
Της Αντωνίας Κουτσάκη
“Είμαι πολίτης του κόσμου με σπίτι στα Καπετανιανά. Εκεί που μπορείς να φρενάρεις τον χρόνο. Να κάνεις παρέα με ιπτάμενους αετούς και να ονειρεύεσαι ότι είσαι ιπτάμενος πιανίστας. Να κοιτάς το αχανές του Λιβυκού, τον ιερό Κοφινα και να ψέλνεις τη Μεγάλη Παρασκευή στο εκκλησάκι με τις τοιχογραφίες του 1400”.
Αυτό επισημαίνει μιλώντας στην “Π” ο μεγάλος μας συνθέτης Θάνος Μικρούτσικος, με αφορμή τη μυσταγωγική μουσική παράσταση «Η Χώρα των Θαυμάτων» που θα δώσει αύριο στο Ηρακλειο.
Μάλιστα ίδιος επέλεξε να είναι το Ηράκλειο η πρώτη πόλη μετά την Αθήνα στην οποία ταξιδεύει η παράσταση, που πραγματοποήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο Γυάλινο Θέατρο.
Ο τρόπος που το κοινό επικοινώνησε με τη δουλειά αυτή εξέπληξε τον μουσικά “μπαρουτοκαπνισμένο”Θάνο Μικρούτσικο.Ήταν, αναφέρει, ʽʼΜια παράσταση που τα δίναμε όλα. Και ο Θηβαίος και η Πολυχρονίδη, οι σπουδαίοι μουσικοί μου και εγώ. Ελπίζω την Τρίτη το βράδυ στο θέατρο «Αστόρια» να συμβεί το ίδιο”.
Στην «Χώρα των Θαυμάτων», ο συνθέτης παρουσιάζει και την καινούρια του δουλειά, με τίτλο «Στην ομίχλη των καιρών», με ερμηνεύτρια, τη νεαρή, Κρητικιά στην καταγωγή, Μαριάννα Πολυχρονίδη.
Ο ίδιος έχει αποδείξει ότι δεν φοβάται να ρισκάρει και εμπιστεύεται τους νέους καλλιτέχνες, θεωρώντας το μάλιστα και προκληση. “Το να συμβάλλεις καθοριστικά στην καλλιτεχνική διαμόρφωση νέων ανθρώπων στο τραγούδι είναι ένα διαρκές στοίχημα για μένα και μεγάλη χαρά όταν το κερδίζω. Η Μαριάννα Πολυχρονίδη είχε μεγάλες δυνατότητες πριν τη συναντήσω. Δουλέψαμε σκληρά και κατόρθωσε γρηγορότερα από ό,τι περίμενα να διευρύνει τον προνομιακό της χώρο”, σημειώνει.
Στην ίδια δουλειά ο γνωστός συνθετης συνεργάζεται με τη Λίνα Νικολακοπούλου 28 χρόνια μετά το περίφημο άλμπουμ «Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια». Μια συνάντηση που όπως αναφέρει “ήταν μαγική και μεταφυσική ταυτοχρόνως. Η Λίνα τα τελευταία χρόνια είχε σιωπήσει. Ασχολιόταν με άλλα σημαντικά πράγματα και όχι με το τραγούδι. Της ζήτησα να συναντηθούμε. Όταν ειδωθήκαμε το πρώτο πράγμα που μου είπε ήταν «Σε περίμενα». Αυτό ήταν. Άρχισε να μου στέλνει στίχους και εγώ τους μελοποιούσα αμέσως”.
