Της Λίλιαν Δαφερμάκη

“Πράγματα και θαύματα” σε σχέση με τον τρόπο κατασκευής και διαχείρισης του Πολιτιστικού Κέντρου αποκαλύπτει πόρισμα-"φωτιά" που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Περιφέρειας Κρήτης, με τη συνδρομή του υπουργείου Ανάπτυξης, στοιχεία του οποίου αποκαλύπτει σήμερα η "Π". Το πόρισμα το οποίο παραδόθηκε τον Ιούνιο 2011 ιχνηλατεί την πορεία απένταξης του μεγαλύτερου κατασκευαστικού έργου στην Κρήτη, που, όπως αποδεικνύεται, δεν αφορά σε μια απλή λογιστική τακτοποίηση όπως επιμένει να επαναλαμβάνει σταθερά η δημοτική Αρχή, καθώς εγείρονται φλέγοντα ζητήματα που την αφήνουν έκθετη σε πολλά επίπεδα, σε σχέση με τον τρόπο που επέλεξε να κατασκευάσει και να διαχειριστεί το έργο. Το πόρισμα περιγράφει γλαφυρά τη διαδρομή που ακολουθήθηκε ώστε ο προυπολογισμός του έργου που ξεκίνησε από 22,012.192 ευρώ, να εκτοξευθεί στα 53,73 εκ, και δίδει απαντήσεις για το πώς απεντάχθηκε το Πολιτιστικό Κέντρο από τη χρηματοδότηση του επιχειρησιακού προγράμματος “Πολιτισμός” όπου είχε ενταχθεί με το ποσό των 11.814.687,43 ευρώ, τα οποία μετά την οδυνηρή αυτή εξέλιξη θα πρέπει να επιστραφούν από Εθνικούς Πόρους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται…

Σε κάθε περίπτωση, το Πολιτιστικό Κέντρο, αναδεικνύεται ως η πιο “καυτή πατάτα” για τη Λότζια, που ήδη έχει προχωρήσει στη δημοπράτηση της δεύτερης φάσης του έργου, συνολικού κόστους 11. 300.000 ευρώ, όπου η μοναδική εταιρεία που κατέθεσε προσφορά ήταν η “ΚΑΣΤΟΡ” (θυγατρική της ΑΚΤΟΡ).

Το πόρισμα περιλαμβάνει στοιχεία που έρχονται για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας και τα οποία εγείρουν τεράστια ζητήματα τόσο σε σχέση με την εκτόξευση του προυπολογισμού του έργου, όσο και με το γεγονός ότι η δημοτική Αρχή, επέλεξε να αφήσει στα χέρια της ελλιπούς στελεχωμένης τεχνικά ΔΕΠΤΑΗ τη διαχείριση ενός τόσο κρίσιμου έργου, με τεράστιο κατασκευαστικό εκτόπισμα, εξαιρετικά σύνθετο και απαιτητικό κύκλο εργασιών, με υψηλατο κόστος κατασκευής ... το οποίο θα μπορούσε να διαχειριστεί η τεχνική υπηρεσία του δήμου υπό τον έλεγχο του δημοτικού συμβουλίου, και όχι μια ανώνυμη Α.Ε. όπως είναι ή ΔΕΠΤΑΗ.

Και βέβαια μετά από όλα αυτά εγείρονται τεράστια ζητήματα τόσο σε σχέση με την απένταξη του έργου, το οποίο δεν ολοκληρώθηκε εμπρόθεσμα όσο και με τις πρακτικές συνέπειες του έχει η εξέλιξη αυτή για το Δήμο, αλλά και για το πώς και πότε ακριβώς θα ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση του έργου, με χρήματα, που θα βγουν από την τσέπη μας... Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον του Πολιτιστικού Κέντρου είναι ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα που θα βρει μπροστά της η νέα δημοτική Αρχή, η οποία οφείλει να το διερευνήσει σε βάθος και σε όλα τα επίπεδα.

