Με μία εντυπωσιακή τελετή έγινε χθες στο Μουσείο Μπενάκη η επίσημη υποδοχή του πίνακα «Η βάπτιση του Χριστού» που πρόσφατα απέκτησε ο Δήμος Ηρακλείου. Το έργο του Ελ Γκρέκο που θα εκτεθεί για 5 ημέρες στην Αθήνα, ενθουσίασε όσους παραβρέθηκαν στην εκδήλωση, μεταξύ των οποίων και η κ.Γιάννα Αγγελοπούλου η οποία μαζί με τον σύζυγό της Θεόδωρο συνέβαλαν αποφασιστικά στην αγορά του πίνακα.
Ο πίνακας προκάλεσε αίσθηση. Έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι , αλλά και ειδικοί χαρακτήρισαν το έργο αριστουργηματικό. Ο πίνακας έχει ήδη υποβληθεί σε «τσεκ απ με ιατρικές μεθόδους» από τους συντηρητές του Μουσείου Μπενάκη. Πέρασε μάλιστα από…μαστογράφο και αξονικό τομογράφο!
Για την άφιξη του πίνακα μίλησαν η πρόεδρος του Μουσείου Μπενάκη, Αιμιλία Γερουλάνου, υπογραμμίζοντας πως είναι ιδιαίτερη τιμή για το Μουσείο το γεγονός ότι ο Δήμος Ηρακλείου αποδέχθηκε την προσφορά του να συντηρηθεί ο πίνακας στα Εργαστήρια Συντήρησης Έργων Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη.
Ο Δήμος Ηρακλείου, σε μια πρωτοφανή για Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης κίνηση, απέκτησε το έργο σε πλειστηριασμό του οίκου Christie's του Λονδίνου στις 8 Δεκεμβρίου του 2004, τόνισε.
Ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Άγγελος Δεληβοριάς ευχαρίστησε τον Δήμο Ηρακλείου για την πολύτιμη προσφορά του καθώς και την παρισταμένη βυζαντινολόγο Μαρία Βασιλάκη, η οποία δήλωσε ότι η τοξωτή απόληξη του έργου υποδηλώνει ότι αποτελούσε φύλλο τριπτύχου και επομένως έφερε παράσταση και στην άλλη πλευρά, η οποία διαχωρίστηκε από εκείνη με την Βάπτιση. Αυτό, είπε, επιτρέπει να το συνδέσουμε με το τρίπτυχο που σήμερα φυλάσσεται στην Galleria Estense της Μόδενας, φέρει την υπογραφή ΧΕΙΡ ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ στην πίσω πλευρά του κεντρικού του φύλλου και θεωρείται ότι ζωγραφήθηκε μετά την άφιξη του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου στη Βενετία.
Στο τρίπτυχο της Μόδενας η παράσταση της Βάπτισης κοσμεί το δεξιό και εσωτερικό φύλλο και είναι παρόμοιες με εκείνες της Βάπτισης.
Η "Βάπτιση του Χριστού" του Δήμου Ηρακλείου εκτίθεται στην είσοδο του κεντρικού κτιρίου του Μουσείου Μπενάκη (Κουμπάρη 1) από την Πέμπτη 12 Μαΐου μέχρι και την Δευτέρα 16 Μαΐου.
Στη συνέχεια θα οδηγηθεί στα Εργαστήρια Συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη και θα συντηρηθεί από τους ειδικευμένους στο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου συντηρητές, με επικεφαλής τον υπεύθυνο του εργαστηρίου κ. Στέργιο Στασινόπουλο.Η συντήρηση του έργου μαζί με την ανάλυση της τεχνικής θα ολοκληρωθεί στα τέλη Ιουνίου.
Εκ μέρους του Δήμου στην χθεσινή εκδήλωση ήταν ο Γιάννης Σερπετσιδάκης που μετέφερε τον χαιρετισμό του δημάρχου Γιάννη Κουράκη, ενώ ήταν παρόντες και οι βουλευτές κ. Κώστας Μπαντουβάς και Στέλιος Ματζαπετάκης. Ο κ. Σερπετσιδάκης ευχαρίστησε το Μουσείο για την βοήθεια που έχει δώσει στο Δήμο σχετικά με την συντήρηση, ενώ βρήκε την ευκαιρία να ευχαριστήσει και την παριστάμενη κ. Αγγελοπούλου για την πολύτιμη και αποφασιστική συμβολή της στην αγορά του πίνακα. Ο κ. Σερπετσιδάκης ανακοίνωσε ότι στις άμεσες προτεραιότητες του Δήμου Ηρακλείου είναι η υλοποίηση της απόφασης του δημοτικού συμβουλίου για την σύσταση του ιδρύματος “Δομήνικος Θεοτοκόπουλος”, την οργάνωση εκθέσεως κλπ. Η πρόταση μάλιστα αυτή βρήκε μεγάλη ανταπόκριση μεταξύ των όσων παραβρέθηκαν στην εκδήλωση.