Ολόκληρη η συνέντευξη στην ʽʼΠ” είναι η ακολουθη:
“Δεν πρέπει να σταματήσουμε να ονειρευόμαστε και να δημιουργούμε έστω μικρές νησίδες αναπνοής”
Επιστρέφετε στο Ηράκλειο με τη μουσική παράσταση «Η Χώρα των Θαυμάτων». Βάλτε μας στην ατμόσφαιρα αυτού του ταξιδιού…
Η παράσταση αυτή πραγματοποιήθηκε τους τελευταίους δυο μήνες στην Αθήνα και με ειλικρίνια σας μιλώ εξέπληξε και εμένα που είμαι μουσικά μπαρουτοκαπνισμένος. Δεν είναι μόνο ο κόσμος που πλημμύρισε το Γυάλινο Θέατρο όσο ο τρόπος που επικοινώνησε με τη δουλειά μας. Στο πρώτο μέρος παρουσιάστηκαν δυο καινούργια έργα. Το δικό μου με τίτλο «Στην ομίχλη των καιρών» με τη Μαριάννα Πολυχρονίδη και το έργο του Θηβαίου «Σιδερένιο Νησί». Το κοινό παρακολούθησε με κομμένη την ανάσα και αυτή η σιωπή έκρυβε μια απίστευτη ένταση. Για να έρθει το δεύτερο μέρος με τραγούδια του κοινού αισθήματος που η αγάπη του κόσμου τα έχει καταστήσει διαχρονικά. Τραγούδια σε στίχους Καββαδία, Αλκαίου, Ελευθερίου, Νικολακοπούλου, τραγούδια αγαπημένα του Χρήστου αλλά και άλλων συνθετών. Μια παράσταση που τα δίναμε όλα. Και ο Θηβαίος και η Πολυχρονίδη, οι σπουδαίοι μουσικοί μου και εγώ. Το Ηράκλειο είναι η πρώτη πόλη που επέλεξα να παρουσιάσω αυτή τη δουλειά μετά την Αθήνα. Ελπίζω την Τρίτη το βράδυ στο θέατρο «Αστόρια» να συμβεί το ίδιο.
Επιλέξατε για την την τελευταία σας δουλειά «Στην ομίχλη των καιρών», μια νέα ερμηνεύτρια και ηθοποιό, την Κρητικιά στην καταγωγή Μαριάννα Πολυχρονίδη. Δεν φοβάστε να επιλέγετε νέους ανθρώπους για να συνεργάζεστε;
Απεναντίας, είναι μια μεγάλη πρόκληση για μένα να συνεργάζομαι με νέους ανθρώπους στο τραγούδι. Το να συμβάλλεις καθοριστικά στην καλλιτεχνική διαμόρφωση νέων ανθρώπων στο τραγούδι είναι ένα διαρκές στοίχημα για μένα και μεγάλη χαρά όταν το κερδίζω. Η Μαριάννα Πολυχρονίδη είχε μεγάλες δυνατότητες πριν τη συναντήσω. Δουλέψαμε σκληρά και κατόρθωσε γρηγορότερα από ό,τι περίμενα να διευρύνει τον προνομιακό της χώρο. Άψογη σκηνική παρουσία με θαυμαστή ισορροπία ανάμεσα στη μελωδική ακρίβεια και την εκφραστικότητα. Τραγούδησε τραγούδια διαφορετικού ύφους «Στην ομίχλη των καιρών» με τρόπο τόσο φυσικό που με εξέπληξε. Νομίζω ότι το ελληνικό τραγούδι κέρδισε ένα νέο πρόσωπο έτοιμο για σπουδαία πράγματα.
Στο CD συμμετέχει η Αʼ Εθνική των στιχουργών, όπως η Λίνα Νικολακοπούλου, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Άλκης Αλκαίου. Στο θέμα αυτό πάντως δείχνετε να προτιμάτε πιο δοκιμασμένα πρόσωπα…
Έχω μελοποιήσει στην 50χρονη πια πορεία μου κείμενα μεγάλων στιχουργών όπως και σπουδαία κείμενα νεότερων και όχι τόσο προβεβλημένων προσώπων. Μην ξεχνάτε ότι τον Αλκαίο εγώ τον ανακάλυψα και όταν κάναμε το «Εμπάρκο» ήταν άγνωστος. Το ίδιο συνέβη με την πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά του Οδυσσέα Ιωάννου «Θάλασσα στη Σκάλα». Εκείνο που πάντα με ενδιαφέρει είναι το κείμενο. Από εκεί ξεκινάω και σε αυτό καταλήγω. «Στην ομίχλη των καιρών» μην ξεχνάτε τον τέταρτο της παρέας, τον νεότερο Γιάννη Δουκα που υπογράφει δυο διαμάντια. Αλλά σε κάθε περίπτωση ο Άλκης, ο Μάνος και η Λίνα είναι σημείο αναφοράς μου.
Πώς ήταν η συνάντησή σας με την Λίνα Νικολακοπούλου 28 χρόνια μετά το άλμπουμ «Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια»;
Μαγική και μεταφυσική ταυτοχρόνως. Δουλεύαμε κάποια παλιότερα τραγούδια μου με τη Μαριάννα και κατάλαβα ότι της ταιριάζει πολύ ο λόγος της Λίνας. Η Λίνα όμως τα τελευταία χρόνια είχε σιωπήσει. Ασχολιόταν με άλλα σημαντικά πράγματα και όχι με το τραγούδι. Της ζήτησα να συναντηθούμε. Όταν ειδωθήκαμε το πρώτο πράγμα που μου είπε ήταν «Σε περίμενα». Αυτό ήταν. Άρχισε να μου στέλνει στίχους και εγώ τους μελοποιούσα αμέσως. Η Λίνα πάντα με τους στιχους της εξέφραζε το κοινό αισθημα αλλά εδώ υπήρξαν στιγμές που ακούμπησε το βάθος των πραγμάτων. Στην κατάλληλη στιγμή ξαναβρήκε ο ένας τον άλλον.
