Στο πρόβλημα που δημιουργήθηκε πρόσφατα και στην αντιπαράθεση των δημάρχων αναφέρεται με ανακοίνωση του ο ΟΛΗ που υπογράφεται από τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Οργανισμού κ. Γ. Βιδάκη.
Στην ανακοίνωση αναφέρεται:
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Με ιδιαίτερη λύπη ενημερωθήκαμε για τις ενέργειες και δηλώσεις των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατά το τελευταίο διήμερο με αφορμή την απόφαση του Δ.Σ. του Ο.Λ.Η για επέκταση της χερσαίας ζώνης του λιμανιού Ηρακλείου σε ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο της πόλης. Είδαν «επεκτατισμό», και «ιμπεριαλισμό» στον Ο.Λ.Η. αλλά και τον εαυτό τους σαν «αφεντικό» του τόπου.
Αναρωτιόμαστε: Έτσι αντιλαμβάνονται το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης; Έτσι αντιλαμβάνονται τη σχέση του λιμανιού με την πόλη; Σαν σχέση ανταγωνιστική που η μόνη ισορροπία που μπορεί να προκύψει είναι αυτή της υπαγωγής του λιμανιού στην κυριαρχία της τοπικής αυτοδιοίκησης και όχι η αμοιβαία συνεργασία για το μέγιστο όφελος της πόλης;
Για το ρόλο του λιμανιού Ηρακλείου
Ένα εμπορικό κέντρο σαν το Ηράκλειο και μάλιστα στο νησιώτικο χώρο, δεν θα μπορούσε να ζήσει και να αναπτυχθεί χωρίς το λιμάνι του και οι κάτοικοι του και οι παραγωγικές τάξεις της Κρήτης το γνώριζαν καλά, αποδίδοντας τη δέουσα σημασία και κάνοντας θυσίες γι αυτό. Στα 100, περίπου χρόνια λειτουργίας του ο φορέας διαχείρισης του λιμανιού πρόσφερε υπηρεσίες στην ανάπτυξη του τόπου. Από την πολιτεία χαρακτηρίστηκε σαν λιμάνι εθνικής σημασίας ακριβώς λόγω του κεντρικού του ρόλου εξυπηρέτησης ολόκληρης της ενδοχώρας του νησιού. Δεν είναι αυτονόητο, λοιπόν ότι η μετατροπή του σε λιμάνι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όπως έχει διεκδικηθεί να γίνει από την Τοπική Αυτοδιοίκηση την τελευταία δεκαετία συνιστά και υποβιβασμό του ρόλου του;
Για την εκτέλεση των έργων στη ζώνη λιμένων
Εδώ και δεκαετίες ο φορέας του λιμανιού λειτούργησε σαν φορέας αρμόδιος για την παροχή λιμενικών υπηρεσιών στον Νομό Ηρακλείου. Παρά τις δυσκολίες να ανταποκριθεί στο ρόλο αυτό εξ αιτίας δυσχερειών σε χρηματοδοτήσεις, προβλήματα του θεσμικού πλαισίου κλπ ο φορέας του λιμανιού συγκέντρωσε πείρα όχι μόνο για την εκτέλεση των με τη στενή έννοια εννοουμένων λιμενικών έργων, αλλά και για τις διαδικασίες αδειοδότησης των έργων και ένταξής τους σε χρηματοδοτικά προγράμματα.
Παράλληλα δημιουργήθηκε ένα θεσμικό πλαίσιο ήδη από το 1940, με το πρώτο θεσμικό πλαίσιο για τον αιγιαλό και την παραλία, που περιλαμβάνει και τον τρόπο καθορισμού της χερσαίας ζώνης αλλά και τον τρόπο εκτέλεσης των έργων στη χερσαία ζώνη μέσα από το οποίο οι φορείς των λιμανιών μπορούν με πολύ πιο ευέλικτο και σύντομο τρόπο να εκτελούν έργα σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο φορέα ή ιδιώτη. Οι ρυθμίσεις αυτές διατηρήθηκαν στον Ν.2971 του 2001 για τον αιγιαλό και την παραλία βάσει των διατάξεων του οποίου εύκολα διαπιστώνεται, συγκρίνοντας το άρθρο 18 για τα έργα στη ζώνη λιμένα με το άρθρο 14 για εκτέλεση έργων στον αιγιαλό και παραλία, πόσο απλούστερη και συντομότερη είναι αυτή η διαδικασία για τους φορείς των λιμανιών που εκτελούν έργα στη ζώνη λιμένος.
