Του Κώστα Μπογδανίδη

Και όμως η περισινή χρονιά ήταν λέει μία από τις καλύτερες χρονιές της παγκόσμιας αεροπορικής βιομηχανίας, καθώς αναδείχτηκε ως η ασφαλέστερη, με μόλις 5 αεροπορικές συντριβές να έχουν συμβεί, κοστίζοντας τη ζωή σε 466 άτομα.

Η χρονιά με τα ακόμη λιγότερα αεροπορικά δυστυχήματα και συνεπώς το μικρότερο αριθμό θυμάτων ήταν το 1984, ενώ το 2003, ο αριθμός των ατόμων, που έχασαν τη ζωή τους από κάποια συντριβή αεροσκάφους ήταν 703. Δυστυχώς το 2005 βρίσκεται ακόμη στον όγδοο μήνα και ο κατάλογος των ατυχημάτων δεν λέει να κλείσει.

Και το τελευταίο δυστύχημα με το κυπριακό αεροσκάφος έφερε στην επιφάνεια όλες εκείνες τις φοβίες που ανέκαθεν στοίχειωναν τα αεροπορικά ταξίδια την πολιτική αεροπορία. Οι περισσότεροι που φοβούνται να ταξιδέψουν υποστηρίζουν τώρα το πόσο…δίκιο έχουν! Και επικαλούνται ακόμη και μακάβρια ανέκδοτα του τύπου ό,τι τύχη και να έχεις εάν έχει έρθει η ώρα του πιλότου έχει τελειώσει»!

Φυσικά και η θεωρία της πτήσης ενός οχήματος βαρύτερου από τον αέρα-τη διατύπωσε πρώτος ο Βρετανός Σερ Τζορτζ Κέιλι, που έζησε στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα- δεν ήταν εύκολα κατανοητή και πραγματοποιήσιμη. Κυρίως γιατί δεν υπήρξαν κατάλληλες μηχανές.

Οι πρώτες δοκιμές έγιναν με απλά ανεμόπτερα και με ατμομηχανές, οι οποίες λόγω του υπερβολικού βάρους τους δεν μπόρεσαν να ανυψώσουν τα αεροσκάφη. Η επιτυχέστερη προσπάθεια ήταν του ιδιοφυούς Γάλλου μηχανικού Κλεμάν Αντέρ, ο οποίος το 1890 με το ιδιότυπο μονοπλάνο του με έλικα κατόρθωσε να πραγματοποιήσει μια "πτήση" λίγων δεκάδων μέτρων. Τη μεγαλύτερη πείρα στην πτήση με ανεμόπτερα συγκέντρωσε ο Γερμανός Ότο Λίλιενταλ, που όμως σκοτώθηκε από πτώση το 1896. Ίσως ήταν και το πρώτο ατύχημα στην ιστορία της αεροπορίας…

Έτσι, κι αλλιώς ο άνθρωπος έχει ένα «κράτημα» για την πτήση. Δεν είναι εύκολο να συνειδητοποιήσεις από τη μέρα στην άλλη(ένας…αιώνας είναι μόνο και η κυτταρική μνήμη δεν έχει ακόμη ασφαλώς λειτουργήσει!) ότι μπορείς να πετάξεις σαν τα πουλιά χωρίς να κινδυνεύσεις. Αρκετοί ακόμη και σήμερα αρνούνται να μπουν στο αεροπλάνο σκεφτόμενοι μόνο αρνητικά-πιο διάσημη περίπτωση είναι εκείνη του ακριβοπληρωμένου ποδοσφαιριστή της Άρσεναλ Ντέιβιντ Μπέργκαμ. Ο Ολλανδός στράικερ δεν παίζει σε κανένα εκτός έδρας ματς της αγγλικής ομάδας εάν χρειάζεται να μετακινηθεί με αεροπλάνο!

Ίσως περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους αυτού του πλανήτη εξακολουθούν να θεωρούν ότι τα αεροπλάνα δεν είναι ασφαλή. Κι όμως η στατιστική λέει άλλα. «H πολιτική αεροπορία δεν είναι απλώς ασφαλής, είναι ασφαλής περισσότερο απ' όσο χρειάζεται» λένε οι βιομηχανίες. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι είναι πολύ πιο εύκολο να σου πέσουν απανωτά καμιά…δεκαριά λαχεία παρά να είναι θύμα αεροπορικού δυστυχήματος! Ο καθηγητής του MIT, Αρνολντ Μπάρνετ, , έχει υπολογίσει πως βάσει των δεδομένων από το 1990, αν ένας επιβάτης ταξιδεύει καθημερινά, θα χρειαστεί κατά μέσο όρο... 21.000 χρόνια μέχρι να του συμβεί θανατηφόρο ατύχημα. Σαράντα χρόνια πριν, όταν πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν εμπορικά αεριωθούμενα αεροπλάνα σε κάθε αεροπορικό θανατηφόρο ατύχημα αντιστοιχούσαν 140 εκατομμύρια μίλια.

Σήμερα, η αναλογία έχει φτάσει τα 1,4 δισ. μίλια, με άλλα λόγια τα αεριωθούμενα είναι δέκα φορές ασφαλέστερα. Υπάρχουν όμως και ορισμένες σταθερές:

-Προτιμότερο αεροπορικό ταξίδι στη Δύση απ' ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο... Ενώ η Ασία, η Αφρική, η Ν. Αμερική και η Αυστραλία συγκεντρώνουν μόλις το 29% των αναχωρήσεων, στις περιοχές αυτές σημειώνεται το 58% των ατυχημάτων παγκοσμίως.