Στο CD υπάρχει το παραδοσιακό κρητικό τραγούδι «Μάνα και γιος» με ιδιαίτερη προσέγγιση από σας. Μιλήστε μας γιʼ αυτό.
Το τραγούδι αυτό δεν το ήξερα. Άλλωστε έχει δισκογραφηθεί ελάχιστες φορές. Μου το υπέδειξε η Μαριάννα, η οποία μου το τραγούδησε άνευ συνοδείας με συναρπαστικό τρόπο. Με απασχολούσε όμως από την εποχή που ήμουν νέος το δημοτικό τραγούδι. Άλυτο πρόβλημα για μένα πώς θα έπρεπε να παρουσιαστεί από έναν μουσικό της πόλης. Η παρουσίασή του σε ένα πανηγύρι ή σε μια γιορτή ή σε έναν γάμο είναι θετικό γεγονός αλλά η σύγχρονη επεξεργασία του -χωρίς να αλλοιωθεί η ουσία του- είναι κάτι διαφορετικό. Οι Έλληνες κλασσικοί συνθέτες το μετέφεραν στη φόρμα της κλασσικής μουσικής και έχασε τους χυμούς του. Νομίζω ότι έδωσα μια ενδιαφέρουσα λύση. Δεν πείραξα διόλου την μελωδία του, η Μαριάννα το τραγουδάει εξ ολοκλήρου ως έχει και δημιούργησα μια ηχητική ατμόσφαιρα που δεν υποδηλώνει τόπο και χρόνο. Το τραγούδι τραγουδιέται έτσι μετά από 1000 χρόνια σε ένα έρημο τοπίο σηματοδοτώντας το χνάρι του ανθρώπου πάνω στη Γη.
Πώς κατά τη γνώμη σας θα διώξουμε την ομίχλη των καιρών από πάνω μας αλλά και από τη χώρα;
Δύσκολα μου βάζετε αφού η ομίχλη έχει κάτσει για τα καλά πάνω από όλη την Ευρώπη. Αν προσθέσετε και το βαρύ νέφος από τη Βόρεια Αφρική η ατμόσφαιρα γίνεται αποπνικτική. Όμως δεν πρέπει να σταματήσουμε να ονειρευόμαστε και να προσπαθούμε για έναν πιο δίκαιο κόσμο. Να δημιουργούμε έστω μικρές νησίδες αναπνοής και να προσπαθούμε να ξεπερνάμε τα όριά μας. Και να ξαναστήσουμε το κατακερματισμενο μας "Εμείς". Δύο πιτσιρικάδες το είπαν έξοχα με ένα σύνθημα που έγραψαν στον τοίχο λίγο πιο κάτω απ το σπίτι μου. "Μόνος σου μπορείς να τρέξεις πιο γρήγορα, μαζί όμως μπορούμε να πάμε μακρυά".
Έχετε περάσει από την πολιτική σκηνή και έχετε αριστερές καταβολές. Πως αισθάνεστε σήμερα για την κυβέρνηση;
Δεν έπεσα από τα σύννεφα γιατί είχα κάνει εγκαίρως τις αναλύσεις μου. Δεν σας κρύβω όμως ότι στενοχωρήθηκα. Η κυβέρνηση σήμερα συνεχίζει τις μνημονιακες πολιτικές των προηγούμενων και στην πράξη έχει χάσει το αριστερό της πρόσημο. Αν και ορισμένα πρόσωπα στο ΣΥΡΙΖΑ που μου είναι συμπαθή πιστεύουν ότι το πάλεψαν και ηττήθηκαν, νομίζω ότι η ομάδα που κυριαρχεί ενσωματώθηκε. Όσοι από τους αριστερούς εξακολουθούμε να θέλουμε και να παλεύουμε για μια δίκαιη κοινωνία δεν μπορεί να προσδοκούμε κάτι από αυτή την κυβέρνηση.
