Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Με ανάμεικτα συναισθήματα «υποδέχθηκαν» οι κτηνοτρόφοι και οι τυροκόμοι της Κρήτης την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου να καταχωρίσει την ονομασία «Φέτα» ως ελληνική. Ικανοποίηση επειδή η φέτα αναγνωρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι είναι αποκλειστικά ελληνικό προϊόν και δυσαρέσκεια διότι η ίδια η ελληνική πολιτεία έχει απαγορεύσει στην Κρήτη να παράγει το παραδοσιακό προϊόν της! Ως γνωστό, στο νησί μας απαγορεύεται η παραγωγή φέτας, κάτι το οποίο είναι τώρα αποφασισμένοι να ανατρέψουν οι τοπικοί φορείς.



Μόνο ελληνική η φέτα!



Ιστορική χαρακτήρισε χθες ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Ευάγγελος Μπασιάκος την τελεσίδικη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου να καταχωρηθεί η επωνυμία «φέτα» ως ελληνική. Κι όλοι τώρα εκτιμούν ότι το εμπόριο του προϊόντος θα αυξηθεί κάτι το οποίο θα ωφελήσει την ελληνική (πλην της Κρήτης) τυροκομία και κτηνοτροφία.

Με την απόφασή του το Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές της Γερμανίας και της Δανίας, οι οποίες με την υποστήριξη της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, είχαν ζητήσει την ακύρωση της καταχώρισης της «φέτας» ως ΠΟΠ υπέρ της Ελλάδας. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, οι χώρες αυτές δεν απέδειξαν ότι η εκτίμηση της Επιτροπής, η οποία είχε κρίνει ότι ο όρος «φέτα» δεν έχει καταστεί κοινή ονομασία, είναι εσφαλμένη. Έτσι, με τη χθεσινή απόφαση του Δικαστηρίου η ονομασία αυτή προστατεύεται σε κοινοτικό επίπεδο και μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για το τυρί που προέρχεται από την Ελλάδα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την απόφαση, η ονομασία «φέτα» δεν έχει καταστεί κοινή ονομασία ενός γεωργικού προϊόντος ή ενός τροφίμου και, επομένως, δεν αποτελεί ονομασία γένους. Το Δικαστήριο διαπιστώνει ακόμη ότι λευκά τυριά άλμης παρασκευάζονται όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε διάφορες χώρες των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Μεσογείου, τα τυριά, όμως, αυτά είναι γνωστά στις χώρες αυτές με άλλες ονομασίες και όχι με την ονομασία «φέτα».



Η «περιπέτεια» της φέτας



Σε ό,τι αφορά το ιστορικό της υπόθεσης υπενθυμίζεται ότι το 2002, η Επιτροπή καταχώρισε την ονομασία «φέτα» ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) για το λευκό τυρί άλμης από την Ελλάδα. Η ονομασία αυτή είχε καταχωριστεί μια πρώτη φορά, το 1996, με αίτηση της Ελλάδας.

Ωστόσο, το Δικαστήριο, κατόπιν προσφυγής της Δανίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας, ακύρωσε την καταχώριση αυτή το 1999, με την αιτιολογία, μεταξύ άλλων, ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η ονομασία αυτή χρησιμοποιείτο από πολλού χρόνου σε ορισμένα κράτη μέλη πλην της Ελλάδας. Σημειώνεται ότι για να προστατεύεται ως ΠΟΠ, μια παραδοσιακή ονομασία όπως η «φέτα», η οποία δεν αποτελεί όνομα μιας περιοχής, ενός τόπου ή μιας χώρας , πρέπει να περιγράφει ένα γεωργικό προϊόν ή τρόφιμο που κατάγεται από ένα οριοθετημένο γεωγραφικό περιβάλλον, το οποίο περιλαμβάνει ιδιαίτερους φυσικούς και ανθρώπινους παράγοντες και είναι ικανό να προσδώσει σ' αυτό το γεωργικό προϊόν ή τρόφιμο τα ειδικά χαρακτηριστικά του. Η γεωγραφική ζώνη την οποία οριοθετεί η ελληνική νομοθεσία περιλαμβάνει αποκλειστικά το έδαφος της ηπειρωτικής Ελλάδας και το Νομό Λέσβου.

Με την απόφασή του το Δικαστήριο έκρινε ότι η εκτατική βοσκή και η διαχείμαση, οι οποίες αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους της εκτροφής προβατίνων και αιγών που χρησιμοποιούνται για την προμήθεια της πρώτης ύλης του τυριού «φέτα», αποτελούν καρπό μιας πατρογονικής παράδοσης που επιτρέπει την προσαρμογή στις κλιματικές μεταβολές και στις συνέπειές τους στη διαθέσιμη βλάστηση.

Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη αυτόχθονων φυλών αιγοπροβάτων μικρού μεγέθους, πολύ λιτοδίαιτων και ανθεκτικών, που μπορούν να επιζήσουν σε ένα ελάχιστα γενναιόδωρο από ποσοτικής απόψεως περιβάλλον το οποίο, ωστόσο, είναι ποιοτικά προικισμένο με μια άκρως διαφοροποιημένη ειδική χλωρίδα που χαρίζει στο τελικό προϊόν ιδιαίτερο άρωμα και γεύση. Η όσμωση μεταξύ των προαναφερόμενων φυσικών παραγόντων και των ειδικών ανθρώπινων παραγόντων, ιδιαίτερα η παραδοσιακή μέθοδος παρασκευής που απαιτεί οπωσδήποτε στράγγισμα- χωρίς πίεση, χάρισε στο τυρί φέτα εξαιρετική διεθνή φήμη, αναφέρει ακόμη το Δικαστήριο στην απόφασή του.

