγότερο επικίνδυνων κακοποιών ως ένα ταξιδάκι αναψυχής… Κι από ένα τέτοιο ταξίδι, σύμφωνα πάντα με αστυνομικούς που γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις, δεν μπορούσε να απουσιάζει το ασθενές φύλο! Δεν ήταν λίγες οι φορές κατά το παρελθόν που ο αστυνομικός θα έπαιρνε μαζί τη φίλη του για ένα ταξιδάκι δωρεάν, λέγοντας πως είναι ακόμη και … κρατούμενη. Από την άλλη πλευρά πολλές είναι και οι περιπτώσεις που άτομα της ΕΛ.ΑΣ που επιλέχθηκαν για συνοδεία δεν έκλεισαν μάτι, προκειμένου να μην συμβεί το παραμικρό κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.



Τι προβλέπεται



Στην κανονιστική διαταγή του 1987 για τις μεταγωγές κρατουμένων στην ξηρά αναφέρεται στο άρθρο ένα: οι μεταγωγές κρατουμένων στη ξηρά γίνονται με ειδικά προς τούτο υπηρεσιακά αυτοκίνητα. Κατʼ εξαίρεση, εάν δεν υπάρχουν ειδικά διαθέσιμα αυτοκίνητα, μπορεί να χρησιμοποιείται οποιοδήποτε υπηρεσιακό όχημα το οποίο κρίνεται κατάλληλο από το διοικητή της υπηρεσίας, που έχει την ευθύνη της μεταγωγής. Σύμφωνα με την Κ.Δ το Β Αστυνομικό Τμήμα Ηρακλείου εκτελεί τις μεταγωγές του οδικού δικτύου Νεάπολης- Ηρακλείου- Ρεθύμνης- Χανίων και αντίστροφα ως εξής: κάθε Τετάρτη Ηράκλειο- Νεάπολη και κάθε Πέμπτη Ηράκλειο – Ρέθυμνο Χανιά με επιστροφή την ίδια ημέρα. Οι μεταγωγές από Ηράκλειο για Πειραιά γίνονται κάθε Δευτέρα με το πλοίο της γραμμής.

Ως προς τον αριθμό κρατουμένων και συνοδών στο άρθρο 12 αναφέρεται ότι ο διοικητής της υπηρεσίας που έχει την ευθύνη της μεταγωγής ορίζει τους συνοδούς και τον επικεφαλής της συνοδείας για ασφαλή μεταγωγή των κρατουμένων. Σε μία μεταγωγή 10 ατόμων θα πρέπει να υπάρχουν πέντε αστυνομικοί συν ένας ακόμη. Το αλεξίσφαιρο γιλέκο και ο αυτόματος οπλισμός αναφέρονται στο ίδιο άρθρο της κανονιστικής διαταγής.

Εκπρόσωποι των συνδικαλιστικών φορέων της αστυνομίας χαρακτηρίζουν ως απαρχιωμένο το νομοθετικό πλαίσιο (της δεκαετίας του 60), το οποίο δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες και στον κίνδυνο που ελλοχεύει.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι όλοι οι κρατούμενοι είτε πρόκειται για δολοφόνους κατά συρροή, είτε απλά κλεφτρόνια χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνοι για απόδραση στο φάκελο που παραλαμβάνει ο επικεφαλής μίας μεταγωγής. Και μπορεί ο καθένας να είναι εν δυνάμει επικίνδυνος για απόδραση, ωστόσο αυτή η επισήμανση για όλα τα πρόσωπα δημιουργεί χρόνο με το χρόνο μία αδιαφορία για τον αστυνομικό συνοδό. «Το σωστό θα ήταν να γνωρίζαμε το “who is who” του καθενός ή έστω των πραγματικά αδίστακτων και επικίνδυνων κρατουμένων» μας είπε αξιωματικός της αστυνομίας. Από την άλλη πλευρά, όπως λέει ο ίδιος, δεν υπάρχει διαχωρισμός κρατουμένων. «Διαφορετική αντιμετώπιση χρειάζεται ένας λαθρομετανάστης για απέλαση και διαφορετική ένας ισοβίτης» Κατά τα λεγόμενά του, κακώς ο διευθυντής της φυλακής δεν είναι υποχρεωμένος να ενημερώνει εγκαίρως το διοικητή του τμήματος για τα άτομα που θα παραλάβει.

Στο Ηράκλειο το αίτημα για δημιουργία τμήματος μεταγωγών έρχεται και πάλι στο προσκήνιο. Αστυνομικός μας είπε ότι ως συνοδοί επιλέγονται άτομα μεγάλης ηλικίας που δε θα δείξουν την ίδια πυγμή με νεότερης ηλικίας συναδέλφους τους σε μία έκτακτη κατάσταση.