Τι λέει το πόρισμα

Αθέατες πλευρές σε σχέση με τον τρόπο υλοποίησης του μεγαλύτερου κατασκευαστικού έργου στην Κρήτη, φέρνει στο φως το πόρισμα που έχει στη διάθεσή της η Περιφέρεια Κρήτης, η οποία φαίνεται ότι το έλαβε πολύ σοβαρά υπόψη της σε σχέση με τις επόμενες κινήσεις χρηματοδότησης του. Ανάμεσα στα στοιχεία που ξεχωρίζουν είναι ότι δαπάνες που είχαν περιληφθεί στην εργολαβία της πρώτης (χρηματοδοτούμενης) φάσης του έργου, μεταφέρθηκαν στην αυτοχρηματοδοτούμενη φάση του έργου με τριπλάσια αυξημένο κόστος...

Αντίστοιχα με την εγκατάσταση του εργολάβου προέκυψαν δομικές αλλαγές στην αντιστήριξη του έργου, που είναι απορίας άξιο το πώς δεν είχαν προβλεφθεί στην αρχική μελέτη του έργου!

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση σε ό,τι αφορά στο συνολικό αριθμό της κατασκευής των πέντε κτηρίων που ήταν 42.000.000 ευρώ. Εδώ στο κατασκευαστικό κομμάτι του έργου δεν υπάρχουν ούτε προσμετρήσεις ούτε ποσότητες εργασιών, καθώς δεν χρησιμοποιήθηκαν τα πρότυπα άρθρα των τιμολογίων του ΥΠΕΧΩΔΕ. Με άλλα λόγια η ΔΕΠΤΑΗ δεν φρόντισε ως οφειλε να παρουσιάσει σʼ ένα αναλυτικό πίνακα το είδος των εργασιών σε αντιστοιχία με το κόστος τους, το οποίο θα έπρεπε να έχει αναχθεί στα πρότυπα άρθρα των τιμολογίων του ΥΠΕΧΩΔΕ.

Αντίθετα επέλεξε να τις ομαδοποιήσει μʼ ένα διαφορετικό τρόπο που μάλιστα, όπως υπογραμμίζουν οι ελεγκτές, στη χρηματική αποτίμηση των εργασιών δεν χρησιμοποίησε τα πρότυπα άρθρα του ΥΠΕΧΩΔΕ που προσδιορίζουν αναλυτικά το κόστος των εργασιών. Όλα αυτά γίνονται στο κατασκευαστικό τμήμα του έργου που είναι και το πιο δαπανηρό στην υλοποίηση του Πολιτιστικού.

Ένα ακόμα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο του πορίσματος αφορά στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες του έργου από τους οποίους προκύπτουν θεαματικές δομικές αλλαγές στον τρόπο κατασκευής του έργου που έχουν σαν αποτέλεσμα να εκτοξευθεί και το κόστος υλοποιησής του. Μια από τις βασικές κατασκευαστικές τροποποιήσεις αφορά στην " αλλαγή της μεθόδου αντιστηριξης των μετώπων εκσκαφής και της θεμελίωσης των κτηρίων λόγω διαφοράς στα γεωτεχνικά δεδομένα και στη στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα με τη εκπόνηση σχετικών μελετών απλο τον ανάδοχο. Η πρώτη συμπληρωματική σύμβαση αφορά αποκλειστικά την αμοιβή του εργολάβου για την εκπόνηση μελέτης". Εδώ θα είχε ενδιαφέρον να διευκρινιστεί πώς κοινοτικά χρήματα εγκεκριμένα για την κατασκευή του έργου, διατίθενται σʼ ένα διαφορετικό αντικείμενο που αφορά σε μία νέα μελέτη (η οποία αλλάζει την αρχική μελέτη του έργου), την οποία μάλιστα ανέθεσαν απʼ ευθείας στον ίδιο τον εργολάβο. Παράλληλα όμως εγείρεται και ένα άλλο μεγάλο θέμα για το πως είναι δυνατόν να μην είχαν προβλεφθεί στην αρχική μελέτη του έργου οι συμπληρωματικές εργασίες που προέκυψαν μετά την εγκατάσταση του εργολάβου, οι οποίες και σταδιακά απογείωσαν τον προυπολογισμό του έργου…

