
Της Λίλιαν Δαφερμάκη
Στο προσκήνιο φέρνει ο Δήμος Ηρακλείου το κρίσιμο ζήτημα της παραχώρησης των εγκαταλελειμμένων δημόσιων κτιρίων, στα οποία στεγαζόταν παλιότερα η Τροχαία στην οδό Ταγματάρχου Τζουλάκη, το 1ο Αστυνομικό Τμήμα στα Λιοντάρια και το κτίριο που σήμερα στεγάζεται το Ειρηνοδικείο Ηρακλείου (που αποτελεί μέρος του παλιού τούρκικου στρατώνα στη λεωφόρο Δικαιοσύνης. Ο δήμαρχος κ. Β. Λαμπρινός σχεδιάζει να προκαλέσει το αμέσως επόμενο διάστημα σύσκεψη με τους βουλευτές του νομού, με σκοπό να συντονίσουν τον βηματισμό τους, για να διεκδικήσουν από κοινού να περάσουν στα χέρια της Λότζια τα σπουδαία αυτά δημόσια κτίρια, που κυριολεκτικά «πεθαίνουν» όρθια από την πλήρη εγκατάλειψη και τη φθορά του χρόνου.
Όπως είναι γνωστό, οι όποιες προσπάθειες έχει κάνει μέχρι σήμερα ο Δήμος Ηρακλείου για να τα διεκδικήσει έχουν πέσει στο κενό. Η Εταιρεία Αξιοποίησης Ακινήτων του Δημοσίου με γραπτή απάντησή της έχει ξεκαθαρίσει ότι τα κτίρια αυτά δεν υπάρχει δυνατότητα να παραχωρηθούν δίδοντας ως μοναδική εναλλακτική λύση στον Δήμο Ηρακλείου τη δυνατότητα να τα μισθώσει. Ωστόσο όπως εξηγεί η εντεταλμένη σύμβουλος δημοτικής περιουσίας Στέλα Αρχοντάκη Καλογεράκη, αφενός ο Δήμος Ηρακλείου δεν μπορεί να αντέξει ένα τέτοιο οικονομικό βάρος αφετέρου για να μπορέσει να μισθώσει θα πρέπει να προηγηθεί διαγωνισμός του οποίου την εξέλιξη κανείς δεν μπορεί να προβλέψει και να διασφαλίσει…
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι μόνο με συντονισμένη πολιτική παρέμβαση μπορεί να αναστραφεί όλο αυτό το σκηνικό και στην κατεύθυνση αυτή θα ζητήσει ο δήμαρχος Ηρακλείου τη συνδρομή όλων των τοπικών βουλευτών, προκειμένου να συμβάλουν με όλες τους τις δυνάμεις στο αίτημα της Λότζια για τη διεκδίκηση των σπουδαίων αυτών δημοσίων κτηρίων.
Αυτό που έχει καταστήσει σαφές ο κ. Λαμπρινός στους συνεργάτες του είναι ότι επειδή τα ιστορικά αυτά κτίρια αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του ιστορικού κελύφους του Ηρακλείου, είναι αδιανόητο ο Δήμος να γυρίσει την πλάτη του σʼ αυτά. Με δεδομένο μάλιστα το γεγονός ότι δρομολογείται το μεγάλο έργο της ανάπλασης του πλέγματος των οδών της Δικαιοσύνης, η δημοτική αρχή εκτιμά ότι τίθεται πλέον επιτακτικά η διεκδίκηση των τριών δημόσιων κτηρίων τα οποία θα πρέπει να γίνουν δημοτική περιουσία για να ανοίξει ο δρόμος για την αξιοποίηση τους.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζει η κ. Αρχοντάκη - Καλογεράκη, τα κτίρια αυτά έχοντας διανύσει μια τόσο σπουδαία ιστορική διαδρομή, εάν δεν περάσουν στα χέρια του Δήμου, καταδικάζονται να μετατραπούν σε περιστεριώνες, οδηγούνται στην κατάρρευση και την παρακμή. Οι χώροι αυτοί έχουν μια τεράστια δυναμική και προοπτικές να συνδεθούν με δεκάδες τρόπους λειτουργικά με την πόλη. Για παράδειγμα, το κτίριο του 1ου Αστυνομικού Τμήματος στα Λιοντάρια είναι ένας χώρος που αθροιστικά αριθμεί 1.500 μ και στους δύο ορόφους του που σήμερα παραμένουν άδειοι και απολύτως ανεκμετάλλευτοι. Και βέβαια οι χώροι αυτοί βρίσκονται στην καρδιά της πόλης, με μέχρι σήμερα χειρισμούς του κεντρικού κράτους καταδικάζονται να μετατραπούν σε γηρασμένα κουφάρια που θα καταρρεύσουν.
