
“Βλέποντας την κοινωνία μας, την είσοδο ναζιστικού κόμματος στο κοινοβούλιο, τις ανισότητες, τον ρατσισμό και τα όλο και περισσότερα περιστατικά βίας γύρω μου, έπρεπε να γράψω”
Της Κατερίνας Μυλωνά
Η ειλικρίνεια είναι το βασικό συστατικό ενός επιτυχημένου συγγραφέα παιδικών βιβλίων. Το παραπάνω αναφέρει στην «Π» η κ. Μαρία Δασκαλάκη, με αφορμή το νέο της βιβλίο «Μυστική Αποστολή: Τα μυστικά του πέτρινου γεφυριού» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας. «Τα παιδιά που σήμερα έχουν ανοιχτούς ορίζοντες, θα γίνουν αυριανοί ενήλικες με ανοιχτούς ορίζοντες», αναφέρει.
Ποιο είναι το «μυστικό» για έναν συγγραφέα να κερδίσει το ενδιαφέρον του παιδικού κοινού;
«Είναι αλήθεια ότι μπορείς να κερδίσεις το παιδικό κοινό χρησιμοποιώντας πεπατημένες οδούς και συνταγές. Αλλά αυτό, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι τίμιο από την πλευρά του συγγραφέα. Για μένα, το βασικό μυστικό είναι πάνω απʼ όλα η ειλικρίνεια. Να καταπιαστεί ο γράφων με θέματα που θα προκαλέσουν τα παιδιά κι έπειτα να τα χειριστεί με τρόπο υπεύθυνο, με ευαισθησία και χιούμορ. Να αποφύγει κάθε είδους διδακτισμό και χειρισμό. Σκοπός του θα πρέπει να είναι όχι να κατευθύνει, αλλά να δείξει τις κατευθύνσεις που μπορεί να υπάρχουν, τους δρόμους που μπορεί να ανοίγονται μπροστά και να τα αφήσει να διαλέξουν προς τα πού θα πάνε.
Τα παιδιά που σήμερα έχουν ανοιχτούς ορίζοντες θα γίνουν αυριανοί ενήλικες με ανοιχτούς ορίζοντες. Και τι ωραιότερο από μια κοινωνία με ανοιχτόμυαλους και κριτικά σκεπτόμενους ανθρώπους!»
Στο τελευταίο σας βιβλίο υπάρχουν αναφορές στο Ολοκαύτωμα. Πώς μπορεί κανείς να μιλήσει στα παιδιά για τόσο ευαίσθητα θέματα;
«Το τελευταίο μου βιβλίο αναφέρεται σε μια μαύρη σελίδα της Ιστορίας που κόστισε τη ζωή σε πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους και που παρʼ όλα αυτά παραμένει άγνωστη στην πλειοψηφία των παιδιών. Πιστεύω πως η γνώση είναι δύναμη. Είναι ένα ισχυρό όπλο απέναντι στα στερεότυπα και στις προκαταλήψεις. Βλέποντας την κοινωνία μας, την είσοδο ναζιστικού κόμματος στο κοινοβούλιο, τις ανισότητες, τον ρατσισμό και τα όλο και περισσότερα περιστατικά βίας γύρω μου, έπρεπε να γράψω. Τα παιδιά οφείλουν να γνωρίζουν κι εμείς οφείλουμε να τους μιλήσουμε ειλικρινά. Χωρίς περιττές ωμότητες, συμφωνώ. Αλλά ειλικρινά. Ο αριθμός έξι εκατομμύρια δεν είναι απλά ένα νούμερο. Μιλάμε για έξι εκατομμύρια ψυχές, ανθρώπους –ανάμεσά τους κι αθώα, ανήλικα παιδιά– που απλώς δεν ανήκαν στην προνομιούχα φυλή του Φύρερ κι εκτοπίστηκαν, βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν. Για ποιο λόγο; Δεν οφείλουμε να πούμε στα παιδιά την αλήθεια;»
Τα παιδιά διαβάζουν σήμερα βιβλία;
«Τα παιδιά διαβάζουν και μάλιστα από πολύ μικρά. Εδώ δεν θα μπορούσα να παραλείψω το ρόλο των εκπαιδευτικών. Στα σχολεία όλων των βαθμίδων γίνεται εξαιρετική δουλειά από δασκάλους που αγαπούν το βιβλίο και δίνουν ερεθίσματα στους μαθητές τους μεταδίδοντάς τους αυτή την αγάπη. Από την άλλη, λέγοντας ότι τα παιδιά διαβάζουν, δεν εννοώ μόνο αυτό που εγώ ορίζω ως ʽκαλή λογοτεχνίαʼ. Αλλά αυτό είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό. Το θετικό είναι ότι διαβάζουν κι ένα παιδί που διαβάζει, θα γίνει ένας ενήλικας που σκέφτεται”.
Πώς μπορεί ένας γονέας να φέρει σε επαφή τα παιδιά με την ανάγνωση βιβλίων;
«Ένα παιδί έρχεται άμεσα σε επαφή με την ανάγνωση όταν λαμβάνει τα αντίστοιχα ερεθίσματα από το περιβάλλον του από τη στιγμή που θα γεννηθεί. Αν βλέπει τους γονείς να διαβάζουν, έχει πάρει το πρώτο, το βασικό ερέθισμα κι είναι πολύ πιθανό να γίνει κι αυτό αναγνώστης. Σίγουρα η προσέγγιση της λογοτεχνίας στα παιδιά πρέπει να γίνεται με τρόπο ευχάριστο κι απολαυστικό. Αυτό οφείλει να είναι η ανάγνωση: απόλαυση κι όχι καταναγκασμός. Να διαβάζουν επειδή τους αρέσει κι όχι επειδή πρέπει. Είναι επίσης, όμορφο –και χρήσιμο συνάμα– να εξοικειωθεί το παιδί με τη δανειστική βιβλιοθήκη της πόλης του. Να πάει μια βόλτα ως εκεί μαζί με τον γονιό, να έχει τη δική του προσωπική κάρτα δανεισμού, να διαλέξει μόνο του ποιο βιβλίο προτιμά, να καθίσουν ίσως εκεί να το διαβάσουν μαζί κι όλο αυτό στα μάτια του παιδιού θα μοιάζει σαν μαγική ιεροτελεστία. Αφενός οι γονείς, το περιβάλλον του παιδιού κι αφετέρου το σχολείο, παίζουν μείζονα ρόλο στη διαμόρφωση της αναγνωστικής του συνείδησης».
Το δικό σας παιδί σάς έχει εμπνεύσει για θέματα βιβλίων;
«Η αλήθεια είναι πως με εμπνέει για σκέψη. Οι απορίες της, όσα παρατηρεί, ο τρόπος που εκφράζει τα συναισθήματά της με κάνει να μαθαίνω πάλι τον κόσμο γύρω μου από την αρχή, αυτή τη φορά έχοντας όμως την μεγάλη ευθύνη να της τον εξηγήσω και να την κάνω να νιώσει ασφαλής σε αυτόν. Με έχει εμπνεύσει για δύσκολα θέματα που ακόμη ψάχνω τον τρόπο να τα διαχειριστώ πάνω στο χαρτί μου…προς το παρόν, όμως, μένει λευκό!»
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
«Πάντα μέσα στα σχέδιά μου είναι η πολλή δουλειά και η συνεχής επαφή με τα παιδιά στα σχολεία. Στόχος μου είναι να τα φέρω όσο πιο κοντά μπορώ με τη Δημιουργική Γραφή και τον τρόπο αυτόν που θα τα κάνει να αγαπήσουν τη λογοτεχνία, την ανάγνωση, το γράψιμο, τη δημιουργική σκέψη και τον κριτικό συλλογισμό. Να τα φέρω κοντά όχι στο “τι ήθελε να πει ο συγγραφέας”, αλλά στο “τι καταλαβαίνω, τι νιώθω εγώ όταν διαβάζω”. Και φυσικά, γράψιμο. Η καινούρια Μυστική αποστολή ετοιμάζεται…»

