Της Άννας Κωνσταντουλάκη

Τι προσφέρουν τα εμβόλια και γιατί είναι απαραίτητα, πότε πρέπει να εμβολιαστεί ένα παιδί και τι εμβόλια πρέπει να κάνει αλλά και τι οφείλουν να γνωρίζουν εκείνοι που δεν εμπιστεύονται τα εμβόλια - ένας στους τέσσερις Ελληνες πιστεύει ότι τα εμβόλια δεν είναι ασφαλή - ή αρνούνται να εμβολιάσουν τα παιδιά τους;

Ο Μανώλης Γαλανάκης Παιδίατρος  - Λοιμωξιολόγος, Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Παιδιατρικής Κλινικής ΠΑΓΝΗ μιλά στην “Π” για το σοβαρό αυτό θέμα που απασχολεί τους γονείς, τονίζοντας ότι στην Κρήτη μελέτες που έχουν γίνει δείχνουν ότι τα παιδιά είναι καλά εμβολιασμένα και υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα των εμβολίων! Παράλληλα ο αναπλ. καθηγητής τονίζει: “Τα εμβόλια ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού, έχουν αποδείξει την αξία τους στην πρόληψη πολλών νοσημάτων και έχουν εξαφανίσει πολύ σοβαρές και θανατηφόρες λοιμώξεις. Το παρελθόν μάς έχει διδάξει ότι όποτε ατονήσει κάποιος εμβολιασμός, το νόσημα επιστρέφει. Δεν εννοείται να μεγαλώνει παιδί σήμερα και να μένει ανεμβολίαστο. Οι πιο πολλοί εμβολιασμοί γίνονται σε μικρή ηλικία, στο 1ο και 2ο έτος ζωής, επειδή τα μωρά είναι πιο ευαίσθητα σε λοιμώξεις. Αργότερα γίνονται πιο αραιά και συνήθως πρόκειται για επαναληπτικές δόσεις που στόχο έχουν να διατηρήσουν την άμυνα του οργανισμού σε ψηλά επίπεδα. Υπάρχουν όμως και εμβόλια (όπως το εμβόλιο του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων, που το ξέρουμε ως εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας) που γίνεται αργότερα στη ζωή, σε εφήβους και νεαρές γυναίκες. Υπάρχουν επίσης εμβόλια που γίνονται σε άτομα προχωρημένης ηλικίας, καθώς η τρίτη ηλικία γίνεται πάλι πιο ευαίσθητη στις λοιμώξεις. Η προστασία του οργανισμού συνήθως διαρκεί πολύ μετά από τον εμβολιασμό. Είναι εμβόλια που η προστασία τους παραμένει για όλη τη ζωή μας (για παράδειγμα το εμβόλιο της ηπατίτιδας), είναι εμβόλια που χρειάζονται μια δόση-υπενθύμιση κάθε 10 περίπου χρόνια (για παράδειγμα το αντιτετανικό), είναι όμως και εμβόλια που διαρκούν λιγότερο (για παράδειγμα το αντιγριπικό που πρέπει να γίνεται σε όσους το χρειάζονται κάθε φθινόπωρο)”.

Το εμβόλια (πολλά από αυτά είναι πολυδύναμα) που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού για Παιδιά και Εφήβους, είναι εκείνα της διφθερίτιδας, του τετάνου, του κοκκίτη, της πολυομυελίτιδας, της αιμόφιλου της γρίπης, της ιλαράς, της ερυθράς, της παρωτίτιδας, τγς ανεμοβλογιάς. Ακόμη του μηνιγγιτιοδόκοκκου, πνευμονιόκοκκου, ηπατίτιδας Α και Β του ιού των θηλωμάτων , του ιού ρότα.Το αντιφυματικό και το αντιγριππικό εμβόλιο, γίνονται μόνο σε παιδιά που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Μπορεί ένα εμβόλιο να δημιουργήσει επιπλοκές ή να προκαλέσει κάποια νόσο;

Ο κ. κ. Γαλανάκης σημειώνει:

“Τα εμβόλια, όπως κάθε φάρμακο, μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες. Οι παρενέργειες είναι ήπιες (για παράδειγμα τοπικός πόνος, ή χαμηλός πυρετός) και πολύ σπάνια μπορεί να είναι σοβαρότερες. Όπως συμβαίνει και με κάθε φάρμακο, οι εμβολιαζόμενοι ή οι γονείς τους πρέπει να συζητούν με το γιατρό και να είναι ενημερωμένοι για κάθε πιθανή παρενέργεια”.

Ο παιδίατρος λέει ότι “μελέτες που έχουν γίνει έχουν δείξει ότι στην Κρήτη τα παιδιά είναι καλά εμβολιασμένα, γιαυτό και οι λοιμώξεις αυτές είναι σπάνιες στα παιδιά της Κρήτης. Ακόμη κι όταν διπιστώνονται κάποια κρούσματα λοίμωξης, είναι λίγα και δεν απλώνονται, ακριβώς επειδή υπάρχει τείχος προστασίας. (Σημειώθηκε πριν λίγα χρόνια μια τέτοια περίπτωση με λίγα κρούσματα ιλαράς).

Σε εκείνους που δεν εμπιστεύονται τα εμβόλια απαντά: “Κάποιες οικογένειες διστάζουν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους, από τη μια επειδή δεν γνωρίζουν τα νοσήματα που προλαμβάνονται με τα εμβόλια κι από την άλλη επειδή ακούν διάφορα για παρενέργειες. Είναι κατανοητό ότι αυτός που δεν έχει δει και ζήσει την αρρώστεια, δεν καταλαβαίνει και τη σημασία της πρόληψης και διστάζει να υποβάλει ένα υγιές μωρό στην ταλαιπωρία του εμβολιασμού. Η οικογένεια έχει το δικαίωμα να αποφασίσει για τα εμβόλια των παιδιών της, αλλά και την υποχρέωση να σκεφτεί καλά τα υπέρ και τα κατά. Οι παιδίατροι είναι δίπλα τους και μπορούν να συμβουλεύσουν σωστά και αμερόληπτα. Πριν καταλήξουν οι γονείς στην απόφαση για τα παιδιά τους, ας συζητήσουν καλά με τον ποαιδίατρό τους”.

Ένας στους τέσσερις Έλληνες πιστεύει ότι τα εμβόλια δεν είναι ασφαλή

Εντωμεταξύ, η Ελλάδα συπεριλαμβάνεται στις χώρες με την λιγότερη εμπιστοσύνη στα εμβόλια διεθνώς, αφού ένας στους τέσσερις Ελληνες πιστεύει ότι δεν είναι ασφαλή.

Το ποσοστό αυτό (25%) είναι υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο παγκοσμίως (12%) των ανθρώπων που βλέπουν τα εμβόλια με...μισό μάτι.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από μια νέα διεθνή επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό "EbioMedicine", με επικεφαλής ερευνητές της Σχολής Υγιεινής & Τροπικής Ιατρικής και του Imperial College του Λονδίνου. Οι επιστήμονες -με τη βοήθεια του δεθνούς οργανισμού ερευνών WIN/Gallup International- ανέλυσαν δειγματοληπτικά τις απόψεις σχεδόν 66.000 ανθρώπων σε 67 χώρες, σχετικά με το κατά πόσο τα εμβόλια είναι ασφαλή, σημαντικά, αποτελεσματικά και συμβατά με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους. Πρόκειται για την μεγαλύτερη έρευνα που έχει γίνει ποτέ στον κόσμο σχετικά με τις αντιλήψεις των ανθρώπων για τα εμβόλια.

Συνολικά -και μάλλον αναπάντεχα- η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την μεγαλύτερη έλλειψη εμπιστοσύνης και τον πιο έντονο σκεπτικισμό απέναντι στα εμβόλια (15,8%), ενώ την μικρότερη έλλειψη εμπιστοσύνης έχουν η ΝΑ Ασία (4,4%) και η Αφρική (7,4%).

Μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, πιο καχύποπτη απέναντι στα εμβόλια είναι η Γαλλία (το 41% των Γάλλων διαφωνούν ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή). Το απρόσμενα υψηλό αυτό ποσοστό αποδίδεται σε αμφιβολίες των δύο τελευταίων δεκαετιών σχετικά με τις πιθανές παρενέργειες των εμβολίων κυρίως για την ηπατίτιδα Β και τον ιό HPV των ανθρωπίνων θηλωμάτων. Το ποσοστό έλλειψης εμπιστοσύνης της Ελλάδας (25%) είναι ίδιο με τις Ιαπωνίας και λίγο μικρότερο της Ρωσίας (28%). Στο άλλο άκρο, μόνο το 1% των κατοίκων στο Μπαγκλαντές, στη Σαουδική Αραβία και στην Αργεντινή θεωρούν ανασφαλή τα εμβόλια. Όσον αφορά τη σημασία των εμβολίων, πέρα από την ασφάλειά τους, πάλι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που δεν θεωρούν σημαντικά τα εμβόλια (το 7,7%), έναντι 2,3% στη ΝΑ Ασία, 3,5% στη Μέση Ανατολή και 3,5% στην Αφρική. Οι χώρες που υποβαθμίζουν περισσότερο τη σημασία των εμβολίων, είναι η Ρωσία (16% του πληθυσμού) και η Ιταλία (15%), ενώ στον αντίποδα κάτω από το 1% των κατοίκων στο Μπαγκλαντές, στο Ιράν, στον Ισημερινό, στις Φιλιππίνες και στην Αργεντινή θεωρούν άνευ σημασίας τα εμβόλια. Οι φόβοι απέναντι στα εμβόλια αποτελούν σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, καθώς «φρενάρουν» αρκετούς γονείς να εμβολιάσουν τα παιδιά τους ή να εμβολιασθούν οι ίδιοι, πράγμα που οδηγεί σε αναζωπύρωση ασθενειών όπως η ιλαρά και η μηνιγγίτιδα.

“Είναι εντυπωσιακό ότι η Ευρώπη ξεχωρίζει ως η περιοχή με τον μεγαλύτερο σκεπτικισμό σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων. Δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε την επιρροή που μπορεί αυτό να έχει και σε άλλες χώρες του κόσμου», δήλωσε η υπεύθυνη της μελέτης δρ Χάιντι Λάρσον.

Όσον αφορά τις θρησκείες, καμία δεν σχετίζεται συστηματικά με αρνητική στάση απέναντι στα εμβόλια, αν και μεμονωμένες θρησκευτικές ομάδες έχουν τέτοια στάση. Επίσης, σύμφωνα με την έρευνα, οι ηλικιωμένοι (άνω των 65 ετών) σε όλο τον κόσμο έχουν τις πιο θετικές απόψεις για τα εμβόλια, σε σχέση με τις άλλες ηλικιακές ομάδες.