Με βάση τα στοιχεία μιας έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) εξετάσαμε στο τελευταίο άρθρο μας στην εφημερίδα «Πατρίς» (βλέπε φύλλο της 22.3.17) την εξέλιξη του πληθυσμού της Κρήτης και την ηλικιακή του σύνθεση σε σύγκριση με εκείνο του Συνόλου Χώρας τα έτη 1988, 2010 και 2015, κάνοντας αναφορές και στις άλλες περιφέρειες.
Με βάση τα στοιχεία της ίδιας έρευνας, στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε το επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω για τον οποίο, στην έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ υπάρχουν στοιχεία μόνο από το 1998 και μετά (τα στοιχεία για την περίοδο 1981-1997 αναφέρονται σε πληθυσμό 14 ετών και άνω και δεν είναι συγκρίσιμα). Επειδή οι διαφορές ανάμεσα στο 1998 και στο 2000 και ανάμεσα στο 2010 και το 2015 δεν είναι μεγάλες, στο άρθρο αυτό θα περιοριστούμε σε συγκρίσεις ανάμεσα στο 2000 και στο 2015 (τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία).
Το άρθρο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο συγκρίνουμε του πληθυσμού της Κρήτης με εκείνο του Συνόλου Χώρας κατά επίπεδο εκπαίδευσης και στο δεύτερο το συνολικό επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού, δηλαδή το μέσο όρο ετών εκπαίδευσης του πληθυσμού της Κρήτη σε σύγκριση με εκείνο των 12 άλλων περιφερειών και του Συνόλου Χώρα το 2015 σε σχέση με το 2000.
Ι. ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΤΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 1 δίνουμε τον πληθυσμό του Συνόλου Χώρας σε χιλιάδες κατά επίπεδο εκπαίδευσης το 2000, στη 2η το 2015 και στην 3η την ποσοστιαία μεταβολή του. Στις δύο επόμενες στήλες δίνεται η ποσοστιαία κατανομή του πληθυσμού κατά επίπεδο εκπαίδευσης τα έτη 2000 και 2015. Στις στήλες του δεύτερου μέρους δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία της Κρήτης.
Από τη σύγκριση της 3ης στήλης του δεύτερου μέρους με την αντίστοιχη στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα φαίνεται ότι το 2015 σε σχέση με το 2000, το τμήμα του πληθυσμού της Κρήτης που:
- Δεν πήγε καθόλου ή λίγα χρόνια σχολείο μειώθηκε στην Κρήτη περισσότερο απʼ ό, τι στο Σύνολο Χώρας με αποτέλεσμα το ποσοστό που αντιπροσώπευε στον πληθυσμό τα Κρήτης το 2015 να είναι μικρότερο από εκείνο του Συνόλου Χώρας, ενώ το 2010 ήταν μεγαλύτερο. Το γεγονός ότι το 2015 υπήρχαν 392,6 χιλιάδες στο Σύνολο Χώρας και οι 19,6 χιλιάδες στην Κρήτη που είτε δεν είχαν πάει καθόλου σχολείο ή μόνο λίγα χρόνια στο Δημοτικό, πρέπει να αφορά κυρίως άνδρες και γυναίκες μεγάλης ηλικίας (δυστυχώς στην έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ δεν δίνονται στοιχεία κατά ηλικία).
- Τέλειωσε μόνο Δημοτικό μειώθηκε λιγότερο στην Κρήτη απʼ ό, τι στο Σύνολο Χώρας και εκείνων που τέλειωσαν μόνο Γυμνάσιο αυξήθηκε στην Κρήτη, ενώ στο Σύνολο Χώρας μειώθηκε, με αποτέλεσμα τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν αυτά τα τμήματα του πληθυσμού στο σύνολο του πληθυσμού της Κρήτης να είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα ποσοστά στο Σύνολο Χώρας και τα δύο έτη.
- Τέλειωσε Λύκειο, το ΕΠΑΛ ή ΑΕΙ/ΤΕΙ αυξήθηκαν περισσότερο στην Κρήτη απʼ ό, τι στο Σύνολο Χώρας. Παρʼ όλα αυτά, όμως, τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν στο πληθυσμό της Κρήτης είναι μικρότερα από ό, τι στο Σύνολο Χώρας.
- Έχει μεταπτυχιακό τίτλο αυξήθηκαν λιγότερο στην Κρήτη απʼ ό, τι στο Σύνολο Χώρας της χώρας και τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν στο σύνολο του πληθυσμού της Κρήτης είναι μικρότερα απʼ ό, τι στο Σύνολο Χώρας. Η τεράστια αύξηση του αριθμού εκείνων που κατέχουν μεταπτυχιακό τίτλο οφείλεται στο γεγονός ότι για να βρει σήμερα ένας νέος δουλειά δεν αρκεί πλέον το πτυχίο του. Απαιτούνται περισσότερα προσόντα και γιʼ αυτό πολλοί προχωρούν σε μεταπτυχιακές σπουδές και πληρώνουν σημαντικά δίδακτρα στο εξωτερικό και, δυστυχώς, και στα περισσότερα ΑΕΙ της χώρας παρά τη διάταξη του Συντάγματος ότι η παιδεία παρέχεται δωρεάν στα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα, τέλος
- Το σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω αυξήθηκε στην Κρήτη με ρυθμό σχεδόν τριπλάσιο εκείνου στο Σύνολο Χώρας. Οι λόγοι στους οποίους οφείλεται η διαφορά αυτή αναλύθηκαν στο άρθρο μας στην εφημερίδα «Πατρίς» της που προαναφέρθηκε.