Η συντήρηση
«H βάπτιση του Χριστού», που θα εκτίθεται επί πέντε ημέρες στο Μουσείο Μπενάκη θα συντηρηθεί με τις πιο σύγχρονες μεθόδους.
Ο πίνακας είχε φτάσει ακρωτηριασμένος ελαφρά, ώστε να αλλάξει μορφή και να μετατραπεί από φύλλο ενός τρίπτυχου με καμπύλη απόληξη σε κανονικό τετράπλευρο, πριονισμένος ώστε από την αρχική ξύλινη σανίδα να μένει σήμερα μόνο μια λεπτή ζωγραφισμένη φλούδα ξύλου, πάχους μόλις 2,3 χιλιοστών.
Το Εργαστήριο Συντήρησης Εικόνων του Μουσείου Μπενάκη, το οποίο έχει ειδικευθεί στη συντήρηση πινάκων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, προσφέρθηκε να α την ευθύνη και τη μεγάλη τιμή της συντήρησης του έργου και έτσι ο πίνακας διαστάσεων έφθασε στην Αθήνα για... εξετάσεις.
«Τα πρώτα συμπεράσματα, οι πρώτες παρατηρήσεις, οι πληροφορίες και ενδείξεις για την κατάσταση του έργου είναι ενθαρρυντικές», είπε ο συντηρητής εικόνων κ. Στέργιος Στασινόπουλος.
Σε ειδικευμένο Ιατρικό Κέντρο της Καλλιθέας πέρασε από ακτινολογικό μηχάνημα, από μαστογράφο και αξονικό τομογράφο. Στα εργαστήρια συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη μπήκε κάτω από το μικροσκόπιο του υπέρυθρου αναφρακτικού ανακλαστρογράφου και πέρασε από άλλες εξετάσεις της πολυφασματικής κάμερας.
«Προκειμένου να καταρτίσουμε ένα πλάνο συντήρησης, θα χρειασθούν και άλλες πιο σύνθετες εξετάσεις, ορυκτολογικές, σε συνεργασία με τον "Δημόκριτο" και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Για μη καταστροφικές αναλύσεις των χρωστικών ουσιών τού Γκρέκο, θα υπάρξει συνεργασία με Ινστιτούτο του εξωτερικού προκειμένου να διαπιστώσουμε τη σύσταση του βερνικιού που έχει χρησιμοποιηθεί και παρουσιάζει σήμερα οξειδώσεις, οι οποίες θα πρέπει να αφαιρεθούν για να λάμψουν τα αρχικά χρώματα» τόνισε ο κ.Στασινόπουλος.
Κάτω από το φάσμα του στερεοσκοπικού μηχανήματος φαίνονται λεπτομέρειες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να διακριθούν κάτω από τους ρύπους και τα βερνίκια. Ο πίνακας είναι ένα διαμάντι. Με τις ακτίνες X βγαίνει στο φως το αρχικό υπόστρωμα του σχεδίου και φανερώνεται ότι ο Γκρέκο, έχοντας ξεφύγει από την αυστηρή βυζαντινή παράδοση που χρησιμοποιούσε ανθίβολα για τη σύνθεση - είδος χάρτινων πατρόν - συνέθεσε τη βάπτιση με ελεύθερο σχέδιο, το οποίο και άλλαξε στις λεπτομέρειες.
«Χρησιμοποιούμε τη μαστογραφία γιατί έχει πιο μαλακές ακτίνες, που γράφουν με μεγάλη ευκρίνεια τα υποκείμενα στρώματα. Ο αξονικός τομογράφος χρησιμοποιήθηκε επειδή θέλαμε να γνωρίζουμε αν είναι δυνατόν να αποκολληθεί το πολύ λεπτό ξύλο του έργου από το ορθογώνιο ξύλο πάνω στο οποίο κολλήθηκε αργότερα. Και ευτυχώς, απ' ό,τι φαίνεται, η αποκόλληση είναι δυνατόν να γίνει».
