Της Κατερίνας Μυλωνά

Προκλητική χαρακτηρίζει την κίνηση του υπουργείου Παιδείας να παραλείψει το μινωικό πολιτισμό, και όχι μόνο, από τη διδακτέα ύλη της Α΄Λυκείου, η πρόεδρος της Ένωσης Φιλολόγων Ηρακλείου, κ. Λίζα Σκλάβου. «Δεν μπορεί σε ένα ελληνικό σχολείο να μη διδάσκεται ο μινωικός και ο μυκηναϊκός πολιτισμός.

Η αντίληψή μας για την αρχαία ιστορία σα μη ειδικό κοινό, άνθρωποι που μιλάνε για την ιστορία του τόπου τους, είναι μινωικός, μυκηναϊκός, κυκλαδικός πολιτισμός, Όμηρος και κλασική Αθήνα. Η κίνηση του υπουργείου αντιβαίνει στην κοινή αντίληψη που έχουμε διαμορφωμένη δεκαετίες τώρα» τονίζει η κ. Σκλάβου σε δηλώσεις της στην «Π». «Είναι κάτι πολύ προκλητικό που έρχεται σε σχέση με πάρα πολλές αλλαγές και υποβαθμίσεις που έχει δεχτεί το μάθημα της Ιστορίας πολύ καιρό τώρα» τονίζει.

Θεολόγοι διδάσκουν ιστορία

Η κ. Σκλάβου χαρακτηρίζει «επικίνδυνο» και «φοβερό» το γεγονός ότι το μάθημα της Ιστορίας δίνεται ως δεύτερη και τρίτη ανάθεση σε άλλες ειδικότητες εκπαιδευτικών για κάλυψη ωραρίου, κάτι που γινόταν τις δεκαετίες του ʼ60 και ΄70. Καθηγητές αγγλικών, γαλλικών και θεολόγοι διδάσκουν σήμερα Ιστορία στους μαθητές.

«Αυτό σημαίνει ότι διαταράσσεται η σχέση του επιστημονικού αντικειμένου και του εργαζόμενου, με άλλο πτυχίο διορίζεται άλλα διδάσκει ενώ ο εργαζόμενος εκπαιδευτικός γίνεται ένα πολυμηχάνημα που καλύπτει εργατοώρες» λέει χαρακτηριστικά η πρόεδρος της ΕΦΝΗ. Όσον αφορά τη διαχείριση της ύλης, η κ. Σκλάβου αναφέρει πως ένας φιλόλογος, ένας καθηγητής του αντικειμένου που διδάσκει ιστορία και έχει την αναλυτική οδηγία ότι η τάδε ύλη δε θα διδαχτεί μπορεί να βρει ένα τρόπο, στο βαθμό που το κρίνει σημαντικό ,να δώσει ένα σχεδιάγραμμα, να δείξει μία ταινία, να κάνει μία αναφορά, να συνδέσει δύο πράγματα προκειμένου να περάσει κάτι στους μαθητές. Όμως, κάποιος που δεν έχει εποπτεία του αντικειμένου δεν θα πάρει τέτοια ευθύνη και θα κινηθεί με τις σελίδες του βιβλίου και του αναλυτικού προγράμματος. «Δε λειτουργούν έτσι τα σχολεία, δεν μπορεί τα σχολεία ενός κράτους, μιας οργανωμένης κοινωνίας να κινούνται στη βάση του τυχαίου και του συμπτωματικού. Έχει διαταραχθεί εντελώς η επιστημονική βάση των πραγμάτων» τονίζει. Αναφέρει πως η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας παραβίασε όλες τις εισηγήσεις των επιστημονικών σωματείων και αναρωτιέται πώς αντιμετωπίζει μία πολιτεία τη νεολαία της. «Τι θέλουμε να ξέρουν ως ελληνικότητα, ως μεσογειακό πολιτισμό, ως πολιτισμό του ανατολικού Αιγαίου , για να μην περιοριστώ στην έννοια πατρίδα.

