Συνέντευξη στην Κατερίνα Μυλωνά
Πριν από λίγες δεκαετίες, μία χούφτα ρομαντικών επιστημόνων είχαν όραμα: Να καταστήσουν την Κρήτη και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας το Harvard της Μεσογείου!
Σήμερα, ο νέος διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ, κ. Ιωάννης Ταλιανίδης, θέτει ως βασικό στόχο του να συνεχίσει αυτή την ανοδική πορεία.
«Σκοπός μου είναι η αριστεία, με επιστημονικούς όρους», τονίζει στην «Π» ο διάδοχος του σημερινού προέδρου του ΙΤΕ, κ. Νεκτάριου Ταβερναράκη. Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Όταν ξεκινούσε η επιστημονική δραστηριότητα στην Κρήτη, ποιο ήταν το όραμα των ερευνητών που έστησαν το ΙΤΕ;
«Βρέθηκα στο ΙΤΕ επί Καφάτου, ήμουν από τη δεύτερη γενιά των ερευνητών που ήρθαν, τη δεκαετία του ʼ90.
Το 1990, όταν ήρθα, ήδη ο Φώτης Καφάτος το είχε ιδρύσει, δούλευε το ινστιτούτο και οι ερευνητές που ανήκαν στην πρώτη φουρνιά είχαν ξεκινήσει τη δουλειά τους, άρχισαν να βγαίνουν καλές δημοσιεύσεις και ενδιαφέρουσες εργασίες. Το επίπεδο ενός ινστιτούτου μπορεί κάποιος να το μετρήσει με την απόδοση σε επιστημονικό έργο, αυτό φαίνεται στις δημοσιεύσεις. Ό, τι ανακαλύπτουμε, ο, τι νέο βρίσκουμε τα δημοσιεύουμε σε επιστημονικά περιοδικά. Εκείνη την εποχή το όραμα ήταν ότι πρέπει εδώ να γίνει ένα σύγχρονο ερευνητικό κέντρο με προδιαγραφές του Χάρβαρντ. Το έλεγαν και «Χάρβαρντ της Μεσογείου».
Άρθρο στο Science περιέγραφε ότι από το πουθενά ο Φώτης Καφάτος ξεκίνησε ένα ινστιτούτο και αρχίζουν οι εκδότες των περιοδικών, οι επιτροπές των βραβείων να παίρνουν είδηση ότι υπάρχει και έγινε γνωστό παγκοσμίως. Όταν πήγαινα στο εξωτερικό και έλεγα ότι είμαι από το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας έλεγαν «από την Κρήτη;», ήταν αναγνωρίσιμο πια. Αυτό το όραμα, να είναι ένα ανταγωνιστικό ινστιτούτο με προδιαγραφές των υψηλότατων στάνταρτ που έχουν τα μεγάλα ερευνητικά κέντρα νομίζω ότι το πετύχαμε σε κάποιο βαθμό, παρά τις πολλές δυσκολίες, κυρίως οικονομικές, όλα αυτά τα χρόνια.
Ο σκοπός συνεχίζει να είναι αυτός και επί Νεκτάριου Ταβερναράκη και μελλοντικά στη δική μου θητεία θα είναι η αριστεία με επιστημονικούς όρους».
Οπότε το δικό σας στοίχημα είναι να συνεχίσετε την πορεία που έχει χαράξει μέχρι σήμερα το ΙΜΒΒ;
«Ναι, αυτή την πορεία που ξεκίνησε το ΄90 και συνέχισε ανοδικά όλα αυτά τα χρόνια. Να συνεχίσει η ανοδική πορεία, κυρίως την τελευταία πενταετία- δεκαετία που μπήκε η κρίση δεν ήταν και τόσο απλό πράγμα, όταν είχαν φύγει κάποιοι πολύ καλοί ερευνητές λόγω κρίσης, άλλοι πάρα πολύ καλοί που δεν ήρθαν λόγω capital controls. Δεν ήταν απλό και εύκολο έργο. Η προηγούμενη πενταετία ήταν πραγματικά μια ηρωική πενταετία, χρειαζόταν πολλή δουλειά και κερδήθηκε ένα πολύ μεγάλο στοίχημα.