Όπως εξηγεί η εντεταλμένη σύμβουλος δημοτικής περιουσίας, η πρόταση του Δήμου είναι στο παλιό κτίριο της Τροχαίας να στεγαστεί το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, προκειμένου να αναδειχτεί όλο το σπουδαίο υλικό που έχει στη διάθεσή του ο Δήμος Ηρακλείου. Αντίστοιχα στο εγκαταλελειμμένο κτίριο του 1ου Αστυνομικού Τμήματος στα Λιοντάρια, στόχος είναι να μετατραπεί σε Δημοτική Πινακοθήκη προκειμένου να καλύψει ένα μεγάλο κενό στον τομέα του πολιτισμού, και παράλληλα να αναδείξει το σπουδαίο καλλιτεχνικό έργο που έχει στη διάθεσή του ο Δήμος Ηρακλείου.
Όπως είναι γνωστό, σήμερα ο Δήμος έχει στη διάθεσή του περισσότερους από 1.000 πίνακες οι οποίοι δεν συντηρούνται με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Πρόκειται για εξαιρετικά έργα σπουδαίας καλλιτεχνικής δημιουργίας, τα οποία με κάθε τρόπο θα πρέπει να αναδειχτούν και να έρθει σε επαφή μαζί τους η τοπική κοινωνία, που θα πρέπει να αποκτήσει έναν δικό της επισκέψιμο χώρο, στον οποίο θα φιλοξενούνται αντιπροσωπευτικά έργα σημαντικών δημιουργών. Ωστόσο ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί ότι η Δημοτική Πινακοθήκη θα πρέπει να υπάρξει σε έναν χώρο που θα βρίσκεται στο κέντρο της πόλης ώστε να είναι επισκέψιμος από το ευρύ κοινό, αλλά και εύκολα επιλέξιμος και προσβάσιμος στους επισκέπτες της πόλης.
Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης
Συγκροτημένη πρόταση είχε καταθέσει ο Δήμος Ηρακλείου και για το κτίριο του Ειρηνοδικείου, με σκοπό η χρήση του να περιέλθει στη δικαιοδοσία του, για να μπορέσει να φιλοξενήσει διάφορες πολιτιστικές δράσεις. Όπως εξηγεί η κ. Στέλα Αρχοντάκη Καλογεράκη, στην περίπτωση του κτιρίου που σήμερα στεγάζει το Ειρηνοδικείο, η Εταιρεία Αξιοποίησης Ακινήτων του Δημοσίου μας παρέπεμψε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης το οποίο έχει πλέον τη κυριότητα του.
Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι, -όπως τονίζει η ίδια- ότι οι υπηρεσίες του Ειρηνοδικείου ζητούν τη μεταφορά τους από τον χώρο αυτό, αφού εμφανίζει λειτουργικά προβλήματα πολύ σοβαρά. Σε κάποια γραφεία τα νερά της βροχής μπαίνουν μέσα, το κτίριο παρουσιάζει διάφορα προβλήματα που χρίζουν άμεσης παρέμβασης αποκατάστασης.
Στο πλαίσιο αυτό το Ειρηνοδικείο αναζητεί άλλο χώρο για να στεγαστεί όπως τονίζει η κ. Αρχοντάκη, αφού δεν μπορεί να λειτουργήσει κάτω από αυτές τις συνθήκες ούτε να διαχειριστεί τον όγκο των κτιριακών προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί. Όπως είναι γνωστό, το κτίριο που σήμερα στεγάζεται το Ειρηνοδικείο στη λεωφόρο Δικαιοσύνης είναι τμήμα του παλιού τούρκικου στρατώνα, που τριχοτομήθηκε το 1920, από τον κορυφαίο αρχιτέκτονα Δημήτρη Κυριακό, προτείνοντας από τότε τη στέγαση της Νομαρχίας, του Δικαστικού Μεγάρου και της Αστυνομίας.
Το συγκρότημα που για χρόνια στέγασε τη Νομαρχία, το Δικαστικό Μέγαρο και το Ειρηνοδικείο, πήρε τη μορφή του από τους οθωμανικούς στρατώνες που αντικατέστησαν τους ενετικούς στρατώνες του Αγίου Γεωργίου. Οι ενετικοί στρατώνες, που χτίστηκαν γύρω στα 1583, είναι οι σημαντικότεροι και σπουδαιότεροι της πόλης και οφείλουν το όνομά τους στην παρακείμενη ομώνυμη ενετική πύλη του φρουριακού περιβόλου.
Στην περίοδο της άλωσης του Χάνδακα από τους Οθωμανούς, πολλά δημόσια κτίρια κάηκαν, μεταξύ αυτών και οι στρατώνες. Σύντομα όμως ανακαινίσθηκαν από τις οθωμανικές αρχές και λειτούργησαν ξανά ως στρατώνες μέχρι και το 1856, οπότε και καταστράφηκαν από τον ισχυρό σεισμό που έπληξε την πόλη. Ανοικοδομήθηκαν με βάση σχέδια του αρχιτέκτονα Μούση ως ενιαίο κτίριο και στα τέλη της δεκαετίας του 1920 διαιρέθηκε σε τρία μέρη και ανάμεσά τους δημιουργήθηκαν υπαίθριες διαβάσεις.