Ως ταυτότητα τι θέλουμε να έχουν οι επόμενες γενιές;» αναρωτιέται.

Αναφέρει πως τεράστιο θέμα αποτελούν και τα σχολικά βιβλία και τονίζει ότι ένας άνθρωπος που κατέχει το αντικείμενο είναι σε θέση να θεραπεύσει τυχόν προβλήματα.

«Σε αυτό το προκλητικό διάβημα της ηγεσίας του υπουργείου, ο κόσμος εκφράζει τουλάχιστον απορία και αμηχανία» καταλήγει η κ. Σκλάβου.

Η απάντηση του υπουργείου στις αντιδράσεις

Τη δική του απάντηση δίνει το υπουργείο Παιδείας στις αντιδράσεις του βουλευτή της ΝΔ κ. Φορτσάκη και της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων.

«Δέσμιος των συντηρητικών και παρωχημένων αντιλήψεων του χώρου του, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Φορτσάκης ανακατεύει και το μάθημα της Ιστορίας της Αʼ Λυκείου στο πρόχειρο αντιπολιτευτικό συνονθύλευμα που έχει παρασκευάσει η παράταξή του για να αντιπαρατεθεί στην πολιτική του Υπουργείου Παιδείας.

Ο κ. Φορτσάκης προσποιείται ότι δεν γνωρίζει τις θέσεις του κόμματός του για την ανάγκη να μειωθεί η διδακτέα ύλη σε όλη την εκπαίδευση κατά 25-30%. Κάτι που σε μικρότερο βαθμό υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο συγκεκριμένο μάθημα. Ηχούν, έτσι, ως κίβδηλοι εκσυγχρονισμού οι διακηρύξεις της ΝΔ στο χώρο της Παιδείας για εξορθολογισμό και μείωση της ύλης και για υπέρβαση του εξετασιοκεντρικού χαρακτήρα του σχολείου, αφού σε κάθε τέτοια απόπειρα εμφανίζεται ο άλλος, βαθιά συντηρητικός, φοβικός και πατριδοκάπηλος εαυτός της που επιτάσσει την ακινησία και τη δυσανεξία σε κάθε ουσιαστική μεταρρύθμιση, όπως άλλωστε, συνέβη πρόσφατα και με το μάθημα των Θρησκευτικών. Εδώ και καιρό δεν περιμένουμε από τον κ. Φορτσάκη τεκμηριωμένο λόγο και υπεύθυνη αντιπολιτευτική στάση . Τουλάχιστον, όχι, όσο επιμένει να θέτει την υπογραφή του σε κείμενα που αδικούν την ακαδημαϊκή του ιδιότητα και προδίδουν την ελλιπή γνώση και κατανόηση των συζητούμενων θεμάτων εκ μέρους των συντακτών τους», αναφέρει το υπουργείο.

Όσο αφορά την ανακοίνωση της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, το υπουργείο διευκρινίζει τα εξής:

