“Ναι μεν, αλλά” η απόφαση του ΚΑΣ για το μάστερ πλαν των ενετικών τειχών του Δήμου Ηρακλείου, το οποίο εγκρίνεται, αλλά με “κόκκινες γραμμές” από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

Η απόφαση αυτή ήταν εν πολλοίς αναμενόμενη, καθώς οι προθέσεις του ΚΑΣ είχαν διαφανεί στην τελευταία συνεδρίαση για το επίμαχο θέμα της δέσμης προτάσεων που παρουσίασε ο Δήμος Ηρακλείου για τη χρήση και την αξιοποίηση του μεγαλύτερου οχυρωματικού έργου της Μεσογείου. Όπως είχε γράψει η “Π” στις 7-7-16, η απόφαση του ΚΑΣ είναι θετική αλλά με σκληρούς όρους, αφού τα μεγάλα “αγκάθια” που αφορούν στον εξοστρακισμό των αθλητικών εγκαταστάσεων, την κατεδάφιση των κτισμάτων της Βίγλας και τη μη επαναλειτουργία των πάρκινγκ περιμετρικά των τειχών, αποτελούν αδιαπραγμάτευτα ζητήματα για τις υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού. Η εξέλιξη αυτή είχε άλλωστε διαφανεί και από τη σχετική εισήγηση της τοπικής εφορίας αρχαιοτήτων που είχε βάλει στο κάδρο και τα τρία αυτά ζητήματα με αρνητική εισήγηση. Τη θέση αυτή υιοθέτησε πλήρως το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, το οποίο κατά τα άλλα ενέκρινε στο σύνολο τους όλες τις άλλες προτάσεις που ο Δήμος Ηρακλείου κατέθεσε για την αξιοποίηση και ανάδειξη του ενετικού τείχους.

Να σημειωθεί ότι και για τα τρία αυτά θέματα διαχρονικά το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο είχε τεκμηριώσει αρνητική θέση και αν μη τι άλλο θα ήταν τουλάχιστον υπαναχώρηση να αναθεωρήσει παγιωμένες απόψεις που είχε μάλιστα υπερψηφίσει τα προηγούμενα χρόνια και για την απαγόρευση της λειτουργίας των δημοτικών πάρκινγκ, και για την απομάκρυνση των αθλητικών εγκαταστάσεων και για την κατεδάφιση των κτισμάτων της Βίγλας.

Σε κάθε περίπτωση, μετά την απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η χρήση του μνημείου, το επόμενο βήμα είναι η έκδοση μιας νέας διοικητικής πράξης που θα αφορά στην παραχώρηση του στο Δήμο Ηρακλείου. Βασική προϋπόθεση για την ανανέωση της παραχώρησης της διαχείρισης του μνημείου στο Δήμο Ηρακλείου αποτελούσε η κατάθεση ενός συγκροτημένου σχεδιασμού για τον τρόπο αξιοποίησης του. Έτσι μετά την έγκριση του μάστερ πλαν ανοίγει ο δρόμος για την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης διαχείρισης του μνημείου ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού και στο Δήμο Ηρακλείου.

Οι αθλητικές εγκαταστάσεις

Σκληρούς όρους για τα σωματεία που στεγάζονται περιμετρικά των ενετικών τειχών βάζει το υπουργείο Πολιτισμού αφού επιτρέπει μόνο ήπιες αθλητικές εγκαταστάσεις οι οποίες δεν απαιτούν περίφραξη και βοηθητικές εγκαταστάσεις δηλαδή αποδυτήρια. Παράλληλα ζητά από το Δήμο Ηρακλείου χρονοδιάγραμμα για τη σταδιακή απομάκρυνση τους με εξαίρεση το στάδιο Ελευθερίας το οποίο θα παραμείνει χωρίς τις συνοδές εγκαταστάσεις (γήπεδα καλαθοσφαίρισης και αντισφαίρισης). Από την πλευρά του πάντως ο Δήμος Ηρακλείου εκτιμά ότι η λέξη κλειδί στη διατύπωση του κειμένου του ΚΑΣ είναι ότι ζητά άμεσα τα χρονοδιαγράμματα και όχι την απομάκρυσνη των εγκαταστάσεων, την οποία είχε εισηγηθεί η τοπική εφορία αρχαιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό η πλευρά της Λότζια εκτιμά ότι υπάρχει περιθώριο και νέας διαπραγμάτευσης του επίμαχου θέματος στη διαδρομή που απομένει μέχρι την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης παραχώρησης του ενετικού τείχους από το υπουργείο Πολιτισμού στο Δήμο Ηρακλείου κρίνοντας ότι οι ήπιες αθλητικές χρήσεις δύνανται να εναρμονιστούν με το μνημείο.

 Τα πάρκινγκ

Στο αίτημα του Δήμου για την επαναλειτουργία των δημοτικών πάρκινγκ το ΚΑΣ εμφανίζεται αρνητικό με εξαίρεση τη χρήση ορισμένων χώρων στάθμευσης, όπως για παράδειγμα στη λεωφόρο Ικάρου που θα εξυπηρετεί και το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.

Αντίστοιχα ο χώρος στάθμευσης πλησίον της πύλης του Παντοκράτορα που διατίθεται μόνο για ΑμΕΑ και ο χώρος στάθμευσης στη λεωφ. Πλαστήρα κάτω από τον προμαχώνα Μαρτινέγκο που θα χρησιμοποιείται για τουριστικά λεωφορεία. Πάντως ο Δήμος Ηρακλείου δεσμεύεται να επανέλθει για το εν λόγω θέμα με συγκεκριμένη μελέτη που θα αφορά συνολικά τους χώρους στάθμευσης καθώς η χρήση τους θεωρείται αναγκαία για την καλύτερη εξυπηρέτηση των επισκεπτών του μνημείου και επίσης οι χώροι αυτοί είχαν προβλεφθεί από τη μελέτη Τζομπανάκη.

Τι ενέκρινε το ΚΑΣ

Με εξαίρεση τα τρία ζητήματα που αφορούν τις αθλητικές εγκαταστάσεις, την κατεδάφιση της Βίγλας και την επαναλειτουργία των δημοτικών πάρκινγκ, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε όλο το πλάνο του Δήμου Ηρακλείου για την αξιοποίηση των ενετικών τειχών. Πιο συγκεκριμένα, εγκρίθηκε η πρόταση του για έναν ενιαίο σχεδιασμό των ελεύθερων χώρων πρασίνου στο ισόπεδο του περιβόλου, στους προμαχώνες και την τάφρο με την δημιουργία περιπατητικού, φυσιολατρικού, αθλητικού αλλά και πολιτιστικού περιπάτου και ποδηλατοδρόμου. Επίσης εγκρίθηκε η πρόταση για την δημιουργία των αναγκαίων χώρων στάσης – θέασης – ενημέρωσης και τον απαραίτητο φωτισμό και την τοποθέτηση αστικού εξοπλισμού, την τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων, πινακίδων πληροφόρησης. Εγκρίθηκε ακόμη η αξιοποίηση και ο εμπλουτισμός του πρασίνου και η δημιουργία νέων χώρων πρασίνου, πάρκων κ.α. (όπως αποκατάσταση του «Γεωπονικού Κήπου», δημιουργία Πάρκου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και πάρκου πανίδας Κρήτης στο χώρο του πρώην «Ζωολογικού Κήπου»,  «πάρκο Μπαντουβά» στην τάφρο στο  Κομμένο Μπεντένι). Εγκριση έλαβε και η πρόταση για τη βελτίωση της εικόνας των υφιστάμενων αναψυκτηρίων και τη δημιουργία νέων που θα εντάσσονται στο σχεδιασμό της αξιοποίησης των ελεύθερων χώρων πρασίνου.  

Εγκρίθηκαν οι προτάσεις για την αξιοποίηση των χαμηλών πλατειών και στοών που μέχρι σήμερα δεν έχουν αξιοποιηθεί για πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκθέσεις όπως είναι η δημιουργία εκθεσιακών χώρων για την ιστορία της πόλης στην πύλη του Παντοκράτορα, για τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο στην στοά του προμαχώνα Βηθλεέμ, για την Μάχη της Κρήτης στο Μακάσι, δημιουργία υπαίθριας γλυπτοθήκης σε τμήμα της οχύρωσης, εκπαιδευτικό πάρκο πολιορκίας σε τμήμα της τάφρου του προμαχώνα Βηθλεέμ.