Της Κατερίνας Μυλωνά
Πώς αλλάζουν οι ελληνικές θάλασσες με την πάροδο του χρόνου, ποια είναι η σημερινή εικόνα του πληθυσμού των ψαριών, πώς διαμορφώνεται ο βυθός, είναι ορισμένες μόνο από τις ερωτήσεις στις οποίες επιχειρούν να δώσουν απάντηση ερευνητές του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.
Τα αποτελέσματα του έργου «Εφαρμογή Ολοκληρωμένου Προγράμματος Παρακολούθησης Θαλασσίων Υδάτων» παρουσιάζονται σήμερα στις 9 το πρωί στην αίθουσα Καστελλάκη του Επιμελητηρίου Ηρακλείου.
Το έργο εντάσσεται στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας για τη θαλάσσια στρατηγική 2008/56/ΕΚ.
Θα γίνει συνοπτική παρουσίαση του έργου «Αναβάθμιση της καταγραφικής ικανότητας των θαλάσσιων παρατηρητηρίων του συστήματος ΠΟΣΕΙΔΩΝ» ( Λ. Περιβολιώτης, ΕΛΚ£ΘΕ), θα ακολουθήσει η ομιλία για την αναβάθμιση του ηχοβολιστικού συστήματος καταγραφής ιχθυοπληθυσμών (Μ. Γιαννουλάκη, ΙΘΑΒΙΠΕΥ, ΕΛΚΕΘΕ) και ομιλία για το σύστημα παρακολούθησης της γεωμετρίας της τράτας βυθού (Σ. Καββαδάς, Δ. Μαντοπούλου, ΙΘΑΒΙΠΕΥ, ΕΛΚΕΘΕ).
Σύστημα «Ποσειδών»
Το σύστημα ΠΟΣΕΙΔΩΝ (www.poseidon.hcmr.gr) είναι ένα σύστημα παρακολούθησης, πρόγνωσης και πληροφόρησης για την κατάσταση τόσο των ελληνικών θαλασσών όσο και της υπόλοιπης Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο λειτουργεί και υποστηρίζεται από το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ τα τελευταία 17 χρόνια.
Στο πλαίσιο του έργου έγινε αναβάθμιση και επέκταση ενός ολοκληρωμένου και βιώσιμου συστήματος παρακολούθησης για τις ελληνικές θάλασσες, των υφιστάμενων σταθμών παρακολούθησης με νέους αισθητήρες και τεχνολογίες, ενσωματώθηκαν νέα δεδομένα και έγινε ποιοτική αξιολόγηση των χρονοσειρών για την εκτίμηση σειράς φαινομένων ενώ υπάρχουν, πλέον, διαδικτυακά εργαλεία και εφαρμογές για πρόσβαση στα δεδομένα που προκύπτουν από τις θαλάσσιες παρατηρήσεις.
Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη αναβάθμιση τόσο του υλικοτεχνικού εξοπλισμού όσο και του τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού του δικτύου των ωκεανογραφικών μονάδων του ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ, με σκοπό να παρέχουν τα επόμενα χρόνια πληροφορίες για τις ακόλουθες παραμέτρους:
Θερμοκρασία της θάλασσας από την επιφάνεια μέχρι τα 1000 μέτρα βάθος
*Αλατότητα από την επιφάνεια μέχρι τα 1000 μέτρα βάθος
*Ταχύτητα και διεύθυνση των θαλασσίων ρευμάτων σε Ιπιλεγμένα βάθη
*Ταχύτητα και διεύθυνση του ανέμου καθώς και θερμό- κρασία αέρα
*Συγκέντρωση C02 τόσο στην ατμόσφαιρα όσο και στην θάλασσα Ύψος, διεύθυνση και περίοδος του κυματισμού
*Συγκέντρωση του διαλυμένο οξυγόνου στο θαλάσσιο περιβάλλον
*Χλωροφύλλη-Α και Θολερότητα.
Αναβάθμιση του ηχοβολιστικού συστήματος
Η αναβάθμιση του ηχοβολιστικού συστήματος του ερευνητικού σκάφους ΦΙΛΙΑ που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου και η επέκταση του ηχοβολιστικού συστήματος θα επιτρέψει στο ΕΛΚΕΘΕ να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες της αλιευτικής και ωκεανογραφικής έρευνας και ταυτόχρονα να συμβάλλει στην εφαρμογή της Οδηγίας.
Η κ. Γιαννουλάκη εξηγεί στην « Π » πως πλέον υπάρχουν τέσσερις συχνότητες εγκατεστημένες μόνιμα στο κήτος του ερευνητικού σκάφους ενώ έχει αυξηθεί η ικανότητα του ηχοβολιστικού εξοπλισμού ως τα 2000 μέτρα βάθος.
Αναφέρει πως καθώς κινείται το σκάφος, εκπέμπει ήχους σε συγκεκριμένες συχνότητες και λαμβάνει πίσω τον ήχο από οτιδήποτε έχει διαφορετική πυκνότητα από το νερό, είτε είναι ψάρια -που ενδιαφέρουν κατά κύριο λόγο τους επιστήμονες, είτε είναι πλαγκτόν-είτε ο ίδιος ο βυθός. Έτσι, μπορεί να μελετήσει κανείς καλύτερα τον ιχθυοπληθυσμό στις ελληνικές θάλασσες.
Παρακολούθηση στις τράτες
Το υδροακουστικό σύστημα παρακολούθησης της γεωμετρίας της τράτας βυθού αποτελείται από ένα σύνολο αισθητήρων και την κεντρική μονάδα επεξεργασίας, η οποία λαμβάνει μέσω ενός υδροφώνου το σύνολο των σημάτων που στέλνονται από τους αισθητήρες και απεικονίζει σε πραγματικό χρόνο τη συμπεριφορά της.
Οι αισθητήρες τοποθετούνται σε διάφορα μέρη της τράτας και στις πόρτες και καταγράφουν συνεχόμενα παραμέτρους που αφορούν την ταχύτητά της στο βυθό, το οριζόντιο και το κάθετο άνοιγμά της, τη θερμοκρασία του νερού κλπ.
Η παρακολούθηση της συμπεριφοράς της τράτας κατά τη διάρκεια της σύρσης παρέχει τη δυνατότητα χειρισμών μέσω των οποίων προσαρμόζεται η γεωμετρία του εργαλείου με στόχο τη βέλτιστη αποδοτικότητά του.
Τα δεδομένα χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για να υπολογιστεί με ακρίβεια η επιφάνεια σύρσης, ο συνολικός αριθμός ατόμων καθώς και το συνολικό βάρος που αλιεύτηκε ανά τετρανωνικό χιλιόμετρο.
