Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Τη δέσμευση των στελεχών του υπουργείου Περιβάλλοντος ότι η μελέτη ανάπλασης της Αγίας Τριάδας θα εξεταστεί μέσα στον Σεπτέμβρη από το ΣΥΠΟΘΑ (Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων) εξασφάλισε ο αντιδήμαρχος υπεύθυνος επί των πολεοδομικών θεμάτων Μανόλης Βασιλάκης σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί τους. Όπως είναι γνωστό, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ( Κ.Α.Σ.), έχει ήδη ολοκληρώσει τη γνωμάτευση του επί της μελέτης, και για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια φαίνεται η προοπτική σύγκλισης με το υπουργείο Περιβάλλοντος, κάτι όμως που μένει να αποδειχτεί στην πράξη. Όπως είναι γνωστό η μελέτη ανάπλασης της ιστορικής αυτής συνοικίας του Ηρακλείου έχει γίνει εδώ και χρόνια “μπαλάκι” ανάμεσα στις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και έχει διανύσει πρωτόγνωρες γραφειοκρατικές εμπλοκές, που έχουν σαν αποτέλεσμα η μελέτη να “βαλτώνει”, γεγονός που τορπιλίζει την τοπική ανάπτυξη της περιοχής. Και όλα αυτά συμβαίνουν τι στιγμή που οι πολιτικοί παράγοντες της Λότζια, διαβεβαίωναν ότι η συγκεκριμένη μελέτη θα “τρέξει” με προτεραιότητα και μάλιστα με αυτή την προοπτική τη διαχώρισαν από την υπόλοιπη μελέτη ανάπλασης της παλιάς πόλης, η οποία βρίσκεται σε χειρότερη μοίρα, καθώς εδώ και χρόνια δεν έχει γίνει το παραμικρό για την προώθηση της.

Η θέση της Λότζια

Είναι η πρώτη φορά που υπουργείο Πολιτισμού και υπουργείο Περιβάλλοντος φαίνεται ότι μπορούν να καταλήξουν σε μια ενιαία προσέγγιση, σε σχέση με τη μελέτη ανάπλασης της Αγίας Τριάδας καθώς οι διαφοροποιήσεις που καταγράφονται στις προτάσεις τους είναι περιορισμένης κλίμακας και εύκολα αντιμετωπίσιμες. Αυτή είναι η πολιτική εκτίμηση της Λότζια, που όπως μάλιστα εξηγεί ο αντιδήμαρχος Μ.Βασιλάκης ο τρόπος προσέγγισης του υπουργείου Περιβάλλοντος είναι πολύ πιο κοντά στις δικές της αντιλήψεις για το πώς θα πρέπει να οργανωθεί πολεοδομικά η ιστορική αυτή συνοικία. Πιο συγκεκριμένα ο ίδιος σημειώνει ότι είναι θετικός και στο θέμα των περισσότερων διανοίξεων, και στο θέμα της χαλάρωσης των μορφολογικών κανονισμών τα οποία το υπουργείο Πολιτισμού αντιμετωπίζει με μεγάλη αυστηρότητα. Ωστόσο όπως εξηγεί, εδώ που έχουμε φτάσει αυτό που τελικά έχει σημασία είναι η μελέτη να εγκριθεί και να ξεκινήσει η εφαρμογή της διότι είναι φανερό ότι θα λειτουργήσει ως το εφαλτήριο για την ανάπτυξη της περιοχής.

Τι λέει το υπουργείο Πολιτισμού

Όπως είναι γνωστό, το υπουργείο Πολιτισμού, όπως αυτό εκφράστηκε μέσα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, σε ό,τι αφορά στους όρους δόμησης (που είναι ένα απο τα πιο κρίσημα ζητήματα της πολεοδομικής οργάνωσης της περιοχής) αναπτύσσει την πρόταση του σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά τους συντελεστές δόμησης περιμετρικά του οικισμού όπως αυτός περικλύεται από τις οδούς Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, Σοφοκλή Βενιζέλου, Καλοκαιρινού, Γιαμαλάκη. Στις περιοχές αυτές το ΚΑΣ προτείνει, να θεωρούνται άρτια τα οικόπεδα που έχουν πρόσωπο 10μ. και εμβαδόν 100 τ.μ.