130 ευρώ



«Ένα δεύτερο μηνιάτικο έπαιρναν συνάδελφοί μου που έκαναν 5έως 6 μεταγωγές το μήνα. Έκαναν περιουσίες από αυτή την ιστορία. Είναι γνωστά τα άτομα αυτά και γνωστές είναι επίσης οι έχθρες που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας των μεταγωγών» τόνισε αστυνομικός που έχει αποστρατευθεί και είχε πάρει μέρος σε κάποιες μεταγωγές στον Πειραιά. Τα χρήματα για μία μεταγωγή στους άλλους νομούς της Κρήτης δεν είναι τόσα πολλά και φυσικά δεν υπάρχει το ίδιο ενδιαφέρον από πλευράς αστυνομικών.

«Ο αστυνομικός που θα πάρει μέρος τη Δευτέρα είναι εκτός υπηρεσίας μέχρι να μπει στο πλοίο. Την Τρίτη επιστρέφει και αν δεν έχει κόσμο είναι και πάλι ελεύθερος και την Τετάρτη το ίδιο». Σημειώνεται ότι συνοδοί δεν ορίζονται μονάχα αστυνομικοί του Β. Α.Τ αλλά και άτομα από άλλα τμήματα όταν θα ζητηθεί από την Αστυνομική Διεύθυνση ενίσχυση για μία μεταφορά στον Πειραιά.



Προβλήματα



Ακόμη και σήμερα η αναλογία κρατουμένων συνοδών σύμφωνα με τα όσα ορίζει ο νόμος, δεν τηρείται. «Δεν τηρούνταν ποτέ» μας είπε υψηλόβαθμος αξιωματικός. Σύμφωνα με πληροφορίες, πριν από λίγο καιρό 21 βαρυποινίτες για Πειραιά συνοδεύονταν από 8 συνοδούς και τον επικεφαλής. Υπάρχουν και πιο τρανταχτά παραδείγματα που δείχνουν τους κινδύνους που κρύβονται στη διάρκεια μίας μεταγωγής. Εβδομήντα έξι κρατούμενοι (15 ποινικοί) με 11 αστυνομικούς! Ακόμη όμως και μέσα στο καράβι που θεωρείται κλειστός χώρος δημιουργείται αίσθημα ανασφάλειας στους συνοδούς, λόγω του μικρού αριθμού των αστυνομικών. Οι συνοδοί χωρίζονται σε δύο βάρδιες και ο αριθμός τους μειώνεται στο μισό, αναφορικά με τη φύλαξη των κρατουμένων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. «Κανείς δε λέει ότι δεν πρέπει να ξεκουραστεί ο αστυνομικός κάποιες ώρες. Όμως όταν τα άτομα είναι τριπλάσια από τους συνοδούς και οι μισοί πάνε για ύπνο, καταλαβαίνετε τι μπορεί να συμβεί. Γι αυτό το λόγο θα πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των συνοδών και να τηρείται ο νόμος» σχολίασε ένστολος

Προβλήματα προκύπτουν ανά πάσα στιγμή ακόμη και μέσα στο πλοίο. Επιβάτες ,όπως μας είπαν κάποιοι αστυνομικοί συνοδοί, διαμαρτύρονται όταν βλέπουν κρατουμένους με χειροπέδες να βρίσκονται στον ίδιο χώρο μαζί τους. Ακόμη και οι γιατροί των νοσοκομείων που θα εξετάσουν έναν έγκλειστο θα ζητήσουν την αφαίρεση των χειροπέδων, ωστόσο είναι οι ίδιοι που θα ζητήσουν την επανατοποθέτησή τους, έχοντας αντιμετωπίσει ακόμη και βίαιη συμπεριφορά.



Αποδράσεις



Η πιο πρόσφατη περίπτωση απόδρασης σημειώθηκε πριν λίγους μήνες κατά τη μεταγωγή κρατουμένων από το Ηράκλειο στον Πειραιά. Δύο αστυνομικοί τέθηκαν σε διαθεσιμότητα και τους ασκήθηκε δίωξη για απόδραση κρατουμένων.

Το έδαφος για μία απόδραση είναι πιο πρόσφορο κατά τη μεταφορά στο νοσοκομείο, οπότε και οι έγκλειστοι προφασίζονται προβλήματα υγείας βρισκόμενοι μέσα στη φυλακή. Παλιότερα είχαν σημειωθεί αρκετά τέτοιου είδους περιστατικά με το πιο «περίεργο» να αφορά στην απόδραση ενός ηλικιωμένου αλλοδαπού αρχαιοκάπηλου από το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Ηρακλείου. Ο ηλικιωμένος που κάποιοι θυμούνται ότι ήταν Γάλλος και κάποιοι άλλοι Ολλανδός είχε γίνει «καπνός» ένα βράδυ που νοσηλευόταν κι όλοι πίστευαν ότι η κατάσταση της υγείας του είναι κρίσιμη. Τέλος, ένας ακόμη κρατούμενος έπαιζε «κρυφτούλι» με τους αστυνομικούς μέσα στο καράβι, όμως τελικά εντοπίστηκε κι ένας ακόμη τρόφιμος της Ν. Αλικαρνασσού δεμένος «πισθάγκωνα» ξέφυγε βρισκόμενος στην έξοδο της φυλακής για το νοσοκομείο. Κι αυτός βρέθηκε λίγες ώρες μετά στα δύο Αοράκια, όπου κρυβόταν.