ΙΙ. ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΧΩΡΑΣ
Προκειμένου να συγκρίνουμε το συνολικό επίπεδο εκπαίδευσης της Κρήτης με εκείνο των περιφερειών και του Συνόλου Χώρας πρέπει να σταθμίσουμε τον πληθυσμό του κάθε επιπέδου με τον αριθμό των ετών εκπαίδευσής του.
Τα σταθμά σε αριθμό ετών που χρησιμοποιήσαμε δίνονται σε παρένθεση για το πληθυσμό κάθε επιπέδου και είναι: Καθόλου ή λίγα χρόνια σχολείο (3), Δημοτικό (6), Γυμνάσιο (9), Λύκεια και ΕΠΑΛ (12), ΑΕΙ/ΤΕΙ (16,5 διότι, ενώ για τα περισσότερα τμήματα τους απαιτούνται 4 έτη για το πτυχίο, για ορισμένα άλλα (Ιατρική, Οδοντιατρική, σχολές του Πολυτεχνείου και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου) απαιτούνται 5 ή 6) και Μεταπτυχιακό (19), διότι ενώ για το Μάστερ απαιτούνται 2 χρόνια για το Διδακτορικό απαιτούνται 3 ή περισσότερα). Αθροίζοντας το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού του πληθυσμού του κάθε επιπέδου με τον αντίστοιχο αριθμό ετών και διαιρώντας το άθροισμα με τον πληθυσμό, προκύπτει ο μέσος αριθμός ετών εκπαίδευσης του κάθε έτους.
Τα έτη αυτά για τις 13 περιφέρειες και το Σύνολο Χώρας δίνονται στην 1η και 2η στήλη του Πίνακα 2 και στην 3η στήλη η ποσοστιαία αύξησή τους. Από τον Πίνακα 2 φαίνεται ότι σημειώθηκε αύξηση του μέσου αριθμού ετών εκπαίδευσης σε όλες τις περιφέρειες και στο Σύνολο Χώρας.. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στο Νότιο Αιγαίο, στη Θεσσαλία και στα Ιόνια Νησιά και η μικρότερη στην Αττική, την Κεντρική Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Η αύξηση στην Κρήτη ήταν η 4η σε μέγεθος.
Εξαιτίας των διαφορετικών ρυθμών αύξησης του μέσου αριθμού ετών εκπαίδευσης, σημειώθηκαν ανακατατάξεις ορισμένων περιφερειών σε ό, τι αφορά τη θέση που κατέχουν, με βάση τον αριθμό αυτό, ανάμεσα στις 13 περιφέρειες. Πιο συγκεκριμένα:
- 4 περιφέρειες βελτίωσαν τη θέση τους: το Νότιο Αιγαίο από την 7η το 2000 στην 4η το 2015, τα Ιόνια Νησιά από τη 10η στην 7η και η Θεσσαλία από την 8η στην 6η.
- 3 περιφερειών η θέση χειροτέρευσε: η Πελοπόννησος από τη 4η το 2000 στη 10η το 2015, το Βόρειο Αιγαίο από την 6η στην 8η και η Δυτική Μακεδονία από τη 10η στην 11η.
- 6 περιφερειών η θέση παρέμεινε αμετάβλητη. Ανάμεσα σʼ αυτές είναι η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία και η Κρήτη οι οποίες κατέχουν τις τρεις πρώτες σε αριθμό ετών εκπαίδευσης θέσεις και τα δύο έτη.
Ένας από τους λόγους στους οποίους οφείλεται αυτό είναι οι λειτουργία στην μεν Αττική και Κεντρική Μακεδονία η λειτουργία των περισσότερων και παλαιότερων ΑΕΙ και ΤΕΙ καθώς και δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό με ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση και στην Κρήτη του Πανεπιστημίου, του Πολυτεχνείου και του ΤΕΙ Κρήτης. Οι άλλες τρεις περιφέρειες των οποίων η θέση παρέμεινε αμετάβλητη είναι: Η Δυτική Ελλάδα (5η θέση) και Ήπειρος (9η) στις οποίες λειτουργούν επίσης ΑΕΙ και ΤΕΙ) και Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (13η και τελευταία), λόγω μάλλον της σύνθεσης το πληθυσμού της).
Θα πρέπει, να σημειώσουμε εδώ ότι παρά τη γενική αύξηση του μέσου αριθμού ετών εκπαίδευσης οι διαφορές που υπήρχαν ανάμεσα στις 13 περιφέρειες ελάχιστα μεταβλήθηκαν το 2015 σε σχέση με το 2010.
Η συνεχής αύξηση του μέσου αριθμού ετών εκπαίδευσης οφείλεται στη βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης, στην μετακίνηση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, στα προσόντα που απαιτούνται για την πλήρωση των κενών θέσεων εργασίας και, φυσικά, στην επιθυμία όλων των οικογενειών τα παιδιά τους να έχουν καλύτερη από αυτούς εκπαίδευση.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