Έχετε μελοποιήσει σημαντικούς Έλληνες και ξένους ποιητές. Είναι για σας μια δικλείδα ασφαλείας;
Την ποίηση την περιέχω από την εποχή που ήμουνα μικρό παιδιά. Είναι μια κολόνα εντός μου. Η άλλη είναι η μουσική. Φυσικό ήταν να τις συνδυάσω και να προσπαθώ να αποκαλύπτω τις κρυμμένες πλευρές και τα μυστικά κλειδια της ποίησης μέσα από τη Μουσική. Είναι πια στοιχείο της προσωπικότητάς μου δεν πρόκειται για δικλείδα ασφάλειας.
Όταν κάνατε το 1979 τον “Σταυρό του Νότου” περιμένατε ότι τόσα χρόνια μετά θα υπήρχε αυτή η μανία με τον Καββαδία;
Αρχικά όχι. Άρχισα όμως να το αντιλαμβάνομαι μετά τον πρώτο καιρό. Σήμερα ετοιμάζεται η τέταρτη γενιά να μπει στο παιχνίδι της "Καββαδιμανίας". Έχω δώσει κάποιες εξηγήσεις για αυτό το φαινόμενο. Η κάθε φορά νέα γενιά θεωρεί αυτό το έργο, έργο δικό της. Όχι έργο μνήμης όπως μπορεί να ισχύει για τους σημερινούς εξηντάρηδες.
Κατανοούν την ουσία της καββαδιακης φιλοσοφίας που δεν περιορίζεται στο ταξίδι, στη θάλασσα ή στην περιγραφή της ζωής των ναυτικών. Είναι μάλλον αυτό το "Λυπήσου αυτούς που δεν ονειρεύονται" και το "Κατάκτησε το αδύνατο". Αυτό δηλαδή που λέει ο στιχος "Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία". Από την άλλη μεριά η μουσική -κρατώντας τον αρχικό πυρήνα- αλλάζει συνεχώς. Μελωδικά, ρυθμικά, αρμονικά και με αυτοσχεδιασμούς και γίνεται ήχος τού σήμερα.
“Με εντυπωσιάζει το αίσθημα φιλοξενίας των Κρητικών και η ντομπροσύνη. Αν σταματούσε λιγάκι το “μπαμ-μπαμ” σε γάμους και γιορτές, θα ήταν καλύτερα”
Στη συναυλία που είχατε δώσει στην Φαιστό πριν μερικά χρόνια μιλούσατε συνέχεια για τα Καπετανιανά. Έχετε πολιτογραφηθεί Κρητικός, μετά την απόκτηση του σπιτιού στο νησί μας;
Είμαι πολίτης του κόσμου με σπίτι στα Καπετανιανά. Εκεί που μπορείς να φρενάρεις τον χρόνο. Να κάνεις παρέα με ιπτάμενους αετούς και να ονειρεύεσαι ότι είσαι ιπτάμενος πιανίστας. Να κοιτάς το αχανές του Λιβυκού, τον ιερό Κοφινα και να ψέλνεις τη Μεγάλη Παρασκευή στο εκκλησάκι με τις τοιχογραφίες του 1400. Να τρως στον Μάρκο αντικριστό και ν' ακούς ιστορίες από τον μεγάλο παραμυθά Γιώργο Σταματάκη. Η γυναίκα μου η Μαρία που το ανακάλυψε μου έκανε μεγάλο δώρο.
Το επισκέπτεστε συχνά;
Τουλάχιστον 3 φορές τον χρόνο αλλά θέλω περισσότερο.
Τι σας εντυπωσιάζει από την ιδιοσυγκρασία των Κρητικών και τι θα θέλατε να αλλάξει;
Το λαϊκό αίσθημα σε όλους τους τόπους υπάρχει αλλά είναι τραυματισμένο. Βλέπετε στον βάρβαρο καπιταλισμό οι συνήθειες και το γούστο επιβάλλονται από τα μεγάλα ΜΜΕ που βομβαρδίζουν ανηλεώς με χυδαιότητα και υποπροϊόντα τον κόσμο από το πρωί ώς το βράδυ. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο την Κρήτη αλλά σε ολόκληρη τη χώρα.
Αρκεί όμως ένας μαλεβιζιώτης και ερχόμαστε όλοι στα ίσα μας. Με εντυπωσιάζει το αίσθημα φιλοξενίας των Κρητικών και η ντομπροσύνη τους. Αν σταματούσαν λιγάκι το "μπαμ-μπαμ" στους γάμους και στις γιορτές, θα ήταν καλύτερα.
Τις προάλλες έτρεχα για να μην με πάρει καμιά ξώφαλτση.