Σε ό,τι αφορά τους όρους δόμησης στο εσωτερικό του οικισμού της Αγίας Τριάδας, καταρχήν είναι σημαντικό το γεγονός ότι το ΚΑΣ έκρινε -μετά και από σχετική πρόταση του περιβαλλοντικού συλλόγου- ότι όλα τα κτίσματα τα οποία είναι προϋφιστάμενα του 1936 χαρακτηρίζονται άρτια ως έχουν. Αυτή η εξέλιξη είναι πολύ σημαντική, διότι πρακτικά δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους κατόχους μικρών ιδιοκτησιών, να μπορούν να τις αξιοποιήσουν χωρίς να είναι αναγκασμένοι να αναζητήσουν γειτονικά οικόπεδα για να τις συνενώσουν προκειμένου το ακίνητο τους να αποκτήσει αρτιότητα. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται και ενισχύεται και ο παραδοσιακός χαρακτήρας της περιοχής που σήμερα πλήττεται βάναυσα από το υφιστάμενο σχέδιο πόλης…

Σε ό,τι αφορά στα κτίρια που χτίστηκαν προ του ʼ73 μπορούν να χαρακτηριστούν άρτια και οικοδομήσιμα εάν έχουν πρόσωπο 7 μ. βάθος 10 μ. και εμβαδόν 100 τ.μ.

Επίσης το Κ.Α.Σ. προβλέπει στο εσωτερικό του οικισμού την εφαρμογή κλιμακωτού συντελεστή δόμησης, ο οποίος διαμορφώνεται ως εξής: Για τα οικόπεδα μέχρι 100 τ.μ. ο συντελεστής δόμησης φτάνει το 1,6. Αντίστοιχα για τμήμα οικοπέδου άνω των 100τ.μ. έως 200τ.μ. ο συντελεστής δόμησης φτάνει το 1,4. Επίσης για τμήμα οικοπέδου άνω των 200 τ.μ. ο συντελεστής δόμησης φτάνει το 1,2. Σε σχέση με το επιτρεπόμενο μέγιστο ύψος είναι τα 11μ. ( με προσαύξηση 1,50 μ. σε περίπτωση κατασκευής στέγης). Διαφωνία διατυπώνει το ΚΑΣ σε σχέση με την κατεδάφιση κτιρίων επί της οδού Μαλεβιζίου, που ζητά να μη ρυμοτομηθούν σε αντίθεση με το ΥΠΕΚΑ που προτείνει την κατεδάφιση τους και τη δημιουργία ενός κοινόχρηστου χώρου στη θέση τους.

Χρήσεις γης

Σε ό,τι αφορά τις χρήσεις γης, το Κ.Α.Σ. ξεκαθαρίζει ότι οι ιδιοκτησίες που έχουν πρόσωπο στα ανατολικά της λεωφόρου Ε.Μακαρίου και Σ.Βενιζέλου εντάσσονται στην περιοχή γενικής κατοικίας σύμφωνα με το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και απορρίπτει την πρόταση της πολεοδομίας που ζητούσε να ενταχθούν χρήσεις εμπορικού κέντρου. Αντίστοιχα το Κ.Α.Σ. ξεκαθαρίζει ότι στις επιτρεπόμενες χρήσεις γης είναι να προστεθούν τουριστικά καταλύματα τουλάχιστον τριών αστέρων, καθώς και επαγγελματικά εργαστήρια κατασκευής ενδυμάτων. Δεν επιτρέπει τη λειτουργία κέντρων διασκέδασης, ενώ για τα κτίρια του βιομηχανικού συνόλου στο οικοδομικό τετράγωνο 137Α τα κτίρια που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο από το ΥΠΕΚΑ, προτείνει πολιτιστικές χρήσεις και χώρους συνάθροισης κοινού με εξαίρεση τους χώρους διασκέδασης…

