
Διαβάζοντας το μυθιστόρημά του «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» και την πνευματική του αυτοβιογραφία «Αναφορά στον Γκρέκο» διαπίστωσα την αμοιβαία εκτίμησή τους και τη μεγάλη φιλία που τους συνέδεε. Η Ελένη Καζαντζάκη μου μιλούσε συχνά στη Γενεύη γιʼ αυτή τη φιλία. Ενδιαφέρθηκα να μάθω περισσότερα συμβουλευόμενος αρχεία, περιοδικά, εφημερίδες και συναντώντας εγγόνια και δισέγγονα του Ζορμπά, στη Σερβία και στην Ελλάδα. Μετά από δέκα χρόνια έρευνας αποφάσισα να γράψω αυτό το βιβλίο.
Υπήρξε κάτι στην έρευνά σας που δε γνωρίζατε για τον συγγραφέα ή τον Ζορμπά και που σας εντυπώσιασε; Ποια άγνωστα στοιχεία προέκυψαν κατά την έρευνά σας;
Πολλά στοιχεία, διαφορετικά από όσα γράφονταν στα προαναφερόμενα βιβλία ή άγνωστα: η συνάντησή τους στο Άγιον Όρος (και όχι στον Πειραιά), η εκμετάλλευση επιχείρησης ξυλείας στην Χαλκιδική και λιγνιτωρυχείου στη Μεσσηνιακή Μάνη (και όχι στην Κρήτη), το ταξίδι τους, μαζί με πολλούς Κρητικούς, στον Καύκασο και ο επαναπατρισμός και η εγκατάσταση στη Θράκη και στη Μακεδονία 150.000 Ποντίων, ο θαυμασμός του για τους Μανιάτες. Ανακάλυψα επίσης ότι μία κόρη του Ζορμπά, η Αναστασία, παντρεύτηκε στο Ηράκλειο Κρήτης τον Ραδάμανθυ Αλεξίου, αδελφό του Λευτέρη, της Γαλάτειας και της Έλλης. Η κόρη τους Τζένη παντρεύτηκε τον Κωνσταντίνο Σιδηρόπουλο και απόκτησαν δύο παιδιά: τη Μελίνα και τον Παύλο, τον γνωστό «πρίγκηπα του Ελληνικού ροκ».
Στα γράμματά του στον Καζαντζάκη ο Ζορμπάς τού εξέφραζε τον θαυμασμό του και εξέθετε τις προσωπικές του απόψεις για την πολιτική και την οικογένεια.
Ένα άλλο επίσης σχεδόν άγνωστο στοιχείο: η παραμονή του Ζορμπά στα Σκόπια, ο θάνατός του και ο ενταφιασμός του εκεί. Τέλος η απάντηση του Καζαντζάκη σε μια επιθετική επιστολή ενός γιου του Ζορμπά.
Στον τίτλο του βιβλίου σας κιόλας μιλάτε για την αληθινή φιλία που ένωνε τους δύο άνδρες. Πού στηρίζετε το γεγονός ότι η φιλία ήταν αληθινή και όχι στο μεγαλύτερο μέρος της το εφεύρημα μιας γόνιμης φαντασίας;
Σε τέσσερα ντοκουμέντα.
1. Στο «Γράμματα στη Γαλάτεια».
2. Στις επιστολές του Ζορμπά στον Καζαντζάκη.
3. Στις μαρτυρίες εγγόνων και δισεγγόνων του θρυλικού Ζορμπά.
4. Στην «Αναφορά στον Γκρέκο», όπου γράφει μεταξύ άλλων: «Αν ήταν στην ζωή μου να διάλεγα ένα ψυχικό οδηγό, ένα Γ κουρού, όπως λένε οι Ινδοί, ένα Γέροντα όπως λένε οι καλόγεροι στο Αγιον Όρος, σίγουρα θα διάλεγα το Ζορμπά».
Θα μείνετε σʼ αυτό το βιβλίο. Η συγγραφή σας γοήτευσε ώστε να συνεχίσετε;
Τελείωσα τη συγγραφή ενός άλλου βιβλίου με τίτλο: «Δρόμοι ζωής στα χνάρια του Νίκου Καζαντζάκη», στο οποίο παραθέτω πολλές μαρτυρίες και εντυπώσεις από τα ταξίδια μου στις πέντε ηπείρους. Θα εκδοθεί στο τέλος του χρόνου. Θα έχω την ευκαιρία να σας δώσω λεπτομέρειες το φθινόπωρο.
