Συνέντευξη στην Κατερίνα Μυλωνά
Οι γεω-επιστήμες, προγράμματα με έμφαση στην επιστήμη δεδομένων και στις βιο-ιατρικές επιστήμες βρίσκονται στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων του Ινστιτούτου Υπολογιστικών Μαθηματικών, όπως τονίζει, σε συνέντευξή του στην «Π», ο νέος διευθυντής του ΙΥΜ, καθηγητής, Χαράλαμπος Μακριδάκης. Για το πρόβλημα της φυγής των νέων επιστημόνων αναφέρει πως «στην περίπτωση του δικού μας Ινστιτούτου σημαντικά μέλη του είναι τώρα στο εξωτερικό». Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Ποια είναι τα πρώτα βήματα που θα κάνετε στο «τιμόνι» του Ινστιτούτου;
«Θέλω να ενημερωθώ όσο πιο καλά μπορώ και να ενθαρρύνω τα μέλη του Ινστιτούτου και τους συνεργάτες μας να δώσουν τον καλύτερο τους εαυτό για την ανάπτυξή του».
Το Ινστιτούτο αποτελεί μία «ήρεμη δύναμη» του ΙΤΕ. Ποια είναι τα ερευνητικά προγράμματα που «τρέχουν» αυτή την περίοδο και αναμένεται να απασχολήσουν ερευνητική κοινότητα και κοινό το επόμενο διάστημα;
«Τα μαθηματικά είναι σήμερα σημείο αναφοράς σε πολλούς τομείς, ιδιαίτερα στην τεχνολογική ανάπτυξη, και την ανάπτυξη άλλων επιστημών. Ότι τα Μαθηματικά είναι χρήσιμο εργαλείο είναι φυσικά ευρύτερα γνωστό, αλλά ότι σήμερα σχεδόν όλες οι τεχνολογίες αιχμής στηρίζονται σε νέα και ιδιαίτερα προχωρημένη μαθηματική γνώση και έρευνα είναι κάτι που δεν γνωρίζουν πολλοί. Τα μαθηματικά μπορούν να οδηγήσουν σε εντοπισμό κρίσιμων δομών σε σημαντικά φαινόμενα και στην αξιόπιστη πρόβλεψη της εξέλιξής τους μέσω μαθηματικών μοντέλων και αντίστοιχων αναλυτικών και υπολογιστικών μεθόδων. Το ΙΥΜ είναι κεντρικό Ινστιτούτο στο ΙΤΕ, είναι σημείο συνάντησης επιστημόνων με διαφορετικό υπόβαθρο και φιλοδοξεί να αποτελέσει την κινητήριο δύναμη εντός του ΙΤΕ για την ανάπτυξη διεπιστημονικών δράσεων και την αντιμετώπιση αντίστοιχων σημαντικών ερευνητικών προκλήσεων. Εκτός από τον εμπλουτισμό των δραστηριοτήτων μας στις γεω-επιστήμες, όπου το ΙΥΜ έχει σοβαρή παράδοση, άμεσα θα αναληφθούν πρωτοβουλίες για προγράμματα με έμφαση στην επιστήμη δεδομένων (data science) και στις βιο-ιατρικές επιστήμες».
Επιτυχίες
Ποιο θεωρείτε ότι είναι μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο επίτευγμα του Ινστιτούτου;
«Στα τριάντα χρόνια της λειτουργίας του το ΙΥΜ έχει κατορθώσει να γίνει διεθνώς γνωστό για τη δραστηριότητα του στην έρευνα στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά, στην Ακουστική, στη γεωγραφική αποτύπωση και επεξεργασία, αλλά και στην εκπαίδευση και επιμόρφωση νέων επιστημόνων. Θα έλεγα όμως ότι χάρις στο ΙΥΜ τα μοντέρνα εφαρμοσμένα μαθηματικά απέκτησαν σοβαρή υπόσταση στη χώρα μας. Το Ινστιτούτο μπορεί να επενδύσει στο ταλέντο των νέων επιστημόνων και να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη σύνδεση των μαθηματικών με τις εφαρμοσμένες επιστήμες και την καινοτομία».
Έχετε αντιμετωπίσει το πρόβλημα της φυγής των επιστημόνων λόγω της κρίσης;
«Το πρόβλημα αυτό είναι από τα πιο σημαντικά που αντιμετωπίζει η χώρα σήμερα. Κάποιοι τομείς δεν έχουν πληγεί πολύ. Στην περίπτωση του δικού μας Ινστιτούτου, σημαντικά μέλη του είναι τώρα στο εξωτερικό. Ελπίζω να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ανάπτυξης που θα αλλάξουν το κλίμα. Χρειάζονται ειδικές δράσεις, οι οποίες θα δίνουν κίνητρα για την επιστροφή καταξιωμένων επιστημόνων. Είναι εντελώς απαραίτητο να δημιουργηθούν ευκαιρίες για τους νέους ερευνητές. Κανένα σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς σοβαρή επένδυση στην νέα γενιά».
Πώς θα μπορούσε το κράτος να βοηθήσει την έρευνα;
«Κατʼ αρχήν το κράτος πρέπει να αναγάγει την υποστήριξη της έρευνας σε βασική προτεραιότητα. Όσον αφορά στη χρηματοδότηση, σε όλα τα σοβαρά συστήματα, αυτή προέρχεται κυρίως από δημόσιους πόρους και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Είναι ενθαρρυντικό ότι πρωτοβουλίες όπως το το ΕΛΙΔΕΚ κινούνται στην κατεύθυνση της θεσμοθέτησης του απαιτούμενου πλαισίου για τη συστηματική υποστήριξη της έρευνας. Είναι κρίσιμο τέτοιες πρωτοβουλίες να ενταθούν και να αξιοποιηθούν από όλους για το κοινό καλό. Αναμένεται ότι-αν όλα εξελιχθούν ομαλά-θα υπάρξουν αρκετές νέες θέσεις στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα στο εγγύς μέλλον. Θα ήταν ευχής έργο να δημιουργηθούν οι κατάλληλες θεσμικές προϋποθέσεις έτσι ώστε σʼ αυτές τις θέσεις να προσλαμβάνονται νέοι δυναμικοί ερευνητές διεθνούς επιπέδου. Μαζί με τους καταξιωμένους ερευνητές που υπάρχουν ήδη θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας ανανεωμένος εθνικός χώρος έρευνας στο υψηλότερο επίπεδο. Αυτός ο χώρος θα χρειαστεί συστηματική και όχι περιστασιακή υποστήριξη από το κράτος. Παράλληλα, νέες δομές θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον εμπλουτισμό του εθνικού χώρου έρευνας με την ουσιαστική αξιοποίηση των Ελλήνων της διασποράς. Η χώρα μας έχει αδιαμφισβήτητα επιστημονικό προσωπικό ποιότητας. Δυστυχώς όμως οι δομές αλλά και οι συσχετισμοί ισχύος στα ιδρύματα της χώρας διαχρονικά δεν ευνοούν ένα μεγάλο άλμα προς τα εμπρός. Ας ευχηθούμε ότι μετά την κρίση θα βιώσουμε μια εποχή σημαντικής ανάπτυξης της έρευνας».