Σύμφωνα με το Δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι η παραγωγή φέτας σε άλλα κράτη μέλη πλην της Ελλάδας είναι σχετικά σημαντική και έχει διαρκέσει επί ικανό χρονικό διάστημα (στη Γαλλία από το 1931, στη Δανία από τη δεκαετία του 1930 και στη Γερμανία από το 1972), η παραγωγή φέτας εξακολουθεί να είναι συγκεντρωμένη στην Ελλάδα, η οποία αντιπροσωπεύει το 85 % της κοινοτικής ετήσιας κατανάλωσης κατ' άτομο.

Η πλειονότητα των καταναλωτών στην Ελλάδα θεωρεί ότι ονομασία «φέτα» έχει γεωγραφική σημασία και δεν είναι κοινή. Στα άλλα κράτη μέλη, η φέτα διατίθεται συνήθως στο εμπόριο με ετικέτες που παραπέμπουν στις ελληνικές πολιτιστικές παραδόσεις και στον ελληνικό πολιτισμό. Έτσι, οι καταναλωτές στα κράτη μέλη αυτά αντιλαμβάνονται τη φέτα ως τυρί συνδεόμενο με την Ελλάδα, ακόμα και αν, στην πραγματικότητα, έχει παραχθεί σε άλλο κράτος- μέλος.



Σε δύο χρόνια θα αποσυρθούν οι ξένες ετικέτες



Την ικανοποίηση τους για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου εξέφρασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αλλά οι παραγωγοί τυριού τέτοιου τύπου έχουν το περιθώριο μέχρι τις 15 Οκτωβρίου του 2007 να αποσύρουν τις ετικέτες τους με την ένδειξη «φέτα», σύμφωνα με παλαιότερη απόφαση της Κομισιόν. "Η απόφαση αυτή δημιουργεί σημαντικό προηγούμενο για τον ορισμό μιας γεωγραφικής ένδειξης", δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα Γεωργίας Μάικλ Μαν. "Αυτό είναι σημαντικό για το μέλλον της πολιτικής μας όσον αφορά τις γεωγραφικές ενδείξεις, την οποία υποστηρίζουμε στις διεθνείς διαπραγματεύσεις", συνέχισε, κρίνοντας ότι αυτό "δείχνει ότι το σύστημά μας λειτουργεί".



«Φέτα ελληνική αλλά όχι…κρητική!»



Την πικρία του για το θέμα εξέφρασε μιλώντας στην «Π» ο πρόεδρος του συλλόγου Τυροκόμων νομού Ρεθύμνου και Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Τυροπαραγωγών Ελλάδος κ. Κώστας Κλάδος, που συμμετείχε στη «μάχη» της χώρας μας να καταχωρηθεί η φέτα ως ελληνική. «Είναι ανήκουστο! Φέτα ελληνική αλλά όχι κρητική. Θα κάνουμε ότι μπορούμε για να μη συνεχιστεί αυτή η κατάσταση» υπογραμμίζει ο κ. Κλάδος.

Ο ίδιος αναφέρεται σε ιστορικές πηγές και συγκεκριμένα σε έκδοση του 1919 με τίτλο «Τυροκομικός Οδηγός» στην οποία περιγράφεται σαφέστατα η διαδικασία παραγωγής φέτας το 1900 στην Κρήτη!

Να σημειωθεί ότι πολλές φορές ο σύλλογος Τυροκόμων νομού Ρεθύμνου αλλά και η Ομοσπονδία Τυροπαραγωγών έχουν θέσει το θέμα στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, έχουν πάρει υποσχέσεις για ένταξη και της Κρήτης στις περιοχές παραγωγής φέτας, αλλά δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα το παραμικρό…

Υπενθυμίζεται ότι η εξαίρεση της Κρήτης από τις περιοχές παραγωγής φέτας έγινε όταν καταρτίστηκε ο φάκελος της χώρας μας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξαιρέθηκαν χωρίς αιτιολογικό, όλες οι νησιώτικες περιοχές της χώρας, πλην της Λέσβου.

Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις της «Π» ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων νομού Ηρακλείου κ. Ζαχαρίας Σπυριδάκης τόνισε ότι είναι αυτονόητο πως είναι άδικη η εξαίρεση της Κρήτης. Επεσήμανε μάλιστα ότι η Ομοσπονδία θα επιδιώξει την ένταξη και της Κρήτης στις περιοχές που παράγουν το εκλεκτό τυρί κάτι που θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της κτηνοτροφίας του τόπου μας.

Αλλά και ο πρόεδρος της Ένωσης Μονοφατσίου κ. Γιώργος Ξυλούρης, δήλωσε αποφασισμένος να προωθήσει το θέμα της παραγωγής φέτας και στην Κρήτη. Όπως είπε, η Ένωση Μονοφατσίου προωθεί την δημιουργία σύγχρονης μονάδας τυροκομίας, βιολογικής και συμβατικής, στην οποία θα επιδιωχθεί να παράγεται νόμιμα και φέτα. «Έχουμε μπροστά μας μία μεγάλη επένδυση. Δεν θα αφήσουμε να περάσει έτσι το θέμα, είπε ο κ. Ξυλούρης και πρόσθεσε: Θα παρέμβουμε στην πολιτική ηγεσία ώστε να ληφθεί απόφαση για την ένταξη και της Κρήτης στις περιοχές που παράγουν φέτα».