Έτσι, αν ένας Δήμος προχωρήσει για την εκτέλεση έργων από κοινού με ένα φορέα διοίκησης λιμανιού στην κατασκευή έργων, έτσι όπως προβλέπεται από το άρθρο 25 του ίδιου παραπάνω νόμου, διευκολύνεται διαδικαστικά αλλά και ουσιαστικά αφού οι τεχνικές υπηρεσίες των Δήμων δεν έχουν ασχοληθεί ποτέ με έργα λιμενικά με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υλοποίηση λιμενικών έργων.
Αυτό ισχύει βέβαια πολύ περισσότερο στην περίπτωση Δήμων που δεν διαθέτουν καν τεχνικές υπηρεσίες. Γι αυτό το ΥΕΝ τα τελευταία χρόνια σε αιτήματα Δήμων του Νομού μας είτε να αναλάβει ο ΟΛΗ συνολικά τη διαχείριση των λιμανιών τους είτε συγκεκριμένες παρεμβάσεις και έργα, έχει υποδείξει εγγράφως και επανειλημμένα το δρόμο της σύναψης προγραμματικών συμβάσεων με τον ΟΛΗ. Η περίπτωση σύναψης τέτοιων συμβάσεων εμπεριέχει και το πλεονέκτημα πρόσβασης των Δήμων σε τομεακά χρηματοδοτικά προγράμματα του ΥΕΝ που σε άλλη περίπτωση οι Δήμοι που δεν έχουν συστήσει Δημοτικά Λιμενικά Ταμεία δεν έχουν. Εξ άλλου με τις ίδιες τις προγραμματικές συμβάσεις προσδιορίζονται υποχρεωτικά και από το νόμο οι υποχρεώσεις και τα οφέλη των συμβαλλομένων.
Είναι σκόπιμο να υπενθυμίσουμε εδώ ότι τα έργα ανάπλασης του παραλιακού μετώπου του Δήμου Ηρακλείου περιέχουν και καθαυτό λιμενικά έργα όπως αυτά της προστασίας του θαλάσσιου τείχους και της προστασίας της ακτής αλλά και τις διαμορφώσεις της εκβολής του ποταμού Γιόφυρου.
Για όλα τα παραπάνω, βέβαια, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί ο καθορισμός λιμενικής ζώνης.
Για την ανάπτυξη του τουρισμού και αναψυχής
Η αντίληψη που έχει δημιουργηθεί σήμερα είναι ότι ένας φορέας διαχείρισης λιμανιού πρέπει να ασχολείται μόνο με την επιβατική και εμπορική κίνηση. Αυτό είναι απόλυτα λαθεμένο. Αν το λιμάνι είναι μια από τις σοβαρότερες υποδομές για την ανάπτυξη ενός τόπου και αφού όλοι γνωρίζουμε και δεχόμαστε τη σημασία του τουρισμού στην παρούσα συγκυρία αλλά και τη σχέση του με τις υποδομές μεταφορών, γίνεται αυτονόητο ότι ο τομέας αυτός δεν αποτελεί δυνατότητα αλλά υποχρέωση του φορέα του λιμανιού να τον υπηρετήσει. Ο παράγοντας αυτός, που προβλέπεται στο θεσμικό πλαίσιο για τα λιμάνια από το 1938 μέχρι και σήμερα, έχει σταθεί καθοριστικός και στον σχεδιασμό για το λιμάνι από την εποχή που το λιμάνι υλοποίησε τα πρώτα έργα πολιτισμού με την αποκατάσταση του θαλάσσιου τείχους στην περιοχή Μπεντενάκι και τα πρώτα έργα τουρισμού και αναψυχής με τη διαμόρφωση της ίδιας περιοχής μέχρι και το ενετικό λιμάνι, με την κατασκευή της Μαρίνας και μέχρι σήμερα με τις σχετικές προβλέψεις του Master Plan.
