Της Κατερίνας Μυλωνά
Ένα διεθνές, διεπιστημονικό θερινό σχολείο για τη μελέτη και παρακολούθηση της ζωής και του περιβάλλοντος των ωκεανών είναι σε εξέλιξη στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών στις Γούρνες (Θαλασσόκοσμος).
Το θερινό σχολείο οργανώνεται από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών (ΙΘΑΒΒΥΚ) του ΕΛΚΕΘΕ σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας (ΙΩ). Σχεδιάστηκε από το μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκό FP7 πρόγραμμα MicroB3 (2012-2016), στο οποίο είναι εταίρος το ΙΘΑΒΒΥΚ, και έχει λάβει χορηγία από την εταιρεία SafeBlood BioAnalytica, Σε αυτό, εκπαιδεύονται 23 φοιτητές και νέοι ερευνητές από τέσσερις ηπείρους, προκειμένου στις 21 Ιουνίου (κατά το θερινό ηλιοστάσιο) να συμμετάσχουν στην «Ημέρα Δειγματοληψίας των Ωκεανών» (“Ocean Sampling Day” – OSD). Το OSD είναι ένα παγκόσμιας εμβέλειας «πείραμα» για την τυποποίηση ενός «στηθοσκοπίου» των θαλασσών. Σε περισσότερα από 150 σημεία παρακολούθησης σε ωκεανούς του πλανήτη, θα μελετηθεί η θαλάσσια βιοποικιλότητα και το θαλάσσιο περιβάλλον, από το γενετικό υλικό μέχρι τις βιοκοινότητες, την ίδια ημέρα και με τις ίδιες ακριβώς μεθόδους. Το OSD φιλοδοξεί να είναι η απαρχή ενός μόνιμου παγκοσμίου δικτύου που συνεχώς θα επεκτείνεται και που θα παρακολουθεί μόνιμα τη ζωή στους ωκεανούς κατά τον πληρέστερο τρόπο και με βάση τις σύγχρονες παγκόσμιες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Το θερινό σχολείο στο ΕΛΚΕΘΕ προσφέρει την εκπαίδευση για την επιτυχή υλοποίηση και συνέχιση του OSD, που στη μόνιμή του μορφή θα αποτελεί το Δίκτυο Γονιδιωματικών Παρατηρητηρίων (Genomics Observatories GOs).
Οι εκπαιδευόμενοι την πρώτη εβδομάδα πραγματοποίησαν αποστολές με το ερευνητικό σκάφος «ΦΙΛΙΑ» και εκπαιδεύτηκαν σε δειγματοληψία στον κόλπο του Ηρακλείου σε διάφορα βάθη. Η εκπαίδευση συνεχίστηκε με πειράματα απομόνωσης του DNA των οργανισμών, αποκωδικοποίησής του και ανάλυσης γονιδίων μικροβίων από τα διάφανα νερά της Κρήτης. Επίσης, μια ολόκληρη ημέρα αφιερώθηκε σε νομικά θέματα σε σχέση με τη χρήση της βιοποικιλότητας για εμπορικούς σκοπούς.
Η δεύτερη εβδομάδα του θερινού σχολείου είναι αφιερωμένη στη βιοπληροφορική. Θα χρησιμοποιηθούν βάσεις δεδομένων και εργαλεία από το Joint Genome Institute (JGI) της Καλιφόρνιας των ΗΠΑ. Σχετικά θα διδάξουν ο Δρ. Νικόλαος Κυρπίδης, ένας από τους πιο αναγνωρισμένους επιστήμονες στο χώρο των γονιδιωμάτων και της βιοπληροφορικής, καθώς και ερευνητές του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Πληροφορικής (European Bioinformatics Institute - EBI) στο Cambridge.
Η προσπάθεια, που συντονίστηκε από την Dr. Johanna Wesnigk, υπεύθυνη για την εκπαίδευση του MicroB3, και διευκολύνθηκε από τον Δρ. Γ. Κωτούλα, ερευνητή του ΙΘΑΒΒΥΚ και επιστημονικό υπεύθυνο για το Micro B3, υλοποιήθηκε από τις υποψήφιες διδάκτορες κ. Χριστίνα Παυλούδη και κ. Αναστασία Τσιώλα, που είχαν τόσο τον οργανωτικό όσο και τον κύριο εκπαιδευτικό ρόλο σε πειραματικές διαδικασίες, υποστηριζόμενες από ομάδα μεταπτυχιακών και τους μεταδιδάκτορες Δρ. Ευάγγελο Παφίλη και Δρ. Αναστάση Ούλα.
Το εγχείρημα δεν θα ήταν επιτυχές χωρίς την ουσιαστική στήριξη της Δρ. Παρασκευής Πήττα, ερευνήτριας του ΙΩ, τόσο στην εκπαίδευση, όσο και στη υλοποίηση πολύπλοκων πειραμάτων σε μεσοκόσμους, όπου έγινε πειραματική απομίμηση της ταχείας εποχικής άνθισης του πλαγκτού.
