Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Σεισμό πολλών ρίχτερ προκαλεί το πόρισμα των Επιθεωρητών δημοσίων έργων, σε σχέση με την πρώτη φάση του Πολιτιστικού Κέντρου που φέρνει στο φως συγκλονιστικές αποκαλύψεις για την πορεία υλοποίησης του έργου το οποίο κυριολεκτικά βρίθει παρανομιών. Το πόρισμα, το οποίο αποκαλύπτει σήμερα η «Π» εγείρει τεράστια ζητήματα για τη διαχείριση της πρώτης φάσης του έργου, που όπως είναι γνωστό οδήγησε στην εφιαλτική εξέλιξη της απένταξης από το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Πολιτισμός» με το ποσό των 11.814.687 ευρώ (!). Και ενώ καραδοκεί η απειλή της χρέωσης του τεράστιου αυτού χρηματικού ποσού στο δημοτικό ταμείο, το οποίο θα τινάξει στον αέρα την οικονομική λειτουργία του Δήμου, έρχεται το πόρισμα των επιθεωρητών δημοσίων έργων να φέρει στο φως ανατριχιαστικές λεπτομέρειες για τη διαχείριση του έργου, που επί σειρά ετών παρέμειναν επιμελώς μακριά από το φως της δημοσιότητας αλλά κυρίως μακριά από το δημόσιο έλεγχο που θα έπρεπε να έχει το Δημοτικό Συμβούλιο. Το πολυσέλιδο πόρισμα των 158 σελίδων περιέχει σοκαριστικά στοιχεία για ένα γαϊτανάκι εργασιών που αύξησαν το κόστος αλλά και υπερκοστολογήσεων με αποτέλεσμα να απογειώνεται στα ύψη ο προϋπολογισμός του έργου. Περιγράφονται ακόμα διαδικασίες που επιλέχθηκαν ώστε να προστίθενται συνεχώς νέες εργασίες που δεν υπήρχαν στην αρχική μελέτη του έργου. Και το προκλητικό της υπόθεσης δεν είναι μόνο ότι οι εργασίες αυτές δημιούργησαν τερατώδεις διαφορές με τον αρχικό προϋπολογισμό αλλά ότι δεν υπάρχει ουσιαστική τεκμηρίωση που να δικαιολογεί τη διαχείριση αυτή, όπως προκύπτει από το πόρισμα. Για να αντιληφθεί καλύτερα κάποιος το όλο σκηνικό, αρκεί να σκεφτεί ότι σε οποιοδήποτε έργο χρηματοδοτούμενο από προγράμματα, δύο στοιχεία είναι βασικό να τηρούνται με απόλυτη συνέπεια, προκειμένου να μην απενταχθεί: η μελέτη και το χρονοδιάγραμμα. Στην περίπτωση του Πολιτιστικού Κέντρου όλος ο καμβάς υλοποίησης του, δομείται σε αλλεπάλληλες αλλαγές της αρχικής μελέτης και σε πρόσθετες εργασίες, που όπως είναι φυσικό προκαλούσαν νέες παρατάσεις του χρονοδιαγράμματος αλλά και εκτόξευση του προϋπολογισμού του. Άρα η απένταξη του Πολιτιστικού Κέντρου, όχι μόνο δεν ήταν ζήτημα λογιστικής τακτοποίησης όπως επαναλαμβανόμενα ισχυριζόταν η πρώην δημοτική αρχή, αλλά ήταν μια εξέλιξη νομοτελειακή όπως προκύπτει από το πόρισμα των επιθεωρητών.

Οι αλλαγές της αρχικής σύμβασης του έργου που δρομολογήθηκαν έχουν μόνιμη επωδό, την επίκλιση του επιχειρήματος ότι αφορούν σε επείγουσες εργασίες. Αλλά όπως αποδεικνύεται από το πόρισμα η όλη διαδικασία γινόταν με ένα τρόπο σαθρό αφού δεν συνοδευόταν από νομική και τεχνική τεκμηρίωση. Για παράδειγμα, την ώρα που το έργο βρισκόταν σε φάση θεμελίωσης, γιατί ήταν επείγον ζήτημα να αλλάξει η μελέτη των κλιματιστικών; Και μάλιστα όχι μόνο άλλαξε αλλά χρεώθηκε και πιο ακριβά. Όπως αναφέρεται στο πόρισμα, τα κεντρικά κλιματιστικά του έργου, υλοποιήθηκαν με διαφοροποιημένα τεχνικά χαρακτηριστικά, σε σχέση με την αρχική σύμβαση, με ανεπαρκή εισήγηση και ελλιπή τεκμηρίωση της εκτιμώμενης δαπάνης των 450 χιλ ευρώ πλέον 18%!