Τώρα κάπως φαίνεται ότι ομαλοποιείται η κατάσταση με την κρίση και μπορεί να είναι πιο καλές οι συνθήκες.
Το ΙΜΒΒ είτε έτσι είτε αλλιώς σε δύσκολες ή εύκολες εποχές συνέχεια είχε μια ανοδική πορεία».
Ο κόσμος αλλά και η ιατρική κοινότητα, ειδικότερα, περιμένουν από εσάς πολλά, λόγω των επιτευγμάτων του ινστιτούτου σε έρευνα που αφορούν, μεταξύ άλλων, στον καρκίνο και τη γήρανση.
«Το δυνατό σημείο του ινστιτούτου είναι η βασική έρευνα. Μπορεί να έχουμε δραστηριότητες σε διάφορα πεδία εφαρμοσμένης έρευνας, αλλά εκεί που είμαστε δυνατοί και οφείλεται η φήμη μας είναι η βασική έρευνα, όταν ψάχνεις κάτι το τελείως καινούργιο. Η εφαρμοσμένη είναι όταν έχεις ανακαλύψει κάποιον νέο μηχανισμό, μόρια, γονίδια, να δεις πώς μπορεί να τα εφαρμόσεις πρακτικά, σε τι μορφή να τα εκμεταλλευτείς, ποιο καλύτερο φάρμακο, ποια θεραπεία, ποια διαγνωστική μέθοδο μπορείς να δημιουργήσεις.
Εμείς προσφέρουμε στο πρώτο στάδιο. Εδώ είναι ένα θέμα που σκεφτόμαστε να έχουμε πιο στενή σχέση με την Ιατρική Σχολή και τα διάφορα εργαστήρια, να είναι μέρος στην προσπάθειά μας, να συνδέσουμε με κάπως καλύτερο τρόπο τα επιτεύγματα της βασικής έρευνας στις εφαρμογές.
Ένα παράδειγμα είναι μια μονάδα που έχουμε εδώ και πολλά χρόνια και κάνει αλληλούχιση του γονιδιώματος.
Σήμερα η τιμή αλληλούχισης ολόκληρου του γονιδιώματος έχει φτάσει στα 2.000 δολάρια. Δεν είναι ακόμα μια καθημερινή πρακτική διαγνωστική, αλλά δεν είναι και κάτι πολύ απαγορευτικό.
Υπάρχουν πρωτόκολλα που μπορείς να κάνεις στοχευμένα σε συγκεκριμένες ομάδες γονιδίων που συνδέονται με ασθένειες, όπως διάφορους καρκίνους, κληρονομικές, κληρονομικούς καρκίνους. Η τιμή αυτής της αλληλούχισης είναι της τάξης των 200 ευρώ, στην τιμή μιας ακριβής διαγνωστικής μεθόδου που χρησιμοποιείται στα νοσοκομεία. Με αυτές τις τεχνολογίες στο συγκεκριμένο άτομο μπορούμε να βρούμε τη δομή του γονιδιώματος, τις μεταλλάξεις που μπορεί να έχει σε συγκεκριμένα γονίδια που συνδέονται με ασθένειες και να προβλέψουμε αν αυτό το άτομο έχει προδιάθεση για αυτή την ασθένεια.
Αυτή η μονάδα έχει όλη την τεχνογνωσία για αυτού του τύπου τις διαγνωστικές μεθόδους.
Ο σκοπός μας δεν είναι εμείς να γίνουμε ένα διαγνωστικό εργαστήριο, αλλά να βοηθήσουμε τα νοσοκομεία ή άλλους ιδιωτικούς οργανισμούς που θέλουν να αναπτύξουν μια τέτοια δραστηριότητα. Να μεταφέρουμε την τεχνογνωσία, τη γνώση, το know how».
Ενώ δεν κατάγεστε από την Κρήτη, έχετε στενούς δεσμούς με το νησί μας.
«Οι γονείς μου είναι από τη Θεσσαλονίκη. Εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Ουγγαρία.
Στην Κρήτη βρίσκομαι από το 1990. Εδώ έκανα όλη μου την καριέρα, τα πιο σημαντικά χρόνια της ερευνητικής μου καριέρας. Επίσης είναι εδώ η οικογένεια και οι φίλοι μου. Εδώ είναι ο τόπος που αγαπώ».