Αλλά και η διάθεση χώρων και εκτέλεση έργων για τους δημότες απορρέει από τον δημόσιο χαρακτήρα του φορέα του λιμανιού. Υπενθυμίζουμε ενδεικτικά την κατασκευή του πρώτου ηλεκτρικού εργοστασίου της πόλης που κατασκευάστηκε ταυτόχρονα με το λιμάνι και για τις δικές του ανάγκες και στη συνέχεια αποδόθηκε στο Δήμο Ηρακλείου, την υλοποίηση του έργου της παραλιακής λεωφόρου που κατασκευάστηκε σταδιακά τις δεκαετίες '60 και ΄70 σε ολόκληρο το νότιο μέτωπο του λιμανιού και σήμερα εξυπηρετεί εκτός από το λιμάνι την πόλη, τη λειτουργία του θεατρικού σταθμού και του ΚΤΕΛ υπεραστικών λεωφορείων στις δύο λιθόκτιστες αποθήκες που κατασκευάστηκαν το 1938 για τις ανάγκες του λιμανιού.
Υπενθυμίζουμε ακόμα την διεύρυνση του χώρου αναψυχής του ενετικού λιμανιού με μετατόπιση της επιβατικής κίνησης ανατολικότερα μετά από την κατασκευή των νέων έργων στο λιμάνι και τον νεώτερο σχεδιασμό από το Master Plan, όπως επίσης τη χρήση του προσήνεμου μώλου που καθιερώθηκε στην πράξη σαν ιδιαίτερα προσφιλής χώρος περιπάτου των δημοτών και που πρόσφατα χρηματοδοτήθηκε η υλοποίησή του.
Ο ΟΛΗ είναι ένας φορέας κοινής ωφέλειας
Ο Ν.2932/01 προσδιορίζει με σαφήνεια τον χαρακτήρα του ΟΛΗ σαν φορέα κοινής ωφέλειας με σκοπό την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Ο ΟΛΗ παραμένει μια εταιρεία μονομετοχική του Δημοσίου και είναι γνωστό σε όλους ότι η μετατροπή αυτή έγινε για να μπορεί ο φορέας να είναι περισσότερο ευέλικτος. Οι αλλαγές αυτές που έγιναν και συνεχίζονται να γίνονται τα τελευταία χρόνια στην κατεύθυνση στενότερης συνεργασίας των φορέων του Δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα και αξιοποίησης των ιδιωτικών κεφαλαίων σε όφελος της ανάπτυξης δεν αφορούν μόνο στον φορέα του λιμανιού αλλά σε ολόκληρο το Δημόσιο Τομέα συμπεριλαμβανομένης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είχε τη δυνατότητα να συστήσει και έχει συστήσει φορείς ιδιωτικού δικαίου πολύ πριν να έχουν αυτή τη δυνατότητα οι φορείς των λιμανιών και έχει προχωρήσει σε αποφάσεις για υλοποίηση έργων με αυτοχρηματοδότηση πριν ξεκινήσει να το κάνει ο φορέας του λιμανιού.
Ο Ν.2932 και η Υπουργική Απόφαση καθορισμού του χώρου δικαιοδοσίας του ΟΛΗ στο λιμάνι Ηρακλείου και στο λιμάνι Λινοπεραμάτων, χώρων που παραχωρήθηκαν στον ΟΛΗ με τη σχετική Σύμβαση Παραχώρησης πρακτικά στέρησε τη δυνατότητα από τον ΟΛΗ να παρεμβαίνει αυτόνομα σε άλλους χώρους.
Αυτό δεν τον εμπόδισε όμως, παρά τον πολυσυζητημένο χαρακτήρα του ιδιωτικού δικαίου, να συνδράμει όλες τις υπηρεσίες που εκτέλεσαν λιμενικά έργα στον Νομό (Νομαρχία, Υπηρεσίες Υπουργείου Γεωργίας, Δήμους). Δεν τον εμπόδισε να αποφασίζει τη διάθεση χρημάτων ή να βοηθάει στην εξεύρεση χρηματοδότησης ή να εκπονεί μελέτες ή και να εκτελεί ακόμα και έργα στα νότια λιμάνια του Νομού όταν αυτό στάθηκε αναγκαίο και έγινε στα λιμάνια Κόκκινου Πύργου, Κερατόκαμπου, Άρβης, Τσούτσουρα, και Χερσονήσου.
