Της Αννας Κωνσταντουλάκη

Για τον γνωστό σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, το καθήκον ενός καλλιτέχνη, είναι να προτείνει την ομορφιά, έως θανάτου και να μην υποχωρεί ποτέ και για τίποτα.

Σήμερα, προετοιμάζεται για τα γυρίσματα της νέας του ταινίας “El Greco”, αναμένει την εξομολόγηση του “παππού Γκρέκο”, και μοιράζεται μαζί μας, κάποιες σκέψεις του για την τέχνη και τη ζωή.

Εσείς τρώτε αυγά και κοτόπουλο;

- Βεβαίως και τρώγω... και δεν αφήνομαι να παρασυρθώ από την τρομολαγνία των ανθρωποφάγων μέσων ενημέρωσης που μεγιστοποιούν το ελάχιστο, και ελαχιστοποιούν το μέγιστο.

Τι σας κάνει να σκέπτεσθε ότι ζούμε στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας;

- Η απεχθής ελληνική καθημερινότητα της αγένειας και των πολλαπλών θορύβων.

Τι σας κάνει να σκέπτεσθε ότι η Ελλάδα είναι μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα;

- Σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα δεν είναι και κατά μια έννοια ευτυχώς. Και δε χρειάζεται να γίνουμε Ευρωπαίοι «αυτής» της Ευρώπης. Η Ευρώπη πρέπει να γίνει Ελλάδα!!!

Τι θέλετε να δώσετε στον κόσμο με τη νέα σας ταινία El Greco;

- Τίποτα.... και τα πάντα...

Ποια στοιχεία του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς σας, θα θέλατε να είναι διαφορετικά;

- Το ζήτημα δεν είναι, πώς κάποιος θα ήθελε να είναι. Αλλά πώς «αποδέχεται» αυτό που είναι...

Ποιες κινηματογραφικές ταινίες έχετε ζηλέψει και θα θέλατε να είχατε σκηνοθετήσει εσείς;

- Την ταινία «Αντρέι Ρουμπλιώφ» του Ταρκόφσκι. Μέσα από έναν Ρώσο ζωγράφο (μαθητή του Κρητικού Θεοφάνη), ο Ταρκόφσκι έδειξε τα μύχια της ρωσικής ψυχής.

Από τις ελληνικές ταινίες, την «Ευδοκία» του Αλέξη Δαμιανού και την «Εαρινή σύναξη των αγροφυλάκων» του Δήμου Αβδελιώδη.

Έλληνες και ξένοι ηθοποιοί. Ποιους ξεχωρίζετε;

- Ο καλύτερος Έλληνας ηθοποιός που γνώρισα και συνεργάστηκα μαζί του είναι ο αείμνηστος, πλέον, Βασίλης Διαμαντόπουλος. Ιδιοφυής... Μέγιστος. Από τους ζώντες (να ‘ναι καλά), ο Δημήτρης Καταλειφός. Όσο για τους ξένους, ε, είναι πολλοί!!!

Όταν επισκέπτεσθε την Κρήτη, όχι για δουλειά αλλά για αναψυχή, τι σας αρέσει να κάνετε;

- Να περπατώ στους δρόμους όπου πρωτογνώρισα τον κόσμο, εκεί που πρωτοείδα πίσω από ψηλές φοινικιές τα αστέρια και το σύμπαν, εκεί που περπάτησα με φίλους και ιδεολογίες, πρωτοερωτεύθηκα, πόνεσα, εκεί που κατανόησα και συμφιλιώθηκα με το πεπρωμένο μου.

Και τα δροσερά βράδια να συνευρίσκομαι με αγαπημένους φίλους απολαμβάνοντας την ιδιαίτερη κρητική πνευματικότητα και ευφυΐα, συνοδεία καλού κρητικού φαγητού και ευεργετικής χαλαρότητας.

Υπάρχει κάποιο σίριαλ στην τηλεόραση που πιστεύετε ότι φέτος ξεχωρίζει;

- Δεν ξέρω. Δεν παρακολουθώ... τώρα ασκητεύω και νηστεύω καλλιτεχνικά πριν την εξομολόγησή μου στον «παππού Γκρέκο».

Έχετε μεταφυσικές ανησυχίες;

- Εννοείτε πως τοποθετούμαι απέναντι στο θάνατο; Το έχω ξεκαθαρίσει το θέμα (ή τουλάχιστον έτσι νομίζω...): Τούτη η ζωή είναι ένας κύκλος της ψυχής, ενός μακρύτατου ταξιδιού. Καλοδεχούμενος ο επόμενος.

Αγαπημένα φαγητά

- Ό,τι κάνει την ψυχή να θυμηθεί, ευφραίνοντας... Ό,τι δηλαδή μου διεγείρει τις παιδικές μνήμες από τις γενέθλιες γωνιές και το Ηράκλειο της εφηβείας μου.

Ο Αλέξανδρος, ο γιος σας, τι λέει ότι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει;

- Δεν μαρτυρά... κι εγώ δεν ερωτώ... Πάντως με τον κόσμο που σχεδιάζεται από τους ανόητους επικυρίαρχους, δεν θα ήθελα να είμαι στη θέση του.

Ιδεαλιστής ή τώρα πια, κυρίως ρεαλιστής;

- Ιδεαλιστής. Αλλά έξω από τις ιδεολογίες (προσωρινές, άλλωστε) του 20ου αιώνα: Ιδεαλιστής (και ακτιβιστής) της Ελληνικής Οικουμενικής Ιδεολογίας. Η ανθρωπότητα θα ευεργετηθεί απ’ αυτήν, όποτε την «ανακαλύψει»... σε 4 αιώνες ίσως;

Δώστε μας τον ορισμό του απολίτιστου ανθρώπου

- Εκείνος που νομίζει πως όλα κινούνται γύρω από αυτόν...

Ποιον θεωρείτε πολιτισμένο άνθρωπο;

- Τον άνθρωπο που δρα κατανοώντας πως μόνο με θετική ενέργεια και δοτικότητα προς τους άλλους, μπορούμε να κάνουμε καλύτερο τον κόσμο.

Σας προκαλούν κάποιο ενδιαφέρον οι πολιτικοί και η πολιτική;

- Όχι βεβαίως... Οι πολιτικοί και η πολιτική είναι στον αντίποδα των δικών μου πιστεύω: Εκείνοι επιδιώκουν το εφικτό, ενώ η τέχνη διεκδικεί κα προτείνει απαιτητικά το ανέφικτο, ουσιαστικά την εσώτερη επικοινωνία με τον «παλμό» του σύμπαντος... Άρα...

Πώς ξεχωρίζετε έναν καλό σκηνοθέτη;

- Από το «εύρος» των συγκινησιακών δονήσεων που εκπέμπει και κατά πόσο δρουν παρηγορητικά στους ανθρώπους απαλύνοντας τον πόνο (έστω και για λίγο) από τα αιώνια αναπάντητα ερωτήματα: ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού πάμε...

Έναν καλό άνθρωπο;

- Από τον «όγκο» της θετικής ενέργειας που εκπέμπει στους συνανθρώπους του και από το μέγεθος της φιλαλληλίας του.

Το καθήκον ενός καλλιτέχνη;

- Να προστατεύει την ομορφιά έως θανάτου... και να μην υποχωρεί ποτέ και για τίποτα.