Της Κατερίνας Μυλωνά
Νέος με μεταπτυχιακές σπουδές στους τομείς της ιατρικής, της βιολογίας και των υπολογιστών, που αναζητά σε χώρα του εξωτερικού, κυρίως στη Δυτική Ευρώπη, να πραγματοποιήσει διδακτορικό στην επιστήμη του, είναι το προφίλ του Έλληνα ερευνητή που τα τελευταία χρόνια αναζητά την τύχη του εκτός συνόρων.
Μία προσπάθεια του Yπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων να ανακόψει το λεγόμενο «brain drain», τη «φυγή μυαλών» από την Ελλάδα, αποτελεί και η Ενιαία Δράση Κρατικών Ενισχύσεων «ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ», που παρουσιάστηκε χθες στο Ηράκλειο, στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, παρουσία του αναπληρωτή υπουργού, κ. Κώστα Φωτάκη.
Την εκδήλωση οργάνωσαν η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους τομείς Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΤΑΚ) και η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας.
Σημειώνεται ότι η δράση προκηρύχθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία 2014 – 2020 (ΕΠΑνΕΚ).
Τόνισε πως είναι σημαντικό το γεγονός ότι συνδέει την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα με την παραγωγή και στόχος είναι οι επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τα αποτελέσματα των ερευνητικών αποτελεσμάτων.
Ο κ. Φωτάκης υποστήριξε πως για πρώτη φορά στη χώρα ακολουθείται ένα συγκεκριμένο και πλήρες σχέδιο για τη στήριξη της «οικονομίας της γνώσης».
Ειδικότερα για το «brain drain» είπε ότι ενδεικτικό του πόσο έπληξαν οι πολιτικές λιτότητας τον χώρο της έρευνας είναι ότι το διάστημα 2009- 2014 έφυγαν από τη χώρα 20.000 νέοι επιστήμονες ενώ, την περίοδο των «παχιών αγελάδων» , δηλαδή τις χρονιές 2000- 2004, έφυγαν μόλις 2.000 επιστήμονες.
Τέλος, τόνισε πως το μεγάλο στοίχημα είναι «να δείξουμε ότι η καινοτομία βρίσκεται δίπλα στην κοινωνία».
Το προφίλ του μετανάστη ερευνητή
Ο πρόεδρος του ΙΤΕ, κ. Νεκτάριος Ταβερναράκης, είπε στην «Π» πως οι μετανάστες επιστήμονες είναι στην πλειονότητά τους, άτομα που βρίσκονται στην πρώιμη φάση της καριέρας τους και φεύγουν στο εξωτερικό για διδακτορικές ή μεταδιδακτορικές σπουδές.
Υπάρχουν και σαφώς λιγότεροι επιστήμονες που είναι ήδη επίκουροι, αναπληρωτές ή τακτικοί ακόμα καθηγητές σε πανεπιστήμια της χώρας, όμως επιλέγουν να συνεχίσουν την καριέρα τους εκτός συνόρων.
Πρόκειται για θετικούς, κατά βάση επιστήμονες στους τομείς της ιατρικής, της βιολογίας και των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ο λόγος είναι διττός: υπάρχει ζήτηση για τις παραπάνω ειδικότητες στο εξωτερικό, ενώ, παράλληλα η αγορά της Ελλάδας είναι κορεσμένη.
Ο Τραμπ... διώχνει τους ερευνητές
Δημοφιλείς χώρες είναι οι Γερμανία και Ελβετία, όπου οι αποδοχές των ερευνητών είναι ιδιαίτερα δελεαστικές, αλλά και η Σουηδία και οι ΗΠΑ. Στην εποχή του Brexit, η Αγγλία είναι λιγότερο δημοφιλής ενώ επί προεδρίας Τραμπ οι ΗΠΑ έχουν πέσει στις προτιμήσεις των ερευνητών.
Ο κ. Ταβερναράκης αποκάλυψε μάλιστα πως ήδη ερευνητές που εργάζονται σε Ιδρύματα των ΗΠΑ έχουν επικοινωνήσει με άτομα από το ΙΤΕ και αναζητούν τρόπους να επιστρέψουν στα πάτρια εδάφη.
«Η διεθνής συγκυρία ευνοεί την Ελλάδα, καθώς και από την Αμερική οι επιστήμονες ζητούν να γυρίσουν πίσω στην Ευρώπη αλλά και τη χώρα μας» ανέφερε ο πρόεδρος του ΙΤΕ.
Για τη δράση που παρουσιάστηκε χθες στο Ίδρυμα, ο κ. Ταβερναράκης τόνισε πως ανοίγει ο δρόμος για περισσότερες συνεργασίες μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων και της επιχειρηματικής κοινότητας, με αποτέλεσμα να αξιοποιείται η παραγόμενη γνώση και η καινοτομία προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.