Οι προδιαγραφές που δίνει το υπουργείο σε σχέση με τις όψεις των κτιρίων, κινούνται στη λογική ότι τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στην εξωτερική επιφάνεια, θα πρέπει να συνάδουν με τα χαρακτηριστικά των υφιστάμενων παραδοσιακών γειτονιών και των γειτονικών κτιρίων. Οι στέγες θα κατασκευάζονται με τα παραδοσιακά πρότυπα, θα έχουν κλίσεις από 24% έως 27% και οι τυχόν προεξοχές δεν θα ξεπερνούν τα 0,40μ. Στη στέγη επιτρέπεται η κατασκευή καπνοδόχου μέχρι 2,00μ. Επιτρέπεται η κατασκευή παραδοσιακών κλειστών εξωστών (σαχνισιών) ή ανοιχτοί εξώστες, με μέγιστο πλάτος 1,20 στην πρόσοψη του κτιρίου. Το μήκος κάθε εξώστη δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 5,00 μ. και η ελάχιστη απόσταση από τα άκρα του οικοπέδου ή τις γωνίες των κτιρίων να είναι τουλάχιστον 1μ. Μικρές διαφωνίες καταγράφονται ανάμεσα στο ΚΑΣ και το υπουργείο Περιβάλλοντος που εκτιμάται όμως ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Η θέση του Περιβαλλοντικού Συλλόγου

Κεντροβαρή ρόλο στην προώθηση της μελέτης ανάπλασης της Αγίας Τριάδας έχει παίξει ο Περιβαλλοντικός Σύλλογος της περιοχής, που κυριολεκτικά έχει πάρει στις πλάτες του το όλο θέμα εδώ και χρόνια και έχει δώσει μεγάλους αγώνες για να καταφέρει να ξεμπλοκάρει και να προωθήσει το όλο θέμα, με αμέτρητες επαφές με τα εμπλεκόμενα υπουργεία και το Δήμο Ηρακλείου. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο εκπρόσωπος του Περιβαλλοντικού Συλλόγου Αγίας Τριάδας ο οποίος παρακολουθεί την εξέλιξη της πορείας υλοποίσης της μελέτης Συμεών Χούπας, διαπιστώνουμε ότι είναι θετική η προσέγγιση του υπουργείου Πολιτισμού, στις παρατηρήσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος, με τις οποίες στο μέγιστο βαθμό συμφωνούν . Υπάρχουν δύο τρία σημεία που παραμένουν προς διευθέτηση που όμως εκτιμάται ότι μπορούν να αντιμετωπισθούν. Από την πλευρά μας θα επιδιώξουμε το συντομότερο δυνατό να συγκληθεί το ΣΥΠΟΘΑ προκειμένου να εξετάσεις τις παρατηρήσεις του Κ.Α.Σ. ώστε η μελέτη να μπει επιτέλους στην τροχιά της τελικής έγκρισης της.

Το αίτημα για την θεσμοθέτηση της μελέτης τίθεται επιτακτικά από την τοπική κοινωνία, που βιώνει με τον πιο οδυνηρό τρόπο το σκηνικό που δημιουργούν τα κτίρια να «γερνούν» και βαραίνουν επικίνδυνα και μαζί τους καταστρέφεται η πλούσια ιστορική κληρονομιά του τόπου μας, όπως αυτή επιβιώνει μέχρι σήμερα μέσα από τα παλιά κτίσματα του ιστορικού ιστού. Δεκάδες σπίτια της περιοχής βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης και άλλα μετατρέπονται σε χωματερές, την ίδια στιγμή που υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στην αποκομιδή των σκουπιδιών και την αποχέτευση. Και πάνω από όλα κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει ότι στα συντρίμμια της ιστορικής αυτής περιοχής, γράφτηκε ο τραγικός επίλογος της ζωής ενός οκτάχρονου αγοριού, όταν έπεσε μέσα σε ένα αφύλακτο πηγάδι που αποτέλεσε παγίδα ανάμεσα στις τόσες άλλες που καιροφυλακτούν μέσα στα ερείπια και την εγκατάλειψη του ιστορικού οικισμού.