Ένα αντίστοιχο ανατριχιαστικό παράδειγμα συναντάμε και με τη μελέτη των ηλεκτρομηχανολογικών που πληρώθηκε 50 χιλ παραπάνω διότι με τη διαδικασία του επείγοντος κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση των μελετών εφαρμογής των ισχυρών και ασθενών ρευμάτων. Σύμφωνα με το πόρισμα, η προεκτιμώμενη αμοιβή έπρεπε κατά το μέγιστο να ανέλθει στα 129.664 ευρώ, ενώ η ΔΕΠΤΑΗ ενέκρινε για τις μελέτες αυτές 179.000 ευρώ! Σειρά τέτοιων παραδειγμάτων συναντά κανείς στο πόρισμα των επιθεωρητών δημοσίων έργων, που προκαλούν κυριολεκτικά αφωνία στον αναγνώστη, για το πώς με την επίκληση του “επείγοντος” απογειώθηκε ο προϋπολογισμός του πολύπαθου έργου. Εάν η κατάσταση δεν ήταν τραγική θα μπορούσε κανείς να μειδιάσει από το γεγονός ότι ενώ στις πρώτες αλλαγές της αρχικής σύμβασης, η διοίκηση της ΔΕΠΤΑΗ έσπευσε να τις χαρακτηρίσει επείγουσες την κάθε μια ξεχωριστά, στη συνέχεια αποφάσισε να λειτουργήσει πιο… πρακτικά και έτσι πήρε μια απόφαση με συνοπτικές διαδικασίες ότι όλες οι αλλαγές έχουν επείγον χαρακτήρα.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η έκθεση των επιθεωρητών δημοσίων έργων δρομολογήθηκε στο πλαίσιο της προανακριτικής διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη μετά από εισαγγελική παραγγελία για απιστία σχετική με την υπηρεσία από κοινού άνω των 73 χιλ. ευρώ στρεφόμενη κατά του Δημοσίου, και ΟΤΑ με προξενηθείσα ζημιά άνω των 150 χιλ ευρώ, για παράβαση καθήκοντος, και απείθεια. Την παρέμβαση του Σώματος Επιθεωρητών Δημοσίων Εργων ζήτησε με έγγραφη παρέμβαση της και η σημερινή διοίκηση της ΔΕΠΤΑΗ, προκειμένου να αποτυπωθεί η πορεία υλοποίησης του έργου, που όπως αλλεπάλληλα έχει καταγγελθεί από τις δημοτικές παρατάξεις έχει υλοποιηθεί μακριά από το δημόσιο έλεγχο αλλά και χωρίς την ουσιαστική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου.

Τι λέει το πόρισμα

Ένα από τα πολύ σημαντικά στοιχεία του πορίσματος σε σχέση με τη διαχείριση του φαραωνικού έργου, που έχει στα χέρια της η δραματικά υποστελεχωμένη τεχνική υπηρεσία της Ανώνυμης Εταιρείας ΔΕΠΤΑΗ, αφορά την προκλητική παραδοξότητα η Δημοτική Επιχείρηση να είναι την ίδια στιγμή και προϊσταμένη αρχή και διευθύνουσα υπηρεσία για την εκτέλεση του έργου (!) κάτι που προσκρούει στο νόμο 2690/99. Σε ό,τι αφορά το κόστος κατασκευής του Πολιτιστικού Κέντρου, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ενώ η αρχική σύμβαση του έργου το προέβλεπε στα 26.394.291 ευρώ, απογειώθηκε στα 37.862.043 ευρώ. Και εάν προσθέσει κανείς και τη δεύτερη φάση του έργου που αφορά στην προμήθεια του υλικοτεχνικού εξοπλισμού, το κόστος του έργου εκτοξεύεται στα 49.461.313 ευρώ.

Το πόρισμα τεκμηριώνει πώς εκτοξεύθηκε στα ύψη ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου. Συγκεκριμένα μόνο στη δαπάνη για την αμοιβή της τροποποίησης της μελέτης αντιστήριξης υπάρχει μια υπέρβαση της αμοιβής κατά 283. 963 χιλ ευρώ, καθώς εγκρίθηκαν 373. 350 ενώ η συγκεκριμένη αμοιβή έπρεπε κατά το μέγιστο να ανέλθει στα 134.387 ευρώ. Το πόρισμα κάνει ειδική αναφορά στην περίφημη τροποποίηση της αρχικής μελέτης του κλιματισμού του Πολιτιστικού Κέντρου, που επίσης άλλαξε με το επιχείρημα της βελτίωσης του έργου. Χωρίς έγκριση της μελέτης τροποποίησης του κλιματισμού έγιναν εξωσυμβατικές εργασίες τις οποίες η ΔΕΠΤΑΗ δεσμεύεται να πληρώσει στον ανάδοχο. Χωρίς τεκμηρίωση και κατά παράβαση του νόμου (παρ. 2. Ν. 3669/08) εγκρίθηκε η τροποποίηση της μελέτης κλιματισμού λόγω αξιοποίησης της “αβαθούς γεωθερμίας”.

Στο μεγάλο κεφάλαιο της έγκρισης και εγκατάστασης των κεντρικών κλιματιστικών ξεκαθαρίζεται ότι έγιναν με ανεπαρκή εισήγηση και ελλιπή τεκμηρίωση της εκτιμώμενης δαπάνης των 450.000 ευρώ πλέον 18% Γ.Ε. & Ο.Ε. και Αναθεώρησης χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του επείγοντος.