-Προτιμότερο ταξίδι με μεγάλη εταιρεία δυτικής προέλευσης, παρά τσάρτερ τριτοκοσμικό... Τα ρεκόρ ασφαλείας των δυτικών εταιρειών είναι πολύ καλύτερα από αυτά των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών.

-Προτιμότερο νέο αεροπλάνο παρά παλιό... Τα αεροσκάφη νέας γενιάς παρουσιάζονται πολύ ασφαλέστερα στις στατιστικές από τα παλιά.

Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνα, που πραγματοποίησε η εφημερίδα `The Guardian` αποκαλύφθηκε ότι τα 2 από τα πέντε αεροπορικά ατυχήματα συνέβησαν με κάποιο αεροσκάφος των Αφρικανικών Αερογραμμών, ενώ τα υπόλοιπα 3 με αεροσκάφος των Ασιατικών. Όσον αφορά στην Ευρωπαϊκή και Αμερικάνικη αεροπορική βιομηχανία, η έρευνα απέδειξε ότι είχε να εμφανιστεί κάποιο ατύχημα σε αεροσκάφος τους τουλάχιστον τρία χρόνια.



Ο ανταγωνισμός



Δυστυχώς τα πράγματα σύμφωνα με τους ειδικούς θα γίνουν χειρότερα παρά το γεγονός ότι φτιάχνουμε πιο ασφαλή αεροσκάφη. Και σε αυτό θα ευθύνεται βασικά ο ανταγωνισμός των εταιρειών, η προσπάθεια για χαμηλό κόστος, το κυνήγι του κέρδους.

Σε ένα συνέδριο για την ασφάλεια πτήσεων στην Αθήνα, το 1989, ο επικεφαλής ασφάλειας πτήσεων της Λουφτχάνσα, Σέζαρ Χάινο, προδιέγραφε ένα ανησυχητικό τοπίο:

Αντιμετωπίζουμε μια κατάσταση στην οποία επικρατεί συνωστισμός και μειώνεται η εποπτεία στον εναέριο χώρο, με τη δημιουργία όλο και περισσότερων νέων εταιρειών που χρησιμοποιούν κατά κόρον παλαιά αεροσκάφη, που σε αρκετές περιπτώσεις πιλοτάρονται από άπειρους πιλότους». Kάθε αεροπορικό ατύχημα, οπουδήποτε συμβεί, καθίσταται το επίκεντρο του ενδιαφέροντος του συνόλου της αεροπορικής κοινότητας. Tο ατύχημα γίνεται αντικείμενο λεπτομερούς διερεύνησης, τυποποιημένης βάσει διεθνών προδιαγραφών. H επιτροπή που αναλαμβάνει τη διαδικασία διερεύνησης και την έκδοση του πορίσματος προέρχεται από το κράτος στην επικράτεια του οποίου συνέβη το ατύχημα ή του κράτους στο νηολόγιο του οποίου το αεροπλάνο που ενεπλάκη στο ατύχημα είναι εγγεγραμμένο. Kάθε διερεύνηση συγκεντρώνει όμως και ένα μεγάλο αριθμό ειδικευμένων διερευνητών, από διάφορες χώρες, ώστε να προσδιοριστούν τα πραγματικά αίτια που οδήγησαν στο ατύχημα.

Ομως η ασφάλεια των επιβατών βρίσκει έναν απρόσμενο σύμμαχο στο πρόσωπο των ΜΜΕ. «Οσο τα ΜΜΕ θα καλύπτουν με υπερβολικό και δυσανάλογα θορυβώδη τρόπο τα αεροπορικά ατυχήματα, οι εταιρείες, παρά την πίεση του ανταγωνισμού, πολύ δύσκολα θα τολμούν περικοπές στις επενδύσεις για την ασφάλεια των αεροπλάνων τους».

Έτσι, στη μάχη για την ασφάλεια των 18 εκατ. πτήσεων τζετ κάθε χρόνο, κατασκευάστριες εταιρείες επενδύουν ό,τι καλύτερο έχουν σε ανθρώπινο δυναμικό και πόρους. Επειτα, περίπου μία φορά ανά 1 εκατ. πτήσεις, το ατύχημα συμβαίνει. Και τότε έρχεται το πόρισμα που συχνά καταλογίζει την ευθύνη όχι σε κάποιο από τα υπερσύγχρονα συστήματα πλοήγησης, αλλά στη... συμπεριφορά του πιλότου:

-Για το 67% των ατυχημάτων σε εμπορικά αεριωθούμενα ευθύνεται το πλήρωμα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Boeing για τη δεκαετία του '90.

-Στη βλάβη του αεροσκάφους οφείλεται μόλις το 11% των ατυχημάτων, στον καιρό το 7% και στην κακή συντήρηση το 5%. Η στατιστική αυτή καθίσταται ακόμα σοβαρότερη αν συνδυαστεί με τη διαπίστωση ότι όσο μεγαλώνει η ευθύνη του ανθρώπου, τόσο πιο σοβαρό είναι το ατύχημα.

ΠΗΓΕΣ:

-Ιστορία της πολιτικής αεροπορίας -airdisaster.com

-Κ.Λεοντόπουλος

-Γ.Φασουλάς

-«Ελευθεροτυπία»

-ΤΑ ΝΕΑ