Της Αννας Παπαδοκωστάκη
Ηρακλειώτης πειραματίστηκε και βρήκε μόνος του τα στοιχεία του προϊόντος με αγνά υλικά και φίνο άρωμα
Χωρίς ποτέ να έχει σχέση με τα σαπούνια, από μια ενασχόληση που ξεκίνησε ως χόμπι, ο Μανόλης Κουκουλάκης, κατάφερε , μόνος του χωρίς υπαλλήλους, με ελάχιστα μέσα και λίγα κεφάλαια να δημιουργήσει αγνά υπέροχα σαπούνια με το φίνο άρωμα του παραδοσιακού σαπουνιού και πειραματιζόμενος διαρκώς, μερικές πολύ αρωματικές φόρμες, με πολλά χρώματα. Στόχος του, να πάρει τη δόξα του σαπουνιού, μαθαίνοντας όλα τα μυστικά του!
Το αγνό λάδι και η κατάλληλη ισορροπία των υλικών, δηλαδή της καυστικής σόδας και του νερού η οποία ποικίλει ανάλογα με την οξύτητα του λαδιού και τις θερμοκρασίες που χρησιμοποιούνται, είναι τα βασικά μυστικά του καλού σαπουνιού. Όλα, τα ανακάλυψε και τα ανακαλύπτει σιγά-σιγά μόνος, κάνοντας πειραματικές παραγωγές στο εργαστήριο , διαβάζοντας παλιά βιβλία και σημειώσεις και ανασύροντας παραδοσιακές συνταγές.
Μελετώντας αλλά και βάζοντας στη σειρά ιστορικά στοιχεία, άρχισε να ασχολείται και με την ιστορία του σαπουνιού από τους αρχαίους χρόνους, ως σήμερα.
«Πιστεύω ότι κακώς η ανακάλυψη του σαπουνιού, που είναι για μένα η πιο σημαντική της ανθρωπότητας, αποδίδεται στους Ρωμαίους. Το σαπούνι πρέπει να ανακαλύφθηκε από τους Mινωίτες ή τους Σουμέριους, εντελώς συμπτωματικά. Οι αρχαίοι, έψηναν το κυνήγι τους στη φωτιά ως εξής: Έβαζαν δύο πέτρες που μπορεί να ήταν και ασβεστόλιθοι και ανάμεσα έκαιγαν τα ξύλα και στη συνέχεια, τοποθετούσαν το κρέας σε σούβλα. Οι ασβεστόλιθοι, περιέχουν ανθρακικό ασβέστιο το οποίο με τη μεγάλη θερμοκρασία μετατρεπόταν σε οξείδιο του ασβεστίου. Με την καύση των ξύλων παραγόταν στάχτη πάνω στην οποία έπεφτε το λίπος του ζώου, αλλά και το οξείδιο του ασβεστίου με μορφή σκόνης το οποίο με τη βροχή, μετατρεπόταν σε υδροξείδιο του ασβεστίου ένα ισχυρό αλκαλικό . Βέβαια, η στάχτη, περιέχει ανθρακικά αλκάλια τα οποία με το υδροξείδιο του ασβεστίου καυστικοποιούνται και μετατρέπονται σε υδροξείδιο του καλίου. Έτσι, το λίπος που περιέχεται στη στάχτη με την επίδραση του υδροξειδίου του καλίου και του νερού μετατρέπεται σε σαπούνι».
Οι αρχαίοι αλείφοντας το σώμα τους με στάχτη, στο πλαίσιο κάποιας τελετουργίας, ανακάλυψαν ότι…καθαρίζει.
Ο κ. Κουκουλάκης, έχει κάνει πείραμα, ανάβοντας φωτιά και ψήνοντας κρέας για να επιβεβαιώσει αυτήν την άποψη και να δημιουργήσει αυτά τα αρχέγονα σαπούνια που είχαν τη μορφή, κρέμας.
Στο εργαστήριο
Μπορεί οι γιαγιάδες μας να έφτιαχναν μόνες του το σαπούνι για τις ανάγκες των νοικοκυριών τους, όμως το να δημιουργήσει κάποιος μεγάλες ποσότητες και να τελειοποιήσει τα προιόντα που παράγει χωρίς την προσθήκη χημικών ή άλλων μη οικολογικών υλικών, χρειάζεται μεγάλη επιμονή και κυρίως πρέπει να είναι έτοιμος να ρισκάρει και να δεχτεί τις αποτυχίες.