«1. Ο εξορθολογισμός της διδακτέας ύλης στην Ιστορία είχε στόχο να προσεγγίζονται όλες οι περίοδοι που προβλέπεται να διδαχθούν σε κάθε τάξη, ώστε να μην έχουν κενά οι μαθητές/τριες στη "γραμμή του χρόνου" και να αποκτήσουν συνολική εποπτεία για την κάθε εποχή. Οι διδακτικές ώρες που αντιστοιχούν στο μάθημα δεν επιτρέπουν την αναλυτική προσέγγιση όλων των κεφαλαίων. Τα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου οι μαθητές/τριες δεν τα διδάσκονταν ποτέ, μεταξύ αυτών όλα τα κεφάλαια που αφορούν το έργο του Φιλίππου και του Μ. Αλεξάνδρου, που η ΕΕΦ θεωρεί ότι υποτιμούνται με τη νέα διδακτέα ύλη. Ισχύει, λοιπόν, το εντελώς αντίθετο: Με τη διδακτέα ύλη της φετινής χρονιάς διασφαλίζεται η μελέτη όλων των σημαντικών ιστορικών φαινομένων (αναλυτική προσέγγιση των σημαντικών ενοτήτων) και, επίσης, διασφαλίζεται ότι δεν γίνονται άλματα στην ιστορική συνέχεια (συνοπτική προσέγγιση των ενδιάμεσων ενοτήτων). Η επιλογή των ενοτήτων που διδάσκονται συνοπτικά έλαβε επίσης υπόψη το γεγονός ότι η αρχαία ιστορία διδάσκεται τρίτη φορά στην Α΄ λυκείου, γιατί, ως γνωστόν, έχει ήδη διδαχθεί και στο δημοτικό και στο γυμνάσιο. Με αυτή την έννοια, επειδή τα πρώτα κεφάλαια (όπως αυτά των πρώτων πολιτισμών στον ελληνικό χώρο ή των περσικών πολέμων) τα έχουν σίγουρα διδαχθεί όλοι/ες οι μαθητές/τριες, ακριβώς γιατί ήταν πρώτα στα σχολικά βιβλία δημοτικού και γυμνασίου, έγινε προσπάθεια η έμφαση στην Α΄ λυκείου να δοθεί στα επόμενα κεφάλαια που συχνά δεν προλάβαιναν να προσεγγισθούν στο δημοτικό και το γυμνάσιο. Είναι, λοιπόν, μόνο στη φαντασία του κ. Φορτσάκη η παρασιώπηση του κυκλαδικού, του Μινωϊκού και του Μυκηναϊκού πολιτισμού.

2. Τα στοιχεία που δίνονται είναι παραπειστικά, με την έννοια ότι αποσιωπούνται σημαντικές πληροφορίες. Έτσι, με την παρουσίαση που κάνει η ΕΕΦ , δίνεται στρεβλή εικόνα για το περιεχόμενο της διδακτέας ύλης. Π.χ. ναι μεν το δισέλιδο υποκεφάλαιο "Β΄ αποικισμός" διδάσκεται συνοπτικά, αλλά διδάσκεται αναλυτικά το τρισέλιδο υποκεφάλαιο "Οι συνέπειες του Β΄ αποικισμού". Επίσης, ναι μεν διδάσκεται συνοπτικά "ο Φίλιππος Β" αλλά διδάσκεται αναλυτικά "Η πανελλήνια ιδέα" και "το Συνέδριο της Κορίνθου" (δηλαδή η κεντρική πολιτική του Φιλίππου). Ναι μεν "το Οικουμενικό κράτος του Αλεξάνδρου" διδάσκεται συνοπτικά αλλά διδάσκεται αναλυτικά "Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου". Συνεπώς, δεν έχουν αποκλεισθεί αυτά τα θέματα από την εξεταστέα ύλη, διδάσκονται όλα, κάποια συνοπτικά (τα λιγότερο ουσιώδη, αυτά που αποτελούν λεπτομέρειες) και κάποια αναλυτικά (τα σημαντικότερα, αυτά που πρέπει να αφομοιωθούν και κατεξοχήν να συγκρατηθούν στη μνήμη των μαθητών/τριών).

Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν είναι δυνατό να γίνεται αντικείμενο μικροκομματικής αντιπαράθεσης και ιδεοληπτικών προσεγγίσεων το ακριβές περιεχόμενο της ύλης των μαθημάτων. Όση σκοτοδίνη κι αν προκαλεί στη Νέα Δημοκρατία ο εναγκαλισμός της με ό,τι σκοταδιστικό και αναχρονιστικό επιβιώνει στην εκπαίδευση, καλό είναι κάποια στιγμή να αντιληφθεί την ευθύνη της και τον θεσμικό της ρόλο. Την τελική απόφαση για το περιεχόμενο των βιβλίων την έχει ο αρμόδιος φορέας της Πολιτείας, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Για την ύλη όλων των μαθημάτων, ο διάλογος είναι πάντα ανοιχτός, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εκπίπτει σε αντιεπιστημονικούς εκχυδαϊσμούς επʼ ευκαιρία των εκάστοτε μικροκομματικών ή συντεχνιακών αναγκών».