Η μια τροποποίηση έφερε την άλλη, καθώς επιλέχθηκε ο κλιματισμός του Πολιτιστικού να καλυφθεί από την αβαθή γεωθερμία, ακολούθησαν πρόσθετες οικοδομικές εργασίες, νέες ενισχύσεις και μοιραία νέες συμπληρωματικές συμβάσεις, που αύξησαν θεαματικά τον προυπολογισμό του έργου. Ενδεικτικά η πρώτη συμπληρωματική σύμβαση εργασιών που αφορούσε σε αποζημίωση μελετών, έφτασε στα 504.317 ευρώ. Η δεύτερη συμπληρωματική σύμβαση που αφορούσε στην αλλαγή του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού μετά την επιλογή της αβαθούς γεωθερμίας, έφτασε το 1.223.634 ευρώ, η τρίτη αφορούσε σε αυξομειώσεις ποσοτήτων 734.928 ευρώ και η τέταρτη αφορούσε σε τροποποιήσεις των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Εδώ το πόρισμα αναφέρει ένα πολύ σημαντικό στοιχείο σε σχέση με τον τρόπο διαχείρισης και έγκρισης των συμπληρωματικών συμβάσεων. Όπως προκύπτει οι τρεις πρώτοι ανακεφαλαιωτικοί πίνακες εγκρίθηκαν από την κεντρική διαχειριστική Αρχή, αλλά ο τέταρτος συντάχθηκε μετά το τέλος της προγραμματικής περιόδου και για το λόγο αυτό δεν υποβλήθηκε για προέγκριση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα ακόμα σημαντικό σημείο του ελέγχου, που αναφέρεται στη νομοθεσία που δίνει τη δυνατότητα στο διαχειριστή του έργου να αφαιρέσει μέρος των εργασιών, που μπορεί να φτάσει το 20% του αρχικού προυπολογισμού του έργου (« ως επί το έλαττον δαπανών»). Ωστόσο, όπως προκύπτει, με ευθύνη της ΔΕΠΤΑΗ έγινε χρήση του σχετικού νόμου (κυρίως στον τέταρτο ανακεφαλαιωτικό πίνακα) με τρόπο που θίγεται η πληρότητα και η λειτουργικότητα του έργου, ενώ την ίδια στιγμή, η ερμηνεία που δίδεται για το επίμαχο θέμα δεν συμφωνεί με το πνεύμα και το γράμμα του νόμου...Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η νομιμότητα των ανακεφαλαιωτικών πινάκων, δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί καθώς οι «ομάδες εργασιών» δεν ανταποκρίνονται στις «ομάδες εργασιών» όπως αυτές καθορίζονται από τη νομοθεσία των δημοσίων έργων.

Στα επίσης σημαντικά στοιχεία του πορίσματος προσμετράται και αυτό που ξεκαθαρίζει ότι ομάδες εργασιών, που είχαν περιληφθεί στην εργολαβία της πρώτης φάσης του έργου (με χρήση του κόστους ως « επί έλαττον δαπάνες»), επιδιώχθηκε να ενταχθούν στη δεύτερη φάση του έργου, στο αυτοχρηματοδοτούμενο τμήμα με σημαντικά αυξημένο κόστος.

Το πόρισμα εντοπίζει επίσης σοβαρό πρόβλημα σε σχέση με το γεγονός ότι δεν είναι απόλυτα ευκρινής η διάκριση των φυσικών αντικειμένων μεταξύ του συγχρηματοδοτούμενου και του αυτοχρηματοδοτούμενου τμήματος της δεύτερης φάσης του έργου, που προϋποθέτει αναλυτικές επιμετρήσεις ...σε σχέση με το αντικείμενο κατασκευής.

Μετά από όλα αυτά, ακολούθησε το έγγραφο του υπουργείου Πολιτισμού, με το οποίο απεντάχθηκε το Πολιτιστικό Κέντρο από τη χρηματοδότηση του επιχειρησιακού προγράμματος “Πολιτισμός” στο οποίο είχε ενταχθεί με το ποσό των 11.814.687,43 ευρώ. Το έγγραφο που φέρει την υπογραφή της Γ.Γ. του υπουργείου Πολιτισμού Λ. Μενδόνη, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις μέχρι σήμερα διαβεβαιώσεις της δημοτικής Αρχής, για την ομαλή και εμπρόθεσμη πορεία υλοποίησης του έργου και εγείρει μείζονα ζητήματα σε σχέση με τη διαχείριση του. Την ίδια στιγμή, η πλευρά της ΔΕΠΤΑΗ επιμένει να υποβαθμίζει το όλο θέμα επαναλαμβάνοντας σταθερά ότι “πρόκειται για ένα γραφειοκρατικής φύσεως ζήτημα, το οποίο δεν προκαλεί καμία ανησυχία…”.