Το 2018, με την ευκαιρία συμπλήρωσης 30 ετών από την ίδρυση της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, θα δημοσιεύσω ένα άλλο βιβλίο για τον «Ταξιδευτή Καζαντζάκη». Οι ταξιδιωτικές του διηγήσεις δεν είναι τόσο γνωστές. Τον θεωρώ ως έναν από τους μεγαλύτερους εκφραστές της παγκόσμιας ταξιδιωτικής λογοτεχνίας.
Πώς ένας Καλαματιανός, με νομικές σπουδές στη Γαλλία που μένει στη Γενεύη, ανώτερο διοικητικό και νομικό στέλεχος του CERN, γίνεται ο πρεσβευτής του Καζαντζάκη ανά την υφήλιο;
Με ενδιέφερε πάντα η λογοτεχνία, ήταν ένα απαραίτητο «συμπλήρωμα» στην επαγγελματική μου καριέρα. Στην Ελλάδα ήταν δύσκολο να διαβάσω έργα του Καζαντζάκη λόγω της πολιτικής κατάστασης που επικρατούσε το 1950 - 1960. Τον διάβασα στα γαλλικά και εντυπωσιάστηκα κυρίως από την δήμιουργικότητά του και το ελεύθερο πνεύμα του. Έτσι αποφάσισα να θυσιάσω ένα σημαντικό μέρος της ζωής μου για την προώθηση του έργου του παγκοσμίως.
Θεωρείτε ότι κάτι καρμικό σάς συνδέει με τον συγγραφέα;
Ο Νίκος Καζαντζάκης με παρότρυνε να σκέφτομαι ελεύθερα, να γνωρίσω άλλους λαούς και πολιτισμούς, να δεθώ περισσότερο με την Κρήτη. Προσπάθησα όπως γράφει ο Καζαντζάκης να γίνω «ως Έλληνας του εξωτερικού» καλύτερος.
Ποιο βιβλίο του είναι το αγαπημένο σας;
Χωρίς αμφιβολία το μυθιστόρημά του «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Περιέχει πολλές σκέψεις για τη φιλία, την ιστορία, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, την προστασία της φύσης, την πνευματικότητα, την πατρίδα, μακριά από το συρτάκι και τα φολκλόρ.
Αλήθεια σε πόσες χώρες του κόσμου έχετε ταξιδέψει - και μάλιστα όπως ξεκαθαρίζετε με δικά σας έξοδα - για να προωθήσετε το έργο του Καζαντζάκη;
Σε 96 χώρες, στις περισσότερες πολλές φορές. Από τον Ιανουάριο 2017 μέχρι σήμερα είχα την τιμή να παρουσιάσω το έργο του Νίκου Καζαντζάκη στην Κούβα, τη Γαλλία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Τυνησία, τη Μπουργκίνα Φάσο, την Ακτή Ελεφαντοστού, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Λετονία, τη Σλοβακία, την Ουκρανία, τη Ρωσία, την Ελβετία, την Ιταλία, τη Σλοβενία, την Τουρκία, καθώς και σε πάρα πολλές πόλεις της Ελλάδας.
Τι θεωρείτε σημαντικό να γίνει από εδώ και πέρα στην Εταιρεία;
Καλό θα ήταν να ασχοληθούμε περισσότερο με τη σκέψη του, το ποιητικό του έργο, τη γραφή του, τη σχέση του με την τέχνη, την ελληνικότητά του, την έλξη της ανατολής και την επιστολογραφία του.
Σε ποιες χώρες ζήσατε στιγμές που σας έχουν μείνει στην ψυχή;
Είναι πολλές. Θα διέκρινα, εκτός βέβαια από την Ελλάδα, ιδιαίτερα τη Γαλλία, την Ελβετία, την Αργεντινή, το Ουζμπεκιστάν, την Τυνησία, το Γκαμπόν, τη Νότιο Αφρική, τη Νότιο Κορέα, την Κίνα, την Αυστραλία και τη Βραζιλία.