Στο πόρισμα περιγράφεται ότι μετά την επιλογή της ΔΕΠΤΑΗ να αλλάξει τη μελέτη κλιματισμού και να αξιοποιήσει την αβαθή γεωθερμία συμβαίνουν μεταξύ άλλων τα εξής : “ Στις τιμές που περιελήφθησαν ( στο 2ο ΠΚΤΜΝΕ) στο δεύτερο ανακεφαλαιωτικό πίνακα και αφορούν σε ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες, εσφαλμένα έχει εφαρμοστεί ως έκτπωση η μέση τεκμαρτή έκπτωση των εργασιών του συγχρηματοδοτούμενου τμήματος 33,42% ενώ θα έπρεπε να εφαρμοστεί η μέση τεκμαρτή έκπτωση των εργασιών του συνόλου της εργολαβίας δηλαδή 37,16% … Το πόρισμα αναφέρεται σε σειρά εργασιών που κρίθηκαν αναγκαίες από τη ΔΕΠΤΑΗ όχι λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων αλλά για λόγους βελτίωσης του έργου, κατά παράβαση και του νόμου και της σύμβασης του έργου, και της εγκυκλίου του υπουργείου υποδομών σε σχέση με την έννοια της απρόβλεπτης περίστασης. Στα εντυπωσιακά στοιχεία του πορίσματος είναι επίσης και το γεγονός ότι από ένα δειγματοληπτικό έλεγχο των νέων εργασιών (οι οποίες περιλαμβάνονται στον 3ο ΑΠΕ) προέκυψε ότι η υπολογισθείσα από την υπηρεσία της ΔΕΠΤΑΗ δαπάνη υπερβαίνει εκείνη του κλιμακίου κατά 126.526 ευρώ!

Δειγματοληπτικός έλεγχος στις τιμές του 4ου ανακεφαλαιωτικού πίνακα έδειξε ότι “η υπολογισθείσα από τη ΔΕΠΤΑΗ δαπάνη υπερβαίνει εκείνη του κλιμακίου των ελεγκτών κατά 45.033 ευρώ.

Επίσης στην εργασία καθαίρεσης μεμονωμένων στοιχείων μη διαταραγμένης κοπής έγιναν εσφαλμένοι υπολογισμοί από την υπηρεσία της ΔΕΠΤΑΗ”. Στο ίδιο πλαίσιο, οι αμοιβές για την τροποποίηση των μελετών ισχυρών και ασθενών ρευμάτων ενώ θα έπρεπε βάση των διατάξεων του κανονισμού περί “προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών” κατά μέγιστο να ανέλθουν στο ποσό των 129.664 ευρώ η ΔΕΠΤΑΗ ενέκρινε τις συγκεκριμένες μελέτες στον 4ο ανακεφαλαιωτικό πίκανα με το ποσό 179.000 ευρώ με αποτέλεσμα η υπερβάλλουσα δαπάνη για τη σύνταξη των εν λόγω μελετών να ανέλθει στο ποσό των 49.335. ευρω!

Επίσης το πόρισμα αναφέρεται σε συμπληρωματικές συμβάσεις εργασιών που περιλαμβάνονται στον 4ο ανακεφαλαιωτικό πίνακα του έργου που είναι κυριολεκτικά στον αέρα επειδή δεν έχουν περάσει από προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο “και συνεπώς είναι άκυρες και δεν μπορούν να νομιμοποιηθούν ακόμα και αν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις σύναψης τους”. Το πόρισμα εντοπίζει ακόμα τη “χειρουργική” αφαίρεση από την εργολαβία του Πολιτιστικού Κέντρου των συμβατικών τεχνικών αντικειμένων του υποσταθμού μέρους των κουφωμάτων του κτιρίου του στέγαστρου και των φωτιστικών σωμάτων που, όπως τονίζει “έγινε κατά παράβαση του νόμου 3669/08 δεδομένου ότι η αφαίρεση αυτή και η μη εκτέλεση τους μεχρι την παράδοση του κτιρίου προς χρήση καθιστά το έργο μη άρτιο και λειτουργικό δημιουργώντας έτσι ουσιώδη αλλαγή του τελικού παραδοτέου και μη ολοκλήρωση του συμβατικά προβλεπόμενου έργου”.

Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου, τονίζεται μεταξύ άλλων ότι, ενώ η προβλεπόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης των εργασιών της πρώτης φάσης του έργου ήταν στις 11-4-2008 παρατάθηκε κατά 1.114 μέρες δηλαδη για τις 30-4-11 με σχετική επιβάρυνση του προϋπολογισμού του έργου λόγω της προσαύξησης της δαπάνης αναθεώρησης . Η χρονική εκτροπή του χρονοδιαγράμματος συνδέεται με επτά συνολικά συμπληρωματικές συμβάσεις εργασιών με τροποποιήσεις των μελετών στατικά και αρχιτεκτονικά, με τροποποιήσεις στη μελέτη θεμελίωσης και της εκμετάλλευσης των υπόγειων νερών με αβαθή γεωθερμία.