«Ακόμα και φίλοι μου που είχαν ασχοληθεί παλιά, έβρισκαν διάφορες δικαιολογίες για να μην μου πουν τα μυστικά της δουλειάς, τα οποία ανακάλυψα μόνος μου. Χρειάζεται να είναι κανείς προσεκτικός να κάνει όλες τις ενέργειες που απαιτούνται στην ώρα τους για να μην υπάρξουν προβλήματα», τονίζει.
Βασικό εργαλείο της δουλειάς αυτής είναι ένα μεγάλο καζάνι όπου ζεσταίνεται το λάδι, το οποίο μπορεί να είναι χαμηλής οξύτητας, μερικών γραμμών που δίδει το άσπρο σαπούνι η πυρηνέλαιο που δίδει το πράσινο σαπούνι το οποίο μετά από έκθεση στον ήλιο ασπρίζει γιατί καταστρέφεται η χλωροφύλλη του. Στο ζεστό λάδι εισάγεται το νερό και η καυστική σόδα καθώς επίσης οι χρωστικές ουσίες σαπωνοποιίας.
Η διαδικασία, μετέρχεται διάφορες φάσεις και ένας έμπειρος τεχνίτης, καταλαβαίνει ότι είναι έτοιμο τη μίγμα από τη μυρωδιά και την αφή. Τρίβοντας στα δάχτυλα, λίγη από αυτή την κρέμα, σχηματίζει μικρά «λέπια» και τότε είναι έτοιμη.
Το καζάνι, σκεπάζεται στη συνέχεια με μονωτικά υλικά έτσι ώστε να παραμείνει ζεστό το μίγμα για 48 ώρες στους 70 βαθμούς Κελσίου. Στη συνέχεια, αυτή η κρέμα, που είναι πηχτή σαν μέλι, ρίχνεται σε καλούπια και στερεοποιείται σε φυσικό περιβάλλον. Μετά από 2-3 μέρες, ο κ. Κουκουλάκης, χρησιμοποιώντας ειδικά μαχαίρια, τα κόβει σε πλακίδια, τα σφραγίζει με το χέρι, βάζοντας από πάνω μια μεγάλη σφραγίδα με τη φίρμα των σαπουνιών την οποία χτυπά με ένα μεγάλο σφυρί για να είναι εμφανής.
Σύμφωνα με τον κ. Κουκουλάκη, υπάρχουν διάφοροι μέθοδοι, παραγωγής των σαπουνιών, και μια από αυτές είναι χωρίς να βράσει το λάδι, δια χυλώσεως. Ο μάστορας, πρέπει να ξέρει ακριβώς τη θερμοκρασία του λαδιού γιατί η προσθήκη της καυστικής σόδας, ζεσταίνει το νερό στους 92 βαθμούς.
Η πρώτη παραγωγή, του κ. Κουκουλάκη, ξεκίνησε από την …ταράτσα του σπιτιού σε πολύ μικρή ποσότητα και επεκτάθηκε σιγά-σιγά, χωρίς να έχει ξεφύγει από τον χαρακτήρα μια μικρής προσωπικής βιοτεχνίας, όπου όλα γίνονται με το χέρι και από ένα μόνο άνθρωπο. Η Σαπωνοποιία Κρήτης, όπως έχει ονομάσει την επιχείρηση του, λειτουργεί εδώ και μερικά χρόνια και συνεργάζεται με ορισμένα καταστήματα στην Αθήνα και το Ηράκλειο.
Αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας είναι η παραγωγή διαφόρων τύπων σαπουνιών, όπως το «ΕΛΣΑ» από αγνό λάδι ελιάς το «Filia» από οικολογικό λάδι και πιο φινετσάτων μορφών, όπως τα ʽEros” και “Iris”τα οποία είναι χρωματιστά και αρωματικά.
«Τα διαφανή σαπούνια, έχουν άλλη επεξεργασία και ισορροπία υλικών τα οποία εισάγονται με ακρίβεια. Πρέπει να είναι κανείς στα «χάι» του , όπως ένας ζωγράφος για να τα δημιουργήσει», μας είπε.