Για το αμοιβαίο συμφέρον στην από κοινού υλοποίηση έργων
Πού, λοιπόν εντοπίζεται η προσπάθεια του ΟΛΗ να υποκαταστήσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση, πώς την παραπλάνησε, και πού βρίσκεται το μονομερές όφελος του ΟΛΗ στις προτάσεις και ενέργειές του;
Δεν ωφελείται ο Δήμος Αλικαρνασσού από το γεγονός ότι ο ΟΛΗ παραχώρησε χώρο της λιμενικής ζώνης στην περιοχή των εγκαταστάσεων της ΒΡ προκειμένου να κατασκευαστεί ο παραλιακός δρόμος, εξ ολοκλήρου, κατά τα άλλα, μέσα στο χώρο δικαιοδοσίας του Δήμου Αλικαρνασσού όπου θα μπορεί να προχωρήσει τα έργα ανάπλασης και από το γεγονός ότι δρομολογήθηκε διαδικαστικά και σε επίπεδο σχεδιασμού το αλιευτικό καταφύγιο που αποτελούσε όραμα του Δήμου εδώ και δεκαετίες;
Δεν έχει ωφεληθεί ο Δήμος Ηρακλείου από όσα αναφέραμε παραπάνω και δεν μπορεί να ωφεληθεί ακόμα στην υλοποίηση των έργων του παραλιακού μετώπου με τη διαδικασία που περιγράψαμε;
Δεν έχει ήδη ωφεληθεί ο Δήμος Γαζίου από ένα λιμάνι, αυτό της Παντάνασσας που άρχισε να υλοποιείται πριν καν συσταθεί και οργανωθεί Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο αφού όμως χρειάστηκε γι αυτό προεργασία δεκαετίας που έκανε το Λιμενικό Ταμείο Ηρακλείου για την εκπόνηση και ωρίμανση των μελετών και για την ένταξή του στο τομεακό πρόγραμμα του Υπουργείου Γεωργίας; Είναι λοιπό απαραίτητο να δηλώνει ανακρίβειες σχετικά με υποτιθέμενα υπερβολικά έσοδα του ΟΛΗ από το λιμάνι των Λινοπεραμάτων μόνο και μόνο επειδή έχει την άποψη ότι θα έπρεπε να περιέλθει στη δικαιοδοσία του;
Σε τι ζημιώνεται ο Δήμος Γουβών, που στη χωρική του δικαιοδοσία ανήκει η Ντία αν ο ΟΛΗ κατορθώσει τελικά να υλοποιήσει το λιμενικό έργο που προσπαθεί 20 χρόνια τώρα να υλοποιήσει και που, όπως όλοι θυμούνται, αποτελούσε επί σειρά ετών έργο πρώτης προτεραιότητας του Νομαρχιακού συμβουλίου Ηρακλείου και δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα με ευθύνη του Υπουργείου Πολιτισμού;
Σήμερα υπάρχει μια ευκαιρία για την πόλη του Ηρακλείου να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με το λιμάνι και μια πρόκληση για συνεργασία των όμορων με το λιμάνι Δήμων και του Ο.Λ.Η., έτσι ώστε, σε πλαίσια αμοιβαίου σεβασμού του ρόλου τους ως φορέων, να μετατρέψουν τις λειτουργίες που έχουν αποξενώσει την πόλη από τη θάλασσα και το λιμάνι σε λειτουργίες που θα επανασυνδέσουν την πόλη και τους δημότες με το παραλιακό μέτωπο. Άλλες δράσεις μπορεί να αναλάβει ο ΟΛΗ σε συνεργασία με τους άλλους Δήμους του Νομού της ενδοχώρας για την ανάπτυξη των λιμενικών έργων τους στα πλαίσια του ρόλου του που είναι ευρύτερος και σχετίζεται με όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες στην Κρήτη. Ο ΟΛΗ δηλώνει για μια φορά ακόμα την επιδίωξή του αυτή. Αν αυτό δεν γίνει, η ευθύνη θα ανήκει σε αυτούς που το αρνούνται.
Ο Δ/ΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΙΔΑΚΗΣ

