Της Ευαγγελίας Καρεκλάκη

Η μία μετά την άλλη σκάνε οι «βόμβες» για την διεξαγωγή της Πανορθόδοξης Συνόδου στην Κρήτη. Μετά το τελεσίγραφο του Πατριαρχείου Βουλγαρίας που ζητά επιτακτικά να μετατεθεί η Σύνοδος, σε διαφορετική περίπτωση  δεν θα παραστεί σε αυτήν, και ο Πατριάρχης Αντιοχείας, που τον «καίει» η διευθέτηση του ζητήματος με το Κατάρ, και τοποθετείται πλέον ανοιχτά κατά της διεξαγωγής της Συνόδου.

Το γεγονός ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφάσισε να εξετάσει το επίμαχο θέμα μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο και όχι πριν από αυτήν, δυσαρέστησε τον Πατριάρχη Αντιοχείας, ο οποίος αξιώνει το «εδώ και τώρα». «Αφού δεν υπάρχει ενότητα, δεν υπάρχει και λόγος σύγκλησης της Μεγάλης Συνόδου» επισημαίνει στην τοποθέτηση του. Οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν τα όσα έχει γράψει η «Π» ότι δηλαδή ορισμένοι Προκαθήμενοι χρησιμοποιούν την συμμετοχή τους στην Πανορθόδοξη Σύνοδο ως διαπραγματευτικό χαρτί για την επίλυση θεμάτων των Εκκλησιών τους, χωρίς να έχει ευθύνη το Φανάρι, το οποίο έχει αναλάβει ρόλο «πυροσβέστη».

Αν και το κλίμα που έχει διαμορφωθεί είναι βαρύ, το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφεύγει να τοποθετηθεί δημόσια και συνεχίζει να καταβάλλει προσπάθειες για εκτόνωση της έντασης σε πολλά μέτωπα. Εκκλησιαστικοί κύκλοι εκτιμούν ότι ενδεχομένως κάποιοι Προκαθήμενοι επιλέγουν αυτήν την σχεδόν εκβιαστική στάση μήπως και τελικά πετύχουν να πάρουν αυτό που θέλουν στο τέλος, από την άλλη όμως σχολιάζουν: αυτός που θα τινάξει την Σύνοδο στον αέρα, θα αναλάβει και την ιστορική ευθύνη.

Σε τοπικό επίπεδο και παρά τις αρνητικές εξελίξεις, η Αρχιεπισκοπή Κρήτης συνεχίζει απρόσκοπτα τις διαδικασίες για την προετοιμασία αυτού του κορυφαίου εκκλησιαστικού γεγονότος.

Ποιοι είναι όμως οι Προκαθήμενοι των Αυτοκέφαλων Ορθόδοξων Εκκλησιών, οι οποίοι αν όλα τελικώς πάνε καλά, θα βρεθούν στην Κρήτη σε περίπου δύο εβδομάδες; Εκτός από τον Οικουμενικό Πατριάρχη και τον Αρχιεπίσκοπο Ελλάδος, πρόκειται για τους:



Πατριαρχείο

Αλεξανδρείας

Ο Κρητικός Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρος, ο οποίος εξελέγη παμψηφεί στις 9 Οκτωβρίου 2004,  διατηρεί εξίσου καλές σχέσεις τόσο με το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και με το Πατριαρχείο Μόσχας.

Από παλιά, πριν ακόμα εκλεγεί ο Θεόδωρος, εκφραζόταν μία μορφή πικρίας επειδή σε επιστολές, για λόγους οικονομίας, ο Πατριάρχης αποκαλείτο ως Αλεξανδρείας και όχι με ολόκληρο τον τίτλο του (που η αλήθεια είναι ότι παραπέμπει σε …σιδηρόδρομο), όμως σε καμία περίπτωση δεν αμφισβητείται η δικαιοδοσία του σε όλη την Αφρική.

Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας είναι ο δεύτερος στα πρεσβεία τιμής μετά τον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Πατριαρχείο

Αντιοχείας

Ο Ιωάννης Γιαζίγκι γεννήθηκε στην Συρία το 1955 και εξελέγη Πατριάρχης Αντιοχείας τον Δεκέμβριο του 2012. Είναι ο τρίτος κατά σειρά Πρεσβείων των Ορθόδοξων Πατριαρχών και  αδελφός του απαχθέντος Μητροπολίτη Χαλεπίου, Παύλου. Είναι το Πατριαρχείο που βρίσκεται στην φωτιά του πολέμου λόγω της Συρίας με έδρα την Δαμασκό.

Μέχρι πρότινος διατηρούσε καλές σχέσεις τόσο με το Φανάρι όσο και με το Πατριαρχείο Μόσχας, ωστόσο η ρήξη με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων λόγω της διένεξης για την Αρχιεπισκοπή του Κατάρ έχει προκαλέσει πυκνά σύννεφα και στις σχέσεις του  με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Από την άλλη, η Αντιοχεία χρωστά ευγνωμοσύνη στην Μόσχα για την έμπρακτη στήριξη που παρέχει η τελευταία για την ενίσχυση των χριστιανών της Συρίας και της ευρύτερης περιοχής.

Πατριαρχείο

Ιεροσολύμων

 Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, Θεόφιλος Γʼ, γεννήθηκε στους Γαργαλιάνους Μεσσηνίας, πήγε στα Ιεροσόλυμα 12 ετών και εντάχθηκε στην αγιοταφική αδελφότητα. Εξελέγη Πατριάρχης στις 22 Αυγούστου του 2005 μετά την κρίση που πέρασε το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων επί Ειρηναίου του Αʼ και είναι ο πρώτος που εξελέγη ομόφωνα.

Η εμπλοκή με το Κατάρ σίγουρα έχει επηρεάσει τις σχέσεις του Πατριαρχείου με το Φανάρι. Και στο παρελθόν όμως υπήρξαν ψυχρές σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών με αφορμή την δραστηριότητα που είχε επιχειρήσει να αναπτύξει το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σε Αμερική και Αυστραλία, αποκλειστικής δικαιοδοσίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

 Πατριαρχείο

Μόσχας

Για πολλούς είναι κοινό μυστικό ότι το μεγάλο όραμα του Πατριαρχείου Μόσχας είναι κάποια στιγμή να αναλάβει τα ηνία της Ορθοδοξίας. Από το 2009 ηγέτης της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ο Κύριλλος, κατά κόσμο Βλαδίμηρ Μιχάιλοβιτς Γκουντιάεφ, με πατέρα και παππού ιερείς.

Στο Πατριαρχείο Μόσχας αποδίδεται μία διαρκής αμφισβήτηση του οικουμενικού χαρακτήρα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και μία στρατηγική επεκτατικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτού  του στρατηγικού σχεδίου εντάσσεται και η αποστολή Ρώσων ιερέων και μοναχών για την στελέχωση ναών και μοναστηριών σε κάθε γωνιά της γης. Ακόμα και στις πρόσφατες πανηγυρικές εκδηλώσεις για την συμπλήρωση χιλίων χρόνων παρουσίας του Ρωσικού μοναχισμού στην Άθω ήταν διάχυτη η καχυποψία περί «ρωσικών βλέψεων» στο Άγιο Όρος. Ήταν τέτοιες οι φήμες που το δεξί χέρι του Πατριάρχη, ο επικεφαλής του τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας, Ιλαρίων (ο οποίος και θα τον συνοδεύσει και στην Κρήτη) διέψευσε με δηλώσεις του τα όσα ακούγονται. Οι σχέσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρίσκονται υπό διαρκή δοκιμασία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Κύριλλος εκτός από το βέτο που έθεσε για τον τόπο διεξαγωγής της Πανορθόδοξης Συνόδου, εκτός δηλαδή Κωνσταντινούπολης λόγω των δυσμενών πολιτικών εξελίξεων ανάμεσα σε Ρωσία και Τουρκία,  φέρεται  επίσης να άσκησε ισχυρές πιέσεις στον Οικουμενικό Πατριάρχη ότι δεν θα δώσει πράσινο φως στην αυτοκεφαλία της Ουκρανικής Εκκλησίας.

 Πατριαρχείο Σερβίας

 Ο υπέργηρος Πατριάρχης Σερβίας κ. Ειρηναίος (86 ετών) ανέλαβε τα ηνία της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας μόλις το 2010. Θεωρείται μετριοπαθής, συναινετικός και ισορροπιστής. Παραδοσιακά το Πατριαρχείο Βελιγραδίου διατηρεί καλές σχέσεις με την Μόσχα, όμως διατηρεί καλές ισορροπίες και με το Φανάρι. Άλλωστε και ο νυν Πατριάρχης, ο οποίος είναι ελληνομαθής,  έχει αναφερθεί πολλές φορές στους κοινούς δεσμούς Σέρβων και Ελλήνων.

Πατριαρχείο

Ρουμανίας

Το Πατριαρχείο Ρουμανίας με Προκαθήμενο τον Δανιήλ έχει καλή επικοινωνία και συνεργασία με το Φανάρι. Υπάρχουν κάποια εκκρεμή ζητήματα στις σχέσεις του με τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων και Σερβίας, τα οποία όμως τείνουν προς διευθέτηση με την συμβολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Πατριαρχείο

Βουλγαρίας

Το Πατριαρχείο Σόφιας και πάσης Βουλγαρίας διατηρεί ισχυρότατους  δεσμούς με το Πατριαρχείο Μόσχας. Πρόκειται για μία «συμμαχία» με μεγάλο βάθος, όπως δείχνουν και οι εξελίξεις με το επιχειρούμενο «σαμποτάρισμα» της Πανορθόδοξης Συνόδου μετά το τελεσίγραφο του Πατριάρχη Νεοφύτου, στο οποίο υιοθετεί σημεία της επιστολής που είχε αποστείλει προ ημερών ο Πατριάρχης Μόσχας.

Πατριαρχείο

Γεωργίας

Ο 83χρονος Πατριάρχης Γεωργίας, Ηλίας ο Βʼ θεωρείται σεβάσμια μορφή και άνθρωπος χαμηλών τόνων. Με το Φανάρι διατηρεί καλές σχέσεις. Στην Γεωργία είχε ανακηρυχθεί και ως δημοφιλέστερος άνθρωπος της χρονιάς μετά από δημοσκόπηση.

Αρχιεπίσκοπος

Κύπρου

Ο Χρυσόστομος Βʼ είναι ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Κύπρου από τον Νοέμβριο του 2006. Παραδοσιακά η Εκκλησία της Κύπρου βρίσκεται πάντα στο πλευρό του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είναι γνωστός για τον δυναμισμό και την αποφασιστικότητα του.

Αρχιεπίσκοπος

Αλβανίας

 Ο 87χρονος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Αναστάσιος είναι μία ξεχωριστή προσωπικότητα. Θεωρείται φωτισμένος Ιεράρχης και διατηρεί άρρηκτους δεσμούς με το Φανάρι.

Αρχιεπίσκοποι Πολωνίας και Τσεχίας

Ο Αρχιεπίσκοπος Πολωνίας διατηρεί τις ισορροπίες ανάμεσα σε Μόσχα και Κωνσταντινούπολη, από την άλλη ο νέος αρχιεπίσκοπος Τσεχίας έχει προκαλέσει με την στάση του το Φανάρι ωστόσο γίνονται προσπάθειες αποκατάστασης των σχέσεων τους.