Του Γιάννη Ζωράκη

Έντονο διχασμό, κριτική και αρνητισμό προκάλεσε ο χθεσινός εορτασμός στο Ηράκλειο, της «Μαύρης Παρασκευής», γνωστότερης ανά τον κόσμο ως “Black Friday”.

Οι καταναλωτές κατέβηκαν κατά ορδές στο Ηράκλειο, ενώ ειδικά σε καταστήματα ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, μέχρι και αργά το απόγευμα οι ουρές ήταν τεράστιες. Παρά την τεράστια απήχηση ωστόσο του θεσμού, ο οποίος έρχεται από την Αμερική, οι τιμές δεν ήταν αντίστοιχες του αμερικανικού μοντέλου, με πολλές αλυσίδες κυρίως να εκμεταλλεύονται την έλλειψη ενημέρωσης των καταναλωτών.

Οι περισσότερες εκπτώσεις κυμάνθηκαν από 20% - 30% το πολύ, σε προϊόντα παλαιότερων σεζόν τα οποία σε αντίθετη περίπτωση δεν θα έφευγαν από τα στοκ. Μόνο ελάχιστες ήταν οι περιπτώσεις πραγματικά χαμηλών τιμών με μειώσεις της τάξης πάνω του 50%, αλλά αφορούσαν σε πολύ συγκεκριμένα προϊόντα περιορισμένης διαθεσιμότητας. Είναι χαρακτηριστικό πως μέχρι τις 12.00 το μεσημέρι δεν υπήρχε κανένα προϊόν διαθέσιμο σε πραγματικά χαμηλή τιμή, ενώ όσοι βρίσκονταν στα καταστήματα ενημερώνονταν πως υπάρχουν περιορισμένης μόνο διαθεσιμότητας προϊόντα σε μικρές εκπτώσεις. Το αμερικάνικο έθιμο προκάλεσε έντονο σκεπτικισμό ως προς τον τρόπο που έφθασε στο Ηράκλειο, ενώ ορισμένοι μόνο τοπικοί επιχειρηματίες προσπάθησαν να μπουν στη λογική του, χωρίς μεγάλες επιτυχίες. Μεγάλες κερδισμένες από τη διαδικασία βγήκαν οι πολυεθνικές εταιρείες και κυρίως οι εταιρείες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών που κατάφεραν να πουλήσουν παλιά προϊόντα σε σχετικά φθηνότερες τιμές. Πολλές όμως ήταν και οι ενστάσεις πολιτών σε σχέση με τους χειρισμούς των εταιριών, αφού δεν έλειψαν οι αντιδράσεις αναφορικά με παραπλανητικές τιμές πώλησης και εικονικές εκπτώσεις.

Χωρίς καμία ενημέρωση

Έντονες ήταν οι αντιδράσεις του Εμπορικού Συλλόγου αναφορικά με το φαινόμενο, καθώς δεν υπήρξε καμία ενημέρωση προς τα αρμόδια όργανα του γύρω από το θέμα.

«Εμείς δεν είχαμε καμία ενημέρωση επί του θέματος και δεν μπορούμε κατά συνέπεια να σχολιάσουμε την πρακτική των μεγάλων κατά κανόνα εταιρειών που λειτούργησαν κατʼ αυτό τον τρόπο» αναφέρει ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Μανώλης Κουμαντάκης και προσθέτει: «Αίσθησή μας είναι πάντως πως το ξεστοκάρισμα παλαιότερων προϊόντων ή προϊόντων εκτός μόδας με τέτοιο βίαιο εμπορικά τρόπο και με ουρές χιλιομέτρων ή με αγοραστές παιδιά που αφήνουν το σχολείο για να αγοράσουν ηλεκτρονικά είδη, ούτε βοηθάει την αγορά αλλά ούτε και τιμά κανέναν».

Όπως υποστηρίζει ο Εμπορικός Σύλλογος, η ενέργεια προκάλεσε μια ημερήσια ασφυξία στην αγορά από την οποία δεν ωφελήθηκαν παρά ελάχιστοι επαγγελματίες πολυεθνικών εταιρειών. Την ίδια στιγμή, με δεδομένο πως δαπανήθηκαν υψηλά ποσά παρά τις εκπτώσεις, θα έχει ως άμεσο αντίκτυπο η αγορά να στερηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτή τη ρευστότητα. Εκτός από αυτό, η βίαιη κατασπατάληση χρημάτων σε προϊόντα που ενδεχομένως οι καταναλωτές δεν είχαν πραγματική ανάγκη, να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στα νοικοκυριά, με δεδομένο ότι οι καταναλωτές είναι πολύ πιθανό να στερηθούν είδη πρώτης ανάγκης, εξαιτίας του φαινομένου μιμητισμού.

Τι είναι η Μαύρη Παρασκευή

Ένα ακόμα αμερικανικό φαινόμενο είναι η λεγόμενη Μαύρη Παρασεκυή (=Black Friday).

Η Μαύρη Παρασκευή γιορτάζεται σε Ηνωμένες Πολιτείες μία ακριβώς ημέρα μετά την Ημέρα των Ευχαριστιών, με τεράστιες εκπτώσεις ύψους ακόμα και της τάξης του 70% - 80%. Η Μαύρη Παρασκευή σηματοδοτεί την ημέρα έναρξης της εορταστικής, εμπορικής περιόδου των Χριστουγέννων. Τα προϊόντα σε έκπτωση είναι πολύ συγκεκριμένα, οι εκπτώσεις πολύ υψηλές, ενώ οι καταναλωτές βρίσκονται στα καταστήματα από πολύ νωρίς για να προλάβουν τις προσφορές.

Το επίθετο «Μαύρη» αναφέρεται στην ώρα της ημέρας που άνοιγαν τα καταστήματα. Παραδοσιακά κατά τη λεγόμενη «Μαύρη Παρασκευή» τα καταστήματα άνοιγαν από τις 6.00 το πρωί, οπότε ακόμα ήταν νύχτα. Σε μια έξαρση του φαινομένου, τα καταστήματα άρχισαν να ανοίγουν ακόμα νωρίτερα, με καταγεγραμμένες περιπτώσεις επιχειρήσεων που άνοιξαν ακόμα και στις 2.00 τα ξημερώματα για να εξυπηρετήσουν πελάτες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό το φαινόμενο άρχισε να μιμείται η Ελλάδα, χωρίς ωστόσο καμία προφανή αντιστοιχία σε κανένα συμβολισμό, αλλά ούτε και στο ύψος των εκπτώσεων που πραγματοποιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για την Ελλάδα η Μαύρη Παρασκευή, αποτέλεσε απλά μια ευκαιρία πωλήσεων σε ένα κακέκτυπο της κανονικής